Ο Κάραζιτς στη Γάζα

Από τη μια η Γάζα. Η έκθεση Goldstone τεκμηριώνει εγκλήματα πολέμου και ενδεχόμενα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας: οι ισραηλινές δυνάμεις παράνομα χρησιμοποίησαν βόμβες φωσφόρου και βαρύ πυροβολικό σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, έπληξαν αμάχους που κρατούσαν λευκές σημαίες, στέρησαν τον πληθυσμό από βασικά αγαθά, επέβαλαν συλλογική τιμωρία. Ευθύνες αποδίδονται και στη Χαμάς. Οι 1.400 νεκροί της Γάζας ζητούν δικαίωση αλλά το παιχνίδι ισορροπιών στον ΟΗΕ δεν την εγγυάται (114 ψήφοι υπέρ της έκθεσης, 18 κατά και 44 αποχές, μεταξύ τους και της Ελλάδας).

Από την άλλη η Βοσνία. Ο βομβαρδισμός του Σεράγεβο, η σφαγή της Σρεμπρένιτσα. O Κάραζιτς δικάζεται στο Διεθνές Δικαστήριο, κατηγορούμενος για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Εκείνος που το 1993 ανακηρυσσόταν εθνικός ήρωας στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας από την πολιτική και θρησκευτική ηγεσία, εκείνος που αποθεωνόταν από τον «φίλο ελληνικό λαό»! Μακάρι η δίκη να ανακουφίσει κάπως τους συγγενείς των θυμάτων. Μακάρι να ανοίξει μια χαραμάδα για να φωτιστεί κάποτε και η ανάμειξη της αλήστου μνήμης Ελληνικής Εθελοντικής Φρουράς στα εγκλήματα των Σέρβων «αδερφών».

Αντιπαραβάλλουμε τις δυο περιπτώσεις γιατί ελάχιστοι αντιμετωπίζουν τα εγκλήματα σε Γάζα και Βοσνία με ενιαία κριτήρια. Συνήθως όσοι καταγγέλλουν το Ισραήλ και διαπιστώνουν τη διεθνή του ασυλία σπάνια μιλούν για τους Σέρβους. Η ευαισθησία για τους Παλαιστινίους δεν καλύπτει τους Αλβανούς του Κοσόβου ή τους μουσουλμάνους της Βοσνίας. Αλλά και εκείνοι που οργίζονταν με την πολιτεία του Κάρατζιτς και χαίρονται με την παραπομπή του σπάνια οργίζονται αντίστοιχα με τα εγκλήματα του Ισραήλ. Κάποτε μάλιστα εξαπολύουν επί δικαίους και αδίκους τον ψόγο του αντισημιτισμού.

Πρόκειται για δυο ομάδες που σπάνια τέμνονται. Μπορεί κανείς να τις ορίσει με πολλούς τρόπους: δυτικότροποι ή εραστές της «καθ’ ημάς Ανατολής». Εκσυγχρονιστές ή οπαδοί ενός ορθόδοξου τόξου (διττά θρησκευτικού, αφού περιλαμβάνει για μερικούς και τη νοσταλγία του χαμένου σοσιαλιστικού τους παραδείσου). Θιασώτες του ανάδελφου έθνους ή ευρωπαϊστές. Υπέρμαχοι των διεθνών θεσμών ή εκ δεξιών και εξ αριστερών πολέμιοι της παγκοσμιοποίησης. Οπαδοί της σχετικής ή της απόλυτης εθνικής κυριαρχίας (άλλοτε οι παραβιάσεις δικαιωμάτων είναι εσωτερική υπόθεση μιας χώρας, άλλοτε όχι). Όπως και αν οριστούν, η επιλεκτικότητα και τα διπλά κριτήρια καιροφυλακτούν. Η καταδίκη των εγκλημάτων διαφορετική κατά περίπτωση. Άλλοτε οι λέξεις ξεχύνονται οργισμένος χείμαρρος αποδοκιμασίας κι άλλοτε ακούγεται το κόμπιασμα μιας εξόφθαλμα καταναγκαστικής και με το σταγονόμετρο στηλίτευσης.

Τον καιρό των μεγάλων συναυλιών κατά των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών μια μειοψηφία κυκλοφορούσε το σύνθημα: «Κοσοβάροι πρόσφυγες συγγνώμη, οι Έλληνες δεν έχουν τραγούδια για εσάς». Τη συγγνώμη μας δικαιούνται πολλοί λησμονημένοι, θύματα της εντός μας επιλεκτικότητας.

Αντιεξουσιαστικός φονταμενταλισμός

Άγνωστοι διέκοψαν δημόσια εκδήλωση και έριξαν αυγά στη συγγραφέα Σώτη Τριανταφύλλου. Με αφορμή το περιστατικό οι ακόλουθες σκέψεις:
Πρώτο, ενδέχεται κάποιος να λέει πράγματα εύστοχα ή ανόητα, συμπαθητικά ή δυσάρεστα, καινοτόμα ή κοινότοπα. Ενδέχεται να υπάρχουν ποικίλες εκτιμήσεις για την ποιότητα και τη σκοπιμότητα των παρεμβάσεών του. Από τη στιγμή όμως που γίνει στόχος επίθεσης, αυτές οι αξιολογήσεις αποκτούν τριτεύουσα σημασία ως άσχετες με το μείζον θέμα που είναι η ίδια η επίθεση.
Δεύτερο, η βιαιότητα μιας επίθεσης εξαρτάται από τα μέσα που χρησιμοποιούνται. Προφανώς η επίθεση κρανοφόρων με σιδερογροθιές και λοστούς στον καθηγητή Πανούση είναι άλλης τάξης από την επίθεση με αυγά εναντίον συγγραφέων. Και τα δυο κρύβουν όμως βαθύτατη δυσανεξία απέναντι στη διαφορετική άποψη. Και πάντως, η έντονη αποδοκιμασία και απαξίωση που συμβολίζουν τα αβγά δεν αναιρεί τη βιαιότητα της εισβολής σε μια εκδήλωση και του προπηλακισμού του ομιλητή. Η αντιπαράθεση με κάποιον που εκφράζεται γραπτά πρέπει να γίνεται γραπτά και πάντως με μη βίαια μέσα. Με την κοινή λογική ο προπηλακισμός και η ρίψη αυγών δε συγκαταλέγονται στα μέσα αυτά.
Τρίτο, ο Ιρακινός που εκτοξεύει το παπούτσι του κατά του Μπους χρησιμοποιεί το τελευταίο του όπλο, έσχατος κακομοίρης απέναντι στο σύμβολο της πλανητικής εξουσίας. Ας μην τον επικαλούνται οι ρίπτες αυγών. Η αναλογία ισχύος δεν τους επιβεβαιώνει. Ούτε και το ρίσκο που αναλαμβάνεται στην κάθε περίπτωση.
Τέταρτο, μια επίθεση μπορεί παρεμπιπτόντως να επιτείνει την αστυνομοκρατία. Δεν είναι καταδικαστέα γι’ αυτό. Είναι καταδικαστέα ούτως ή άλλως. Οι παράπλευρες ζημίες, όπως η ένταση της καταστολής, μπορούν βέβαια ως παράπλευρες να αναδεικνύονται. Η μόνιμη συμπερίληψή τους όμως σε κάθε καταδικαστική ανακοίνωση συγκεκριμένων πολιτικών φορέων στόχο έχει να χαϊδεύει αυτιά και να κρατάει ισορροπίες. Εντέλει, αν η αστυνομία αποφάσιζε μετά από μια επίθεση να μην κινηθεί καθόλου, η επίθεση θα έπαυε να είναι καταδικαστέα;
Πέμπτο, η συμβολική διαμαρτυρία έχει συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά και περιορισμένα ποσοτικά όρια. Η κατάληψη του δημόσιου χώρου και η αποικιοποίηση του δημόσιου λόγου από έναν περιφερόμενο θίασο που πατάσσει τον αποκλίνοντα λόγο δεν είναι ούτε συμβολική ούτε διαμαρτυρία. Είναι ακραία εξουσιαστική πρακτική με οσμή μετεμφυλιακού παρακράτους.
Έκτο, η διακοπή εκδηλώσεων διότι οι ομιλητές «δεν συνεμορφώθησαν προς τα υποδείξεις» ή δεν είναι «αρκούντως αντιεξουσιαστές» έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Όσοι καταδικάζουν αυτόν τον αντιεξουσιαστικό φονταμενταλισμό δεν είναι κατ’ ανάγκην οπαδοί της σκληρής καταστολής. Η λογική «όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας», που εκπέμπεται και από κύκλους της οδού Κατεχάκη, απειλεί να μας παρασύρει σε μια ιδιότυπη Εξαρχειώτικη βεντέτα.

Τα άβατα

Μάλιστα.
Την ίδια ώρα περίπου που γινόταν η συναυλία
για να σπάσει το άβατο
που έχουν επιβάλει νεοναζί και “αγανακτισμένοι κάτοικοι”
στον Άγιο Παντελεήμονα,
εκείνοι που δέρνουν και προπηλακίζουν μετανάστες και συνοδοιπόρους,
εκείνοι ντε,
που έκλεισαν την παιδική χαρά γιατί παίζουν τα μεταναστάκια,

την ίδια ώρα λοιπόν που γινόταν η εκδήλωση
κατά της ρατσιστικής βίας,
κάποιοι άλλοι, κάπου άλλού
έκδήλωσαν τη δυσανεξία τους
τη δυσφορία τους
τη “δικαιολογημένη αγάνακτησή τους” βρε αδερφέ
και έριξαν αυγά στη Σώτη Τριανταφύλλου,
που την πέτυχαν σε παρουσίαση βιβλίου
(γιατί δε μπορεί να γράφει αυτά τα πράγματα
και να κυκλοφορεί στα Εξάρχεια,
“ας πάει στο Κολωνάκι” φώναξε κάποιος
την ώρα που έκανε την επαναστατική γυμναστική του)

Κι έτσι οι ανυποχώρητοι πολέμιοι
κάθε εξουσιαστικής λογικής
εξέφρασαν
με σαφήνεια
με γλαφυρότητα
και -κυρίως-
με ισχυρή επιχειρηματολογία
την πλήρη αποδοκιμασία τους
προς τη ρατσιστική βία και την κρατική καταστολή
(την οποία υποθέτω εκπροσωπεί η συγγραφέας – στόχος των αυγών)
και βέβαια διατράνωσαν
τη διάθεσή τους να υπερασπιστούν
με κάθε μέσο
την “ελευθεριακή κουλτούρα”
που πάντα εκπροσωπούσαν τα Εξάρχεια…

Μάλιστα.
Και εις άλλα με υγεία…

Η Αρχιεπίσκοπος και η υπουργός

Επικεφαλής της Προτεσταντικής Εκκλησίας στη Γερμανία είναι για πρώτη φορά γυναίκα και μάλιστα χωρισμένη μητέρα τεσσάρων παιδιών. Μια τέτοια επιλογή όχι μόνο δεν προκαλεί τα ήθη αλλά θεωρείται ότι ίσως φέρει ανάσχεση της διαρροής των πιστών. Αυτή η διαρροή σχετίζεται με την αύξηση της ετήσιας εισφοράς, του θρησκευτικού φόρου, αφού η εκκλησία συντηρείται από τις εισφορές των πιστών, δεν είναι κρατικοδίαιτη. Ας σημειωθεί ότι η ίδια η εκκλησία ανακοίνωσε επισήμως –αποθέωση διαφάνειας- πως 160.000 άνθρωποι ζήτησαν να διαγραφούν από τους καταλόγους το 2008, έναντι 130.000 το 2007. Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς; Δυστυχώς, ούτε μία αναλογία δε μπορεί να βρεθεί με τα εν Ελλάδι ισχύοντα.
Ας μείνουμε στο θέμα του φύλου. Η επιλογή μιας γυναίκας με ιδιαίτερη ευφράδεια και ισχυρή δημόσια παρουσία δεν είναι μόνο θέμα «εκκλησιαστικού μάρκετινγκ». Φανερώνει επίσης ότι ο «σκανδαλισμός» δεν προκαλείται από την προσαρμογή στη ζωντανή πραγματικότητα και τις ανάγκες της. Αντίθετα, είναι η «Ηθική της ηθικολογίας» που προκαλεί σκανδαλισμό και κρύβει σκάνδαλα. Το γνωρίζουν αυτό οι εκκλησιαστικοί οργανισμοί, τόσο στην Εσπερία όσο και εδώ. Ο αποκλεισμός των γυναικών, ακόμα και από ρόλους που δε σκοντάφτουν σε δογματικά ασυμβίβαστα, στέλνει λάθος μηνύματα και αναιρεί το χριστιανικό «ουκ ένι άρσεν και θήλυ».
Την ίδια ώρα, κυριακάτικο ταμπλόιντ κάνει «πρώτο θέμα» την Υπουργό Περιβάλλοντος: «Ενώ η Τίνα κάνει πασαρέλα οι οικοπεδοφάγοι οργιάζουν στα καμένα». Πολλοί συσχετίζουν την επίθεση με τα κατασκευαστικά συμφέροντα των ιδιοκτητών της εφημερίδας. Ανεξαρτήτως ερμηνείας, τα υπαινικτικά σχόλια για την εμφάνιση και τις προσωπικές επιλογές της υπουργού δε θα γίνονταν αν ήταν άντρας και ιδίως από πολιτικό τζάκι. Ο υφέρπων σεξισμός δείχνει πόσο απέχουμε από μια δημοκρατία της πλήρους ισότητας. Στη χώρα μας υπάρχει μια γυάλινη οροφή στην εξέλιξη των γυναικών. Και μολονότι αποτιμάται θετικά η είσοδος περισσότερων γυναικών στην κυβέρνηση, το μεγάλο ζητούμενο είναι άλλο: η σταδιακή άρση των αόρατων φραγμών που κρατούν τις γυναίκες μακριά από θέσεις λήψης αποφάσεων. Η διαδικασία αυτή απαιτεί πολλές, μικρότερες αλλά δυσκολότερες, μάχες.
Από την άλλη, είμαστε πολύ κοντά στην ανάδειξη γυναίκας στην θέση του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης και μελλοντικού διεκδικητή της πρωθυπουργίας. Θετική εξέλιξη, υπό μια διευκρίνιση: όπως ακριβώς δεν μπορεί το φύλο να αποτελεί λόγο αποκλεισμού, έτσι δεν μπορεί να αποτελεί και λόγο επιλογής, αν δε συνοδεύεται από ουσιαστικό λόγο και έργο. Η νέα γερμανίδα Αρχιεπίσκοπος, διαβάζουμε, έχει στο ενεργητικό της πλούσιο ποιμαντορικό έργο. Κάνει μαχητικά σχόλια για κάθε πολιτικό ή κοινωνικό ζήτημα, δραστηριοποιείται στο ζήτημα της οικουμενικής συνεννόησης και στο πρόβλημα της φτώχειας στις πλούσιες κοινωνίες. Με άλλα λόγια, δεν είναι όλα θέμα μάρκετινγκ.

Ανθέλληνες, πατριώτες και ακαδημαϊκή ελευθερία

Η ετήσια έκθεση του Network of Concerned Historians (σε πρόχειρη απόδοση, Δίκτυο Ανησυχούντων Ιστορικών) καταγράφει περιπτώσεις πιέσεων, διώξεων ή λογοκρισίας σε όλο τον κόσμο, ιδίως σε βάρος ιστορικών. Ενδιαφέρουσα και διδακτική η περιδιάβαση. Στη Βουλγαρία η Martina Baleva δέχτηκε επιθέσεις για την πρόθεσή της να πραγματοποιήσει συνέδριο όπου θα απομυθοποιούσε πτυχές της εθνικής αφήγησης και θα αναδείκνυε αντι-ισλαμικά στερότυπα. Μερίδα των ΜΜΕ και το ακροδεξιό κόμμα Ataka πέτυχαν τη ματαίωση του συνεδρίου και τον «εξοστρακισμό» της. Στην Τουρκία, από την εκτενή καταγραφή περιστατικών ενδεικτικά επιλέγουμε τους τέσσερις, καθηγητές και δημοσιογράφο: ζήτησαν δημόσια συγγνώμη για «την Μεγάλη Καταστροφή που υπέστησαν οι Αρμένιοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1915». Διαπομπεύτηκαν και κινδύνεψαν να διωχτούν. Πρωταγωνίστρια και πάλι η εθνικιστική Δεξιά.

Στην Ελλάδα τέλος, ξεχωρίζουμε την περίπτωση του Αλ. Ηρακλείδη (Πάντειο), που δέχτηκε την επίθεση της εφημερίδας Πρώτο Θέμα επειδή σε ντοκιμαντέρ εξέφρασε «αποκλίνουσα» άποψη για το ρόλο του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία το 1919 και στο μάθημά του μίλησε «αιρετικά» για το όνομα της ΠΓΔΜ. Όταν η περίπτωση έφτασε στη Βουλή από τον ΛΑΟΣ, ο τότε υφυπουργός Παιδείας ως υπερ-ιστορικός αποφάνθηκε ότι οι απόψεις «στερούνται επιστημονικής εγκυρότητος και απέχουν της ιστορικής αλήθειας». Λησμόνησε ότι πρωτίστως όφειλε να υπερασπιστεί την ακαδημαϊκή ελευθερία. Μήνες αργότερα, ο Γ. Κόκκινος (Παν/μιο Αιγαίου) κατηγορήθηκε από τον ΛΑΟΣ στη Βουλή ότι «παραβιάζει το Σύνταγμα», «δεν είναι αρκετά πατριώτης» και πρέπει να απολυθεί ως «κίνδυνος για το έθνος». Αιτία οι απόψεις του για το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού.

Καθόλου καινούρια όλα αυτά. Η συνεργασία του λαϊκιστικού εθνικισμού με τον κίτρινο Τύπο. Η επιθετικότητα με το μανδύα αμυνόμενου πατριωτισμού. Η  αντιπαράθεση που δεν επιχειρείται με επιστημονικά εργαλεία αλλά μέσω προσβολής της προσωπικότητας και της επιστημονικής επάρκειας. Ο ακαδημαϊκός και κοινωνικός εξοστρακισμός. Και είναι βέβαια κοινός τόπος ότι οι εγχώριες κραυγές για «συμμετοχή σε μια βρωμερή εκστρατεία εναντίον της Ιστορίας μας» βρίσκουν τα αντίστοιχά τους στα παραληρήματα εθνικιστικού πυρετού στις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες. Παραληρήματα αμοιβαία τροφοδοτούμενα, καθώς το ένα χέρι νίβει το άλλο. Και ενώ θαυμάζουμε το σθένος και το ανοιχτό πνεύμα εκείνων που τολμούν να αμφισβητούν την επίσημη ανάγνωση της Ιστορίας στην Τουρκία, λιθοβολούμε όσους το επιχειρούν στη χώρα μας.

Και μια τελευταία παρατήρηση: η καταγγελτική εθνική ρητορεία δεν είναι μονοπώλιο της Ακροδεξιάς. Πολλοί άλλοι ζηλεύουν τη δόξα της και στροβιλίζονται με οίστρο νεοφώτιστου όταν μπαίνουν στο χορό. Παράδειγμα ο σκηνοθέτης Ν. Κούνδουρος που κάλεσε τους φοιτητές να λιντσάρουν τον κ. Ηρακλείδη. Είναι ο ίδιος που είχε χαρακτηρίσει σε προηγούμενη έξαρση δημοκρατικού ήθους την κ. Ρεπούση «μουλάρι ξεκαπίστρωτο». Τα Βαλκάνια έχουν την τάση να παράγουν περισσότερη Ιστορία απ’ όση μπορούν να καταναλώσουν, έλεγε ο Τσόρτσιλ. Δυστυχώς για τον κ. Κούνδουρο και για εμάς, το πλεόνασμα Ιστορίας γίνεται όπλο μισαλλοδοξίας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Όλοι εναντίον όλων

Εξαιρετικό βίντεο της Αμνηστίας

Έφυγε ο Παναγιώτης Κανελλάκης

Ένας αλλιώτικος άνθρωπος έφυγε χτες ξαφνικά. Ο αντιδικτατορικός, αντιαπαγορευτικός, ακτιβιστικός, “επιπλοποιός” Παναγιώτης Κανελλάκης, ο λάτρης του ιδιωτικού χώρου και της δημόσιας παρέμβασης, ο άνθρωπος που ζήτησε κονσομέ από τους ανθρωποφύλακές του στην Ασφάλεια της χούντας όταν ρωτήθηκε ποια ήταν η επιθυμία του πριν μεταχθεί στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Σπάνιο μέταλλο ανθρώπου. Αντιγράφω την είδηση με σύντομο βιογραφικό του από τη σημερινή ΑΥΓΗ, από όπου και η φωτογραφία.

Πέθανε ο Παναγιώτης Κανελλάκης

Μια προδρομική μορφή του αντιδικτατορικού κινήματος, ο δικηγόρος Παναγιώτης Κανελλάκης, πέθανε χθες σε ηλικία 67 ετών από ανεύρυσμα αορτής, σε ταξίδι του στη Ρώμη. Ο Παν. Κανελλάκης υπήρξε πρόεδρος της Ελληνοευρωπαϊκής Κίνησης Νέων (EKΙN) από το 1969 έως το 1971. Ήταν το πρώτο νόμιμο σωματείο που αποτέλεσε φυτώριο του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και διαλύθηκε από τη Χούντα. Στη συνέχεια, ο Παναγιώτης φυλακίστηκε για πολλούς μήνες στην Ασφάλεια (1972) και κρατήθηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ (1973). Μετά τη δικτατορία, ο Π. Κανελλάκης  δραστηριοποιήθηκε στο οικολογικό κίνημα και διετέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος της Greenpeace Ελλάδος, αλλά και στο κίνημα των ατομικών δικαιωμάτων, με ιδιαίτερη δραστηριότητα σχετικά με την αντιαπαγορευτική πολιτική. Υπήρξε αντιπρόεδρος του ΟΚΑΝΑ. Συγγραφέας δύο βιβλίων, «Μαρτυρίες» (αφηγείται την κράτησή του στο ΕΑΤΕΣΑ) και τα διηγήματα «Το κεφάλι του Τούρκου».

Dead man walking

Μια συγκλονιστική ιστορία, ένα Dead man walking που δεν ακούστηκε (υπενθυμίζεται ότι είναι το παράγγελμα  του φύλακα για να  σιγήσει η φυλακή και να ξεκινήσει η πορεία του θανατοποινίτη προς τον θάλαμο εκτελέσεων) . Στο Hands off Cain υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για τη θανατική ποινή και τις εναντίον της δράσεις.

Πού την κεφαλήν κλίνη

Το πρόβλημα των αστέγων θεωρείται πως αφορά αποκλειστικά ακραία προβληματικές περιπτώσεις: ο άστεγος  ανήκει σε μια κατηγορία ανθρώπων έξω και μακριά από εμάς. Όμως το στερεότυπο αυτό θα καταρρεύσει και ενδεχομένως με τρόπο επώδυνα βίαιο. Οι μηχανισμοί παραγωγής αστέγων που είδαμε σε άλλες δυτικές πρωτεύουσες τις προηγούμενες δεκαετίες λειτουργούν πια και εδώ. Το παραδοσιακό μας άλλοθι, η ελληνική οικογένεια ως δίχτυ ασφαλείας, ατονεί. Το λονδρέζικο Big Issue γίνεται αναπόσπαστο στοιχείο και του δικού μας αστικού τοπίου. Με την έννοια αυτή, η Ελλάδα δεν δικαιούται να υποστηρίζει ότι το ζήτημα της έλλειψης στέγης δεν την αφορά, ιδίως αφού δε διαθέτει πολιτική ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και ενοικιαζόμενης κοινωνικής κατοικίας. Αυτές οι δύο ελλείψεις συμβάλλουν περισσότερο από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην παγίωση της έλλειψης στέγης.

Μολονότι τα ποσοτικά αποτελέσματα των ερευνών ποικίλουν, ακριβώς γιατί ποικίλουν οι ορισμοί του αστέγου, το βέβαιο είναι ότι στον «παραδοσιακό» άστεγο πληθυσμό προστίθενται νέες κατηγορίες αστέγων. Η ανεργία και η φτώχεια, η ραγδαία αύξηση των «χωρίς χαρτιά» και η διόγκωση κοινωνικών προβλημάτων που οδηγούν στην απώλεια στέγης (ενδοοικογενειακή βία, εξαρτήσεις κλπ.) μεγεθύνουν τον αριθμό όσων κινδυνεύουν να μείνουν άστεγοι. Βέβαιο επίσης είναι ότι οι άστεγοι της Αθήνας συμπορεύονται με τους αστέγους άλλων μεγάλων πόλεων σε αυξημένο δείκτη ψυχικών διαταραχών, συννοσηρότητας και παράλληλης εξάρτησης από αλκοόλ ή άλλες ουσίες (σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα της Οργάνωσης «Κλίμακα»).

Πώς λοιπόν θα προχωρήσουμε; Η εύκολη οδός είναι η ποινικοποίηση της ίδιας της ιδιότητας του αστέγου, όπως έγινε αλλού. Η ποινικοποίηση του ύπνου ή της απλής παρουσίας σε δημόσιους χώρους, η επιλεκτική σε βάρος των αστέγων εφαρμογή νόμων φαινομενικά ουδέτερων και οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε περιοχές όπου ζουν άστεγοι έχουν δοκιμαστεί με γνωστά οικτρά αποτελέσματα (βλ. ενδεικτικά τις εκθέσεις της Εθνικής Συμμαχίας για τους Αστέγους των ΗΠΑ, NCH). Ο πειρασμός να κινηθούμε σε παρόμοιες κατευθύνσεις είναι μεγάλος, το είδαμε άλλωστε κατά τον αθηναϊκό προολυμπιακό καλλωπισμό.

Οι ανησυχίες δεν είναι φιλανθρωπικού χαρακτήρα αλλά σχετίζονται με έναν απλό συλλογισμό. Λίγα χρόνια πριν, ταξιδεύοντας στη Δύση απορούσαμε με τον αριθμό των αστέγων και την αδυναμία ή απροθυμία των αρχών να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά το ζήτημα. Η Ελλάδα πλησιάζει ταχύτατα σε αυτό το σημείο. Αν λοιπόν αναλογιστούμε ότι σήμερα σε πολλές χώρες είναι μείζον θέμα οι δολοφονικές επιθέσεις εναντίον αστέγων (επιθέσεις όχι μόνο από νεοναζί αλλά και από πολίτες φαινομενικά υπεράνω υποψίας) πόσο απέχει η χώρα μας από το σημείο αυτό; Όχι πολύ, δεδομένου ότι οι άστεγοι των πόλεών μας είναι πολλαπλά στιγματισμένοι με όλα εκείνα τα ταυτοτικά γνωρίσματα που αποτελούν κόκκινο πανί για τους εγχώριους θιασώτες μιας νοσηρής αστικής καθαρότητας. Η χάραξη μιας στοιχειώδους πολιτικής για το ζήτημα της στέγης προϋποθέτει την παραδοχή ότι αστυνομικά μέτρα χωρίς προνοιακή πολιτική εξυπηρετούν μόνο βραχυπρόθεσμους επικοινωνιακούς σκοπούς, επιτείνουν ή «μετακομίζουν» το πρόβλημα σε άλλες περιοχές και εντέλει ετοιμάζουν το δρόμο για συμμορίες «αυτόκλητων τιμωρών».

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Και κάτι για τον όρκο…

Στη χτεσινή ορκωμοσία επανήλθε πλαγίως το θέμα του θρησκευτικού όρκου. Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ένδειξη ότι ο όρκος οδεύει προς κατάργηση, αλλά από την άλλη ήταν αρκετοί (με τα μέτρα της κοινοβουλευτικής μας ανθρωπογεωγραφίας) οι βουλευτές που δε σήκωσαν το χέρι τους ή απείχαν αλλιώς. Ίδωμεν. Πάντως το θέμα σχολιάζεται σήμερα στα ΝΕΑ από τον Κωστή Μποτόπουλο ενώ μπορείτε να δείτε και την παλαιότερη πρόταση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου περί χωρισμού εκκλησίας – κράτους όπου υπάρχει σαφής πρόβλεψη για τον όρκο.

Δείτε ακόμα απόφαση της Εθνικής Επιτροπήςγια τα Δικαιώματα του Ανθρώπου σχετικά με το θέμα.