Migrants walk along rail tracks as they arrive to a collection point in the village of Roszke, Hungary

Η πρόσφατη αλλαγή της σύνθεσης των Επιτροπών Προσφυγών δημιουργεί εύλογο προβληματισμό. Η σχετική τροπολογία προωθήθηκε χωρίς ενημέρωση θεσμικά εμπλεκόμενων φορέων και με διαδικασία κατεπείγοντος, που αποστέρησε κάθε δυνατότητα ουσιαστικού διαλόγου. Αυτά, μόλις δυο μήνες μετά την προηγούμενη σχετική εκτεταμένη νομοθέτηση, η οποία σήμερα αίφνης χαρακτηρίζεται μη εφαρμόσιμη. Η χρονική συγκυρία γεννά σκέψεις, γιατί το μόνο που μεσολάβησε αυτούς τους δυο μήνες είναι θετικές αποφάσεις των τωρινών Επιτροπών Προσφυγών κατόπιν εξατομικευμένης εξέτασης προσφυγών. Την ίδια ώρα, φωνές σε διεθνές και –δυστυχώς- σε εθνικό επίπεδο ευκρινώς υποδείκνυαν την «ευθυγράμμιση» των αποφάσεων με την Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας.

Κανονικά, η θεσμοθέτηση της συμμετοχής δικαστικών λειτουργών αποτελεί τεκμήριο ανεξάρτητης κρίσης ενός οργάνου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση φοβάμαι όμως πως κάποιοι κακοπροαίρετοι μπορεί να την εκλάβουν αντίθετα, εάν η θεσμοθέτησή της συνδεθεί αντιστικτικά με τις πρόσφατες αποφάσεις των Επιτροπών Προσφυγών και μάλιστα με την επίκληση έκτακτης ανάγκης μπροστά στην οποία οι θεσμικές εγγυήσεις μπορούν και να κάμπτονται.

Η ισχυρή πίεση που ασκεί το προσφυγικό και μεταναστευτικό ρεύμα μάς καλεί αναπότρεπτα σε οριακές σταθμίσεις. Δεν θα πρέπει όμως η πίεση αυτή να οδηγήσει σε σημειακές υποχωρήσεις σε θεμελιώδη δικαιώματα των προσφύγων, της πιο ευάλωτης από τις ευάλωτες ομάδες.

 

Δήλωση στην Εφημερίδα των Συντακτών, 21/6/16

 

 

 

1

Η σφαγή στο gay club  του Ορλάντο συναρθρώνει πολλές όψεις της σύγχρονης απειλής για την ασφάλεια και τον χαρακτήρα των κοινωνιών μας. Αποτελεί έτσι αντανάκλαση του πιο δυστοπικού μέλλοντός μας.

Πρόκειται καταρχάς για ακραία μορφή ομοφοβικού εγκλήματος. Ο δράστης επέλεξε τα θύματα με κριτήριο τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό, άρα έχουμε να κάνουμε με ένα μαζικό ρατσιστικό έγκλημα. Μάλλον όλοι θα συμφωνήσουμε επίσης πως η μαζική δολοφονία άοπλων θαμώνων κέντρου διασκέδασης συνιστά χαρακτηριστική μορφή τρομοκρατικού εγκλήματος, όσο δύσκολος κι αν είναι ένας αντικειμενικά αποδεκτός ορισμός της τρομοκρατίας. Επιπλέον, ρόλο φαίνεται να έπαιξε και μια ακραία φονταμενταλιστική εκδοχή του θρησκευτικού φαινομένου, με δεδομένη και την ανάληψη της ευθύνης από το ISIS. Τέλος, διερευνάται κατά πόσο η θρησκευτική ριζοσπαστικοποίηση του δράστη τροφοδοτήθηκε από τη ρητορική του μίσους στο διαδίκτυο. Έχουμε λοιπόν ένα ομοφοβικό ρατσιστικό έγκλημα, τρομοκρατικού χαρακτήρα, με θρησκευτικό υπόβαθρο και πιθανή σχέση με τη ρητορική του μίσους.

Η επόμενη μέρα κατέδειξε τις παράπλευρες περιπλοκές ενός τέτοιου εγκλήματος. Υπήρξαν ΜΜΕ, διαμορφωτές της κοινής γνώμης και πολιτικοί που επιχείρησαν να υπερτονίσουν ή  να υποβαθμίσουν κάποια πλευρά του εγκλήματος. Επέμειναν αποκλειστικά στο θρήσκευμα του δράστη και αποσιώπησαν ή υποβάθμισαν τον ομοφοβικό χαρακτήρα του εγκλήματος. Στα καθ’ ημάς, χαρακτηριστική, προβλέψιμη περίπτωση ο κ. Θεοδωρόπουλος: «Και μη μου πείτε για τον παράφρονα τζιχαντιστή ο οποίος έκανε το μακελειό στο gay bar του Ορλάντο. Πριν από μερικούς μήνες είχαμε τη σφαγή στο Bataclan, που δεν είχε καμία σχέση με ομοφοβία», (Καθημερινή, 16/6). Υπήρξαν μάλιστα ακόμα και μεγάλα ΜΜΕ σε άλλες χώρες, ευτυχώς μόνο περιθωριακά στην Ελλάδα, που παρουσίασαν το έγκλημα με τρόπο που υποτιμά τα θύματα, διαιωνίζει ομοφοβικά στερεότυπα και υπόρρητα (ή ρητά) συνδέει αιτιακά τη σεξουαλική συμπεριφορά των θυμάτων με το βίαιο τέλος τους. Ορισμένοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης επίμονα αρνήθηκαν να ονοματίσουν τον ομοφοβικό χαρακτήρα του εγκλήματος, ενδύοντας αυτή την άρνηση με μια γενικόλογη ανθρωπιστική ρητορική. Όταν όμως ο δράστης επιλέγει τα θύματα με ένα συγκεκριμένο κριτήριο, η αποσιώπηση αυτού του κριτηρίου ισοδυναμεί με άρνηση ή υποτίμηση του ίδιου του ρατσιστικού χαρακτήρα του εγκλήματος. Θα ήταν σα να αρνούμαστε τον αντισημιτικό χαρακτήρα μιας επίθεσης σε συναγωγή ή τον ισλαμοφοβικό χαρακτήρα μιας επίθεσης σε τζαμί λέγοντας «γενικά είναι κρίμα να σκοτώνονται άνθρωποι». Το να αρνούμαστε το κριτήριο της επιλογής του θύματος στο έγκλημα μίσους, τον λόγο για τον οποίο δολοφονήθηκε, ισοδυναμεί με την πλήρη αναίρεση της ύπαρξής του. Το παράλογο του θανάτου του γίνεται ακόμα πιο παράλογο, καθίσταται το απόλυτο κενό.

Ας επιμείνουμε λίγο σε αυτό. Η αναγωγή του θρησκευτικού σε μοναδικό κίνητρο εγκυμονεί πολλαπλές στρεβλές αναγωγές: οι μουσουλμάνοι είναι (οι μόνοι) τρομοκράτες, οι μουσουλμάνοι είναι (οι μόνοι) ομοφοβικοί. Έτσι, το έγκλημα απογυμνώνεται από κρίσιμα συμφραζόμενα. Παραβλέπεται πως το ρατσιστικό έγκλημα δε γεννιέται εν κενώ στο μυαλό του δράστη, συνδέεται άμεσα με τον ρατσισμό της κοινωνίας όπου διαπράττεται. Συνδέεται με τη ρητορική του μίσους που προλειαίνει τον δρόμο της βίας. Η ομοφοβία συνδέεται στενά με τον βίαιο σεξισμό, διαπίστωση που διευκολύνεται εν προκειμένω από το ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας που βαρύνει τον δράστη. Τέτοιες επιθέσεις συνδέονται επίσης άμεσα με την οπλοκατοχή στις ΗΠΑ, κι εκεί οι λευκοί χριστιανοί έχουν γράψει λαμπρές σελίδες τυφλής βίας. Σε ό,τι μάλιστα αφορά το ρατσιστικό έγκλημα, η λευκή χριστιανική πλειονότητα σε Ευρώπη και ΗΠΑ έχει πολλά να διδάξει. Αρκεί προς τούτο μια ματιά στα επιτεύγματα των ομόδοξων Ρώσων και Ελλήνων νεοναζί. Ίσως κάποιοι ανάμεσά τους κρυφά θαυμάζουν τον δολοφόνο του Ορλάντο, με έναν διεστραμμένο κι όμως τόσο ευανάγνωστο τρόπο.

Υπάρχει και μια αντίστροφη στρέβλωση: η αποσιώπηση του ρόλου που παίζει ο θρησκευτικός εξτρεμισμός, ειδικότερα μάλιστα το ριζοσπαστικό ισλάμ, στην επιθετική και βίαιη δυσανεξία προς το διαφορετικό. Φυσικά η μισαλλοδοξία, ο ρατσισμός, η ρητορική του μίσους και η ομοφοβία ενδημούν στις κοινωνίες μας και οριζόντια διατρέχουν κοινωνικές και κοινωνικές ομάδες. Όμως εθελοτυφλεί όποιος δεν βλέπει ιδιαίτερες πυκνώσεις και εντάσεις του φαινομένου σε ορισμένα τμήματα του πληθυσμού με γνώρισμα την θρησκευτική τους ταυτότητα και το πολιτισμικό υπόβαθρο.

Οι μονοσήμαντες αναγνώσεις των εγκλημάτων μίσους δεν βοηθούν στην κατανόησή τους. Χρησιμεύουν συνήθως για να επιβεβαιώσουν προκατασκευασμένες βεβαιότητες, να εκμεταλλευτούν αισθήματα θυματοποίησης ή να προωθήσουν άλλες πολιτικές σκοπιμότητες.

 

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών

racismΕξοχότατε κ Πρόεδρε της Δημοκρατίας

Κυρίες και κύριοι

 

Σας ευχαριστώ θερμά που ανταποκριθήκατε στην πρόσκληση να παρευρεθείτε στην σημερινή εκδήλωση.  Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για το ΕΣΡΜ που ξεκινά τις εργασίες του στον τόπο αυτόν και με την παρουσία όλων σας.

Η παρουσία σας εδώ σήμερα αποτελεί μια δήλωση. Οι πολιτειακοί και πολιτικοί θεσμοί, οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών δηλώνουν πως στέκονται απέναντι στον ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία. Οι εκπρόσωποι της νομοθετικής εξουσίας, οι πολιτικές δυνάμεις, οι θρησκευτικοί ηγέτες, η ηγεσία της δικαιοσύνης, εκπρόσωποι των σωμάτων ασφαλείας, ανεξάρτητες αρχές, τοπική αυτοδιοίκηση, οι πολίτες είμαστε εδώ για να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη σε έναν ιστορικό τόπο μαρτυρίου και να δηλώσουμε πως η προστασία της δημοκρατίας περνά μόνο μέσα από τον σεβασμό του  άλλου, του διαφορετικού, του αδύναμου. Ποιος τόπος από ετούτον εδώ συμβολίζει περισσότερο την περιφρόνηση του άλλου; Ποια άλλη ανθρώπινη πράξη από τον έσχατο βασανισμό του ανθρώπινου σώματος μπορεί να συμπυκνώσει την καταρράκωση κάθε ίχνους αξιοπρέπειας; Εδώ λοιπόν επιλέξαμε να συγκεντρωθούμε. Για να  θυμηθούμε τα δεινά της δικτατορίας. Για να τονίσουμε πως η αντιμετώπιση του ρατσισμού και των διακρίσεων αποτελεί οξυγόνο της δημοκρατίας. Ας θυμηθούμε τον Νορμπέρτο Μπόμπιο που μιλούσε για την ασύγκριτη υπεροχή της δημοκρατίας, ακόμα και της πιο ξεχαρβαλωμένης, έναντι του φασισμού και του ρατσισμού.

Πριν από λίγες ημέρες είδαμε στον Πειραιά την πρώτη ανασύνταξη των οργανωμένων ομάδων ρατσιστικής βίας. Είδαμε επιθέσεις κατά λειτουργών του τύπου. Είδαμε ξανά εικόνες ρατσιστικής και νεοναζιστικής βίας. Σήμερα δίνουμε μια δημοκρατική απάντηση στα λόγια και τα έργα του μίσους. Αυτό κάνουμε, αυτό οφείλουμε να κάνουμε. Προτάσσουμε το κράτος δικαίου ως τη μόνη εγγύηση για την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη απέναντι σε εκείνους που την επιβουλεύονται με πράξεις βίας. Και θυμίζουμε πως το κράτος δικαίου οφείλει να αμύνεται όταν απειλείται.

Η χώρα περνάει μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της ιστορίας της. Καλείται να σταθεί όρθια σε συνθήκες ακραίας ύφεσης και δημοσιονομικής ασφυξίας. Καλείται ταυτόχρονα να αντεπεξέλθει στις μεγάλες προκλήσεις που εκ των πραγμάτων θέτει το προσφυγικό φαινόμενο. Και μάλιστα, χωρίς να κάνει εκπτώσεις στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου. Θα μου επιτρέψετε όμως να επισημάνω ότι η τρέχουσα ευρωπαϊκή πολιτική επιφέρει σοβαρές ρηγματώσεις στο διεθνές πλαίσιο προστασίας των προσφύγων. Το μεγάλο στοίχημα για τη χώρα μας είναι να μην αποτελέσει το προπύργιο αυτής της πολιτικής.

Σε κάθε περίπτωση, για να τα καταφέρουμε δεν αρκεί η επίκληση του ανθρωπισμού. Η έμπρακτη αλληλεγγύη απλών ελλήνων πολιτών αποτελεί βεβαίως ένα μεγάλο εθνικό κεφάλαιο. Η στροφή της ελληνικής κοινωνίας τον τελευταίο χρόνο προς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και όχι εναντίον τους συνιστά την καλύτερη απάντηση στο ρατσισμό. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς χρειάζεται προσοχή όταν στιγματίζονται οι υπαρκτές στρεβλώσεις κάποιων εθελοντικών δράσεων και οργανώσεων. Δεν πρέπει επουδενί να οδηγηθούμε σε συλλήβδην απαξίωση ή και στιγματισμό της ίδιας της αλληλεγγύης. Ας αναρωτηθούμε πώς θα ήταν η κατάσταση τους τελευταίους μήνες χωρίς τις οργανώσεις, χωρίς έλληνες και ξένους πολίτες που συνέδραμαν καθημερινά, χωρίς την κοινωνία. Το κράτος οφείλει να κάνει τη δουλειά του και η κοινωνία των πολιτών τη δική της, με συνεργασία, συντεταγμένα και συνείδηση των διακριτών τους ρόλων.

Σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, στην ύφεση και την ανεργία, στον φόβο του ξένου, στην απειλή της τρομοκρατίας βρίσκει εύφορο έδαφος ο ρατσισμός. Το έχει δείξει η ευρωπαϊκή ιστορία του 20ου αιώνα, το έδειξε και η πολύ πρόσφατη ελληνική ιστορία. Οι ιδέες του μίσους, της φυλετικής καθαρότητας, της απόλυτης εθνικής ομοιογένειας, η κοινωνική μνησικακία, η κατασκευή «εχθρών» κερδίζουν έδαφος όταν το κοινωνικό σώμα είναι τραυματισμένο. Η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων εκκινείται από την προστασία της απειλούμενης καθαρότητας με τρόπο που μπορεί να περιλάβει τα πάντα: το εθνικά, φυλετικά, υγειονομικά, ηθικά, ψυχικά και πνευματικά καθαρό.

Στη δίνη της κρίσης, οι τομές γίνονται βαθύτερες. Οι ρομά, οι άνθρωποι με αναπηρία, οι ψυχικά ασθενείς, οι κάθε λογής στιγματισμένοι βιώνουν πολλαπλούς αποκλεισμούς και διακρίσεις στον υπέρτατο βαθμό.

Κυρίες και κύριοι

Το ΕΣΡΜ ξεκινά σήμερα τις εργασίες του. Για το πεδίο των αρμοδιοτήτων του και τη σύνθεσή του πήραμε υπόψη μας τις σχετικές συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Δεν θα είναι ένα διακοσμητικό όργανο. Πέρα από τον προφανή συμβολισμό που εκπέμπει η ίδια η σύσταση ενός εθνικού οργάνου για τον ρατσισμό, θα επιδιώξουμε την παραγωγή συγκεκριμένου έργου ως προς τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης και καταπολέμησης του φαινομένου, την επίβλεψη της εφαρμογής της νομοθεσίας κατά του ρατσισμού και τη συμμόρφωσή της με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο. Χρειάζεται συντονισμός της δράσης των εμπλεκόμενων φορέων και ενίσχυση της συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών. Χρειάζονται μέτρα για την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας και της διοικητικής πρακτικής προς τις διατάξεις του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου και τις συστάσεις των διεθνών οργανισμών. Πολιτικές κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε όλο το φάσμα της κυβερνητικής πολιτικής και της δημόσιας διοίκησης. Πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης με τη συνδρομή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Πρόληψη και αντιμετώπιση της ρατσιστικής βίας και της ρητορικής του μίσους και ενίσχυση των μηχανισμών καταγραφής. Εντέλει, χρειάζεται Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού, με συστηματική παρακολούθηση εφαρμογής, τακτική επικαιροποίηση και αξιολόγηση.

Πριν από λίγες μέρες στην υπόθεση Sakir κ. Ελλάδας το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε τη χώρα μας για την απουσία πλήρους και αποτελεσματικής διερεύνησης πιθανού ρατσιστικού κινήτρου στην σε βάρος του προσφεύγοντος επίθεση από ομάδα δραστών.

Είναι επιτακτικό καθήκον όλων μας να μην επιτρέψουμε ξανά την ακύρωση της έννομης προστασίας για οποιοδήποτε πρόσωπο βρίσκεται στην επικράτεια της χώρας.

 

Με τη σκέψη αυτή, επιτρέψτε μου να πω πως η σημερινή εκδήλωση έχει στα μάτια μου έναν ακόμα σκοπό. Αποτελεί μια συγγνώμη της πολιτείας. Ζητάμε σήμερα συγγνώμη από τα θύματα του ρατσισμού και των διακρίσεων. Μια συγγνώμη ιδίως από τα θύματα της ρατσιστικής βίας και τις οικογένειές τους. Μια δημόσια συλλογική συγγνώμη για τον Σαχζάτ Λουκμάν, τους Αιγύπτιους αλιεργάτες, τα ανώνυμα θύματα της ομοφοβικής και τρανσοφοβικής βίας, τους άγνωστους μουσουλμάνους που έχουν πέσει θύματα πογκρόμ στους δρόμους της πρωτεύουσας, σαν το πογκρόμ του 2011 που παρακολουθήσαμε όλοι στις τηλεοράσεις μας. Μια συγγνώμη για τα θύματα που φοβήθηκαν να καταγγείλουν όσα έπαθαν. Αλλά και μια συγγνώμη για τον Παύλο Φύσσα, εμβληματικό θύμα της μισαλλοδοξίας. Μια συγγνώμη για τους ανθρώπους που έχουν προπηλακιστεί στους δημόσιους χώρους, που έχουν κακοποιηθεί στα μέσα μεταφοράς. Μια συγγνώμη για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που στοχοποιήθηκαν. Μια συγγνώμη για τους χώρους λατρείας που βεβηλώθηκαν.

Αργήσαμε πολύ μέχρι να αντιδράσουν οι θεσμοί, μέχρι οι διωκτικές αρχές και η δικαιοσύνη να αντιμετωπίσουν το έγκλημα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά ως αυτό που πραγματικά είναι, βαριά και ενδεχομένως οργανωμένη μορφή εγκλήματος που βάλλει κατά μεμονωμένων προσώπων και της δημόσιας τάξης. Για τούτο τον λόγο βλέπω τη σημερινή μέρα και ως μια μέρα θεσμικού αναστοχασμού. Τι έφταιξε κι αδρανήσαμε για χρόνια; Πώς θα διασφαλίσουμε ότι αυτό δεν θα επαναληφθεί; Πώς θα αποτελέσουν η αποδόμηση των στερεοτύπων και ο σεβασμός κάθε ετερότητας καθημερινό στόχο της εκπαιδευτικής πράξης; πώς θα στρατευθούν όλα τα θρησκευτικά δόγματα στον αγώνα του αλληλοσεβασμού και της ανεκτικότητας; Πώς θα απομονωθούν όσοι θρησκευτικοί λειτουργοί σπέρνουν τη μισαλλοδοξία; Πώς θα διασφαλίσουμε τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη δράση των κρατικών οργάνων, αν όχι με τη δημιουργία ενός πραγματικά ανεξάρτητου μηχανισμού διερεύνησης καταγγελιών για αυθαιρεσία, όπως επίμονα διαρκώς συστήνουν όλα τα εθνικά και διεθνή ελεγκτικά όργανα;

Εν κατακλείδι, αντιμέτωποι με το ρατσιστικό φαινόμενο καλούμαστε τον κριτικό μας αναστοχασμό να τον μετατρέψουμε σε θετικές πράξεις. Θεωρώ δεδομένο πως ο καθένας από εμάς έχει τις δικές του ιδέες, τους φόβους και τις προκαταλήψεις του. Αλίμονο. Τα δικά του ιερά και όσια. Παρ’ όλα αυτά, έκαστος εξ ημών με το θεσμικό του ρόλο καλείται πάνω από όλα να υπηρετήσει την πιο θεμελιώδη συνταγματική επιταγή, την προστασία της αξιοπρέπειας του ανθρώπου. Του κάθε ανθρώπου. Αυτό είναι το καθήκον μας.

Στην προσπάθεια αυτή είμαι βέβαιος πως το ΕΣΡΜ θα σας βρει αρωγούς.

Σας ευχαριστώ

 

 

 

me-serafeim-thumb-medium

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο πρώην πολιτικός ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, Ράντοβαν Κάρατζιτς, κρίθηκε ένοχος γενοκτονίας για τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα. Επίσης, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία τον καταδίκασε για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, κρίνοντάς τον ένοχο για τις 10 από τις 11 κατηγορίες που αντιμετώπιζε. Μεταξύ τους, αυτή που αφορούσε τη σφαγή σχεδόν 8.000 μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα τον Ιούλιο του 1995 και αυτή που αφορούσε εγκλήματα πολέμου κατά την πολιορκία του Σαράγεβο.

Η είδηση δεν προκάλεσε στην Ελλάδα τον αντίχτυπο που θα περίμενε κανείς. Σε μια χώρα που συνδέθηκε τόσο πολύ με τους τότε ηγέτες των Σέρβων, η σημερινή καταδίκη τους για τέτοια εγκλήματα θα έπρεπε να προκαλέσει σεισμό. Θα ήταν λογικό να υπάρξουν έντονες αντιδράσεις. Ακόμα και εκδηλώσεις συμπαράστασης στους διωκόμενους συμμάχους θα μπορούσε να περιμένει κανείς. Όμως η σημερινή σιωπή δείχνει πως η καταδίκη Κάρατζιτς μοιάζει να μη μας αφορά. Και μοιάζει κυρίως να μην αφορά εκείνους που έδεσαν τη μοίρα τους με τη δική του. Εκείνους που χάρισαν στον εγκληματία πολέμου τη συμπαράσταση μιας χώρας, και μάλιστα μόνης σχεδόν αυτής της χώρας ως εξαίρεσης από τη διεθνή κοινότητα που αντιλαμβανόταν το μέγεθος του συντελούμενου εγκλήματος.

Αυτή η αποστασιοποίηση των ταγών της τότε «ελληνοσερβικής φιλίας» δεν αρκεί για να καλύψει μια πολύ μαύρη σελίδα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Αναφέρομαι στον εναγκαλισμό της πολιτικής μας τάξης, της εκκλησίας, πολλών θεσμών και μεγάλου μέρους του λαού με τον μεγαλοσερβικό εθνικισμό. Το «ορθόδοξο τόξο» επέλεξε να (συγ)καλύψει το μεγαλύτερο μεταπολεμικό έγκλημα στην Ευρώπη. Οι Κάρατζιτς, Μλάντιτς και Μιλόσεβιτς αγκαλιάστηκαν σφιχτά με ιεράρχες, πολιτικούς ηγέτες (καμιάς δυστυχώς παράταξης εξαιρουμένης) και «πνευματικούς» ανθρώπους.

Στα στάδια η ελληνική ψυχή δονήθηκε στον παλμό του σερβικού μεγαλοϊδεατισμού. Σε μια από τις κορυφαίες εκδηλώσεις αυτού του κλίματος, ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ απηύθυνε πρόσκληση σε ανοιχτή συγκέντρωση στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας προς τιμήν του Κάρατζιτς τον Ιούνιο του 1993. Η εκδήλωση οργανώθηκε από την Εκκλησία της Ελλάδας με συνδιοργανωτές τη ΓΣΕΕ, την ΠΑΣΕΓΕΣ, την ΑΔΕΔΥ. Από μικροφώνου ο –επισήμως πια- εγκληματίας πολέμου φώναξε «Όχι, δεν είμαστε μόνοι. Έχουμε μαζί μας το Θεό και τους Έλληνες.»

ethelontes004

Τον καιρό εκείνο, Έλληνες παραστρατιωτικοί «εθελοντές» έφευγαν για τον τόπο της σφαγής και τους ξεπροβόδιζαν σαν ήρωες. «Όταν το πυροβολικό σταμάτησε τους βομβαρδισμούς, μπήκαμε και καθαρίσαμε!», δήλωνε αργότερα με φωνή που παλλόταν ένας από αυτούς. Ίσως η μετέπειτα πορεία τους υπήρξε λαμπρή στον χώρο του νεοναζιστικού ποινικού περιθωρίου.

Πέρασαν πάνω από 20 χρόνια. Ίσως δεν έχει πια νόημα η αναλυτική καταγραφή των πολιτικών προσώπων που έσπευδαν να δηλώσουν σεβασμό και στήριξη στον Κάρατζιτς και τους λοιπούς εγκληματίες κατά της ανθρωπότητας. Όποιος ενδιαφέρεται εύκολα μπορεί να τους αναζητήσει, να θυμηθεί και να εκπλαγεί από την πανστρατιά της εθελοτυφλίας. Μπορεί επίσης κανείς να αναλογιστεί αυτά τα 20 χρόνια και να κατανοήσει πολλά για την μετέπειτα εξέλιξη του εθνολαϊκισμού και της Ακροδεξιάς στη χώρα. Η ελληνοσερβική φιλία υπήρξε σημαντική φάση της οριζόντιας διάχυσης των ιδεών αυτών και των συνδρόμων του αναδελφισμού στο πολιτικό φάσμα. Δεν ευδοκίμησαν βέβαια οι ιδέες αυτές στον ίδιο βαθμό σε όλους τους πολιτικούς χώρους. Αλλά από την άλλη, και ποιοι πολιτικοί χώροι έμειναν αμόλυντοι;

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική σημαία που υψώθηκε στη Σρεμπρένιτσα μετά τη σφαγή θα μένει για πάντα συλλογικό μας στίγμα. Συμβολίζει το δικό μας μερίδιο ηθικής ευθύνης για τους χιλιάδες νεκρούς.

Υγ. Καμιά προσπάθεια συμψηφισμού αυτών των σοβαρών εγκλημάτων με άλλα εγκλήματα από άλλους εμπόλεμους, στο πλαίσιο της ίδιας σύγκρουσης ή άλλων συγκρούσεων, δεν μπορεί να μειώσει το βάρος του αίματος. Η Ιστορία ρίχνει βαριά τη σκιά της σε όσους επιχειρούν τέτοιους συμψηφισμούς.

 

 

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών

 

0910syrianrefugees01

Η διαχείριση μιας μεγάλης κρίσης δεν είναι ποτέ απλή υπόθεση. Αποκαλύπτει με τον χειρότερο τρόπο τις πάγιες δομικές ανεπάρκειες και πολιτικές αγκυλώσεις του μηχανισμού που τη διαχειρίζεται.

Η χώρα μας αντιμετωπίζει μια τέτοια κρίση. Οι πυκνές προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές σε συνδυασμό με την πολιτική χωρών της ΕΕ έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα. Δύο κυρίως παράγοντες έχουν αποτρέψει μέχρι στιγμής την ανάφλεξη.  Αφενός, η κεντρική κυβερνητική πολιτική που, ανεξαρτήτως επιμέρους επιφυλάξεων ή αντιρρήσεων που δικαιούται κανείς να διατυπώσει, μετέθεσε τον άξονα του δημόσιου διαλόγου στο ανθρωπιστικό πεδίο δυσχεραίνοντας την ξενοφοβική πολιτική σπέκουλα. Αφετέρου,  το πλέγμα  δράσεων έμπρακτης αλληλεγγύης σε κάθε του έκφανση, από τις τοπικές πρωτοβουλίες κατοίκων ως τις εθελοντικές οργανώσεις σε εθνικό επίπεδο και τις μεγάλες διεθνείς οργανώσεις που έσπευσαν στο πεδίο.

Ο κάθε παράγοντας θα ήταν αναγκαίος μα όχι επαρκής για τη διαφύλαξη στοιχειώδους ισορροπίας. Δεν θα μπορούσε το πλέγμα των εθελοντικών δράσεων να λειτουργήσει με σχετική αποτελεσματικότητα αν είχε απέναντί του μια κυβέρνηση ανοιχτά ξενοφοβική, με κυρίαρχη την λογική της πάση θυσία αποτροπής στα θαλάσσια σύνορα. Άλλο τόσο όμως η κυβερνητική πολιτική θα αποδεικνυόταν πολλαπλώς ανεπαρκής χωρίς την πλούσια δράση πολλών οργανώσεων και πρωτοβουλιών πολιτών. Μελανή απόδειξη η σημερινή κατάσταση στην Ειδομένη.

Φυσικά η εθελοντική δράση δεν μπορεί να μένει αρρύθμιστη. Πρέπει να τηρεί στοιχειώδεις κανόνες νομιμότητας, διαφάνειας, λογοδοσίας, να συναρθρώνεται με τη δράση του κρατικού μηχανισμού. Πρέπει να συμβαδίζει με τον κεντρικό σχεδιασμό, να εντάσσεται στη συνολική ιεράρχηση αναγκών και συνακόλουθων προτεραιοτήτων. Πρέπει να υπόκειται σε στοιχειώδεις κανόνες πιστοποίησης και ελέγχου. Όμως όλα αυτά συνεπάγονται την κεντρική ευθύνη του κράτους: αυτό καλείται να οριοθετεί το πεδίο της παρέμβασης, να θέτει τους κανόνες, να εγγυάται την τήρησή τους. Αυτή η ευθύνη δε μπορεί να μετατίθεται στους εθελοντές.

Έχουν υπάρξει στρεβλώσεις της ανθρωπιστικής δράσης τους τελευταίους μήνες. Άλλοτε από υπερβάλλοντα ζήλο, άλλοτε επειδή στον ανθρωπισμό τρυπώνουν ιδιοτελείς λαθρεπιβάτες, φορείς με πολιτικά ή οικονομικά κίνητρα αλλότρια, κινούμενοι στη γκρίζα ζώνη μεταξύ των μεγάλων οργανώσεων που δρουν επαγγελματικά και των αγνών ερασιτεχνικών πρωτοβουλιών των πολιτών. Εκεί χρειάζονται πιο δύσκολες σταθμίσεις για να διαφυλαχθεί το πολύτιμο κεφάλαιο αλληλεγγύης στις τοπικές κοινωνίες. Ειδάλλως, το κράτος θα μείνει να διαχειριστεί μόνο του καταστάσεις για τις οποίες δεν είναι έτοιμο. Εάν οι αξίες  της αλληλεγγύης απαξιωθούν, όπως επανειλημμένα επιχειρείται, τότε το πρότυπο των κατοίκων και των εθελοντών της Λέσβου θα υποχωρήσει. Νικητής θα είναι η ξενοφοβία που επέδειξαν άλλα νησιά του Νότιου Αιγαίου.

 

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών


Η ψήφιση του νομοσχεδίου για το σύμφωνο συμβίωσης από την ολομέλεια της Βουλής αποτελεί διακριτή στιγμή στην κοινοβουλευτική μας ιστορία και θα μνημονεύεται στο μέλλον. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Πιο φιλέλληνες θα ήταν Βούλγαροι και Τούρκοι καθηγητές από τον Λιάκο»: η ιταμή φράση του εκδότη/διασκεδαστή Θέμου Αναστασιάδη κατακλύζει το διαδίκτυο. Σαν Βασιλικός Επίτροπος Εκτάκτου Στρατοδικείου, υψώνει τα λάβαρα της εθνικοφροσύνης και της ιδεολογικής καθαρότητας. Δεν είναι ο πρώτος ούτε κι ο τελευταίος. Η πατριδοκαπηλία πουλάει. Βρίθει η νεότερη ιστορία μας από εκδηλώσεις «μισαλλόδοξης εθνικοφροσύνης» με σκοπό τον σωφρονισμό όσων εξέφραζαν αποκλίνουσες απόψεις. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Η αστυνομική αυθαιρεσία αποτελεί καίριο πρόβλημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν το λένε ένθερμοι «δικαιωματίες» αλλά τα εθνικά και διεθνή ελεγκτικά όργανα. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μας έχει καταδικάσει επανειλημμένα για κακομεταχείριση από την αστυνομία. Συμπέρασμα πρώτο: η αστυνομική αυθαιρεσία αποτελεί στίγμα για τη χώρα μας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Κοιτώ την αιμάσσουσα Αριστερά. Τα λάθη των τελευταίων μηνών. Τη στρατηγική που δεν αναπροσαρμόστηκε εγκαίρως και οδήγησε στα γνωστά αποτελέσματα. Τη ρητορική που διαψεύστηκε μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου, αλλά επαναλήφθηκε πέντε μήνες μετά για να ξαναδιαψευστεί μετά το δημοψήφισμα. Το ίδιο το δημοψήφισμα, πολλαπλώς προβληματικό, όπλο αυτεπίστροφο. Τις προσωπικές στρατηγικές που παροξύνουν τη γεύση της ήττας. Το αυτομαστίγωμα, την προοπτική της διάσπασης. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΕΚΛΟΓΗ ΠΡΟΕΔΡΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΘΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΕΔΑ
(27/05/2015-26/05/2018)
Κατά τη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Εθνικής Επιτροπής για τα
Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) της 22ας Ιουνίου 2015 διεξήχθησαν εκλογές
για την ανάδειξη Προέδρου και Αντιπροέδρων της Επιτροπής για τη νέα τριετή
θητεία της, έπειτα από πρόσκληση του Πρωθυπουργού, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ.
4 του ιδρυτικού της νόμου 2667/1998.
Πρόεδρος της ΕΕΔΑ εξελέγη ο κ. Γεώργιος Σταυρόπουλος, Επίτιμος
Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας πρόσωπο ορισθέν, ως Μέλος της
ΕΕΔΑ, από το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
Επανεξελέγησαν ως Α΄ Αντιπρόεδρος η κα Αγγελική Αργυροπούλου-
Χρυσοχοΐδου πρόσωπο ορισθέν, ως Μέλος της ΕΕΔΑ, από το Ελληνικό Συμβούλιο
για τους Πρόσφυγες και ως Β΄ Αντιπρόεδρος η κα Έλλη Βαρχαλαμά πρόσωπο
ορισθέν, ως Μέλος της ΕΕΔΑ, από τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας.
Αθήνα, 23 Ιουνίου 2015

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα
Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 926 ακόμα followers