%ce%ba%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%b6%ce%bf

 

Η φωτογραφία του Υπουργού Άμυνας και των κυβερνητικών βουλευτών στο Καστελόριζο δίπλα στους υπόδικους βουλευτές της ΧΑ σύντομα θα αποτελεί ιστορικό κειμήλιο. Σύμβολο της τύφλωσης του πολιτικού προσωπικού που χαριεντίζεται με τους εχθρούς της δημοκρατίας.

Ο αρχηγός των ΑΝΕΛ δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για τις ακροδεξιές στραβοτιμονιές. Πρώτον, απλώς βρίσκει και τα κάνει. Δεύτερον, ορισμένοι δε χρειάζονται βοήθεια από τον κυβερνητικό εταίρο για να στραβοκοιτάξουν ακροδεξιά.

Η επίσκεψη στο Καστελόριζο είναι τέτοια περίπτωση. Θα μπορούσε η απόπειρα του κ. Καμμένου να στήσει σόου πατριδοκαπηλίας να πέσει στο κενό. Θα μπορούσε η δική του κρίση μεγαλομανίας να μείνει χωρίς αποτέλεσμα και τέτοιες κινήσεις, επικίνδυνες για την εθνική μας ασφάλεια, να αποτραπούν. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν η άρνηση των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ  να μετάσχουν. Και αν δεν το καταλάβαιναν μόνοι τους, αρκούσε ένα νεύμα από ψηλά. Όμως εκείνοι δεν το κατάλαβαν –και κανείς θεσμικά νοήμων δεν τους το είπε- πως η βόλτα με τους νεοναζί στα ακριτικά νησιά, με το προσφυγικό να βράζει και τον Ερντογάν να κοχλάζει, δεν αποτελεί ανώδυνη κρουαζιέρα. Αποτελεί παιχνίδι με τη φωτιά. Αποτελεί ευθεία επένδυση της ακροδεξιάς ατζέντας με θεσμικό μανδύα κυβερνητικής περιωπής. Και μάλιστα χωρίς κανείς να υποχρεώνει σε κάτι τέτοιο. Η συμμετοχή των νεοναζί βουλευτών δεν προέκυψε δηλαδή από κάποιο θεσμικό καταναγκασμό, δεν οφειλόταν σε υποχρέωση ισότιμης μεταχείρισης των κομμάτων.

Το αντίθετο. Ήταν μια πρωτοβουλία της κυβέρνησης, δια του κ. Καμμένου. Αλλά μόνος του ο κ. Καμμένος δε μπορούσε να κάνει τη φιέστα. Το ντεκόρ δε γέμιζε επαρκώς μόνο με βουλευτές ΧΑ και ΑΝΕΛ. Χρειαζόταν και τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτοί ήταν ο φερετζές της πατριδοκαπηλίας και του ξεπλύματος των υποδίκων. Και αυτοί χαρωποί κι αμέριμνοι πήγαν. Πήγαν, φωτογραφήθηκαν και ανέβασαν τις φωτογραφίες στο twitter. Θα μπορούσε να είναι συγγνωστή η ανοησία αν δεν ήταν τόσο επικίνδυνη. Και πάντως, το ξέπλυμα των νεοναζί υποδίκων δε βαρύνει μόνο τους συγκεκριμένους βουλευτές. Είναι κυβερνητική η ευθύνη.

Εάν τα πράγματα εξελιχθούν στοιχειωδώς ομαλά στη χώρα, η φωτογραφία υπουργού και βουλευτών θα χαθεί στη λήθη, μαζί με τα πρόσωπα που εικονίζονται σε αυτή. Αν τα πράγματα πάνε στραβά, αν  η Ακροδεξιά γίνει πολύ ισχυρή, τα πρόσωπα αυτά θα περάσουν στην ιστορία. Ως μοιραίοι κι άβουλοι. Και κυρίως ως θεσμικά και ιστορικά αστοιχείωτοι.

 

 

 

ugly-faces-hieronymus-bosch

Νέα Μάκρη, Βασιλόπουλος, τμήμα λαχανικών. Μεσημέρι Σαββάτου. «Ο κόσμος σιχαίνεται τους πολιτικούς, ένας επιχειρηματίας αγαπάει τη χώρα του, ο κόσμος τον εμπιστεύτηκε. Πού είναι το κακό; Σειρά έχει η Γαλλία, μετά η Ευρώπη κι εμείς». Χρυσαυγίτης, καμμένος, δραχμιστής, ζουραραίος, σωρρικός, αδωνικός, μπαλτακικός, πουτινικός του Λιακόπουλου, καζακικός του ΕΠΑΜ; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

Παραιτήθηκα από τη θέση του Γενικού Γραμματέα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Υπουργείο Δικαιοσύνης κλείνοντας έναν κύκλο 20 μηνών. Η θέση αυτή ήταν για μένα ευθύνη και τιμή. Μετά από χρόνια συμμετοχής στην κοινωνία των πολιτών, στους εθνικούς και διεθνείς μηχανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στις παγκόσμιες οργανώσεις αλληλεγγύης, βρέθηκα να υλοποιώ από θεσμική θέση αυτά για τα οποία αγωνιζόμουν. Φυσικά, στο μέτρο των δυνάμεών μου και με τους περιορισμούς της συγκυρίας –οικονομικής και πολιτικής.

Στους 20 αυτούς μήνες κάναμε πολλά. Νομοθετήσαμε το νέο Σύμφωνο Συμβίωσης και καταργήσαμε τη διάκριση που υπήρχε τόσα χρόνια σε βάρος συμπολιτών μας.

Δημιουργήσαμε το Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας και ενισχύσαμε την αντιρατσιστική νομοθεσία. Δώσαμε το μήνυμα ότι ο ρατσισμός δεν είναι ανεκτός. Συνεργαστήκαμε με όλους τους αρμόδιους φορείς για την καταπολέμηση της ρατσιστικής βίας και της ρητορικής του μίσους. Σε αυτά τα θέματα κανείς δεν έχει ασυλία.

Πήραμε μέτρα για τη λογοδοσία. Το νομοσχέδιο που ιδρύει έναν ανεξάρτητο μηχανισμό διερεύνησης περιστατικών αυθαιρεσίας από τα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους στις φυλακές έχει προωθηθεί στη Βουλή. Η ψήφισή του θα αποτελέσει εμβληματικό βήμα για την καταπολέμηση της αυθαιρεσίας και της ατιμωρησίας κρατικών οργάνων, φαινόμενο που δεν μπορεί να γίνεται ανεκτό. Έχει επίσης προωθηθεί στη Βουλή το νομοσχέδιο για την διεύρυνση της αρχής ίσης μεταχείρισης, ενώ το νομοσχέδιο για τη νομική αναγνώριση της Ταυτότητας Φύλου σύντομα θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Όταν ψηφιστούν θα έχουμε κάνει άλλο ένα σημαντικό βήμα κατά των διακρίσεων.

Εκπροσωπήσαμε τη χώρα στις αξιολογήσεις ενώπιον των οργάνων των Ηνωμένων Εθνών. Μιλήσαμε με ειλικρίνεια για τα προβλήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αναλάβαμε δεσμεύσεις. Σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία εργαστήκαμε για να τις υλοποιήσουμε.

Δουλέψαμε στην κατεύθυνση μιας Δικαιοσύνης φιλικότερης προς τα παιδιά-θύματα και μάρτυρες αποτρόπαιων εγκλημάτων για να μη θυματοποιούνται ξανά κατά την απονομή της Δικαιοσύνης.  Η προσήλωση πολλών ανθρώπων σε αυτό το στόχο, με προεξάρχουσα την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, είμαι σίγουρος ότι θα αποφέρει καρπούς.

Προωθήσαμε την εκτέλεση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου η οποία συχνά καθυστερεί. Το νομοσχέδιο για το Μηχανισμό Εποπτείας της συμμόρφωσης στις αποφάσεις του ΕΔΔΑ είναι έτοιμο για ψήφιση από τη Βουλή.

Εύχομαι στη νέα ηγεσία του Υπουργείου καλή επιτυχία στο δύσκολο έργο της. Είμαι βέβαιος πως θα έχει ως γνώμονα την έγκαιρη απονομή δικαιοσύνης και το σεβασμό στην ανεξάρτητη κρίση των δικαστών. Εύχομαι επίσης να συνεχίσει το έργο της θεσμικής θωράκισης των δικαιωμάτων που είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ. Να διασφαλίσει την πρόσβαση των πιο αδύναμων στη Δικαιοσύνη και στα δικαιώματα. Να επιμείνει στην καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων. Να στηρίξει και να συνεχίσει το έργο που έχει γίνει στις φυλακές. Όλα αυτά αποτελούν γνωρίσματα μιας αναγκαίας προοδευτικής πολιτικής. Ακόμα και –ή ιδίως- σε καιρούς δοκιμασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Φυσικά, η διασφάλιση των δικαιωμάτων απαιτεί διαρκή προσπάθεια και δεν είναι αποκομμένη από την γενικότερη ασκούμενη πολιτική. Οι συνεχιζόμενες πολιτικές λιτότητας μικρά περιθώρια αφήνουν για θετικές παρεμβάσεις στο πεδίο των δικαιωμάτων. Γι’ αυτό τώρα, κάθε υποχώρηση κοστίζει πιο ακριβά, είτε αφορά στις σχέσεις κράτους και Εκκλησίας είτε στα θεμελιώδη δικαιώματα των προσφύγων.

Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Νίκο Παρασκευόπουλο. Μου εμπιστεύτηκε τον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και μου άφησε μεγάλο περιθώριο ανάληψης πρωτοβουλιών. Η συνεργασία μαζί του υπήρξε εξαιρετική, όπως και με τους άλλους Γενικούς Γραμματείς του Υπουργείου. Αποτελέσαμε μια ομάδα χωρίς ανταγωνισμούς και διαγκωνισμούς. Ευχαριστώ επίσης ολόψυχα τους επιστημονικούς μου συνεργάτες: τη Μαρία Ρωσσίδη που εργάστηκε μαζί μου όλο το διάστημα αυτό καθώς και τον Βαγγέλη Ξηνταρόπουλο, την Ειρήνη Βλάχου και πιο πρόσφατα τη Σταυρούλα Κίτσου. Η επιστημονική τους στήριξη υπήρξε υποδειγματική. Συνεργάστηκα ακόμα με την Αγγελική Βασιλάκη, διαρκή υπεύθυνη της γραμματειακής υποστήριξης και ψυχή του γραφείου. Πιο πρόσφατα είχαμε την υποστήριξη της Κυριακής Γαρούμπη. Όλοι τους υπήρξαν υποστηρικτικοί, παραγωγικότατοι, αφοσιωμένοι στην κοινή μας προσπάθεια, μια ομάδα με γνήσιο ενδιαφέρον για τα δικαιώματα. Ευχαριστώ ακόμα το προσωπικό του Υπουργείου για την εξαιρετική συνεργασία. Υπάρχουν ανάμεσά τους πολλοί εξαιρετικοί δημόσιοι λειτουργοί με αφοσίωση και συναίσθηση καθήκοντος. Διαψεύδουν με καθημερινή κοπιώδη προσπάθεια σε αντίξοες συνθήκες τους ανόητους μα πολιτικά βολικούς μύθους για τη δημόσια διοίκηση.

Έκλεισε σήμερα για μένα ένας εποικοδομητικός κύκλος 20 μηνών. Φεύγω βέβαιος πως θα συναντηθούμε ξανά σε άλλα πεδία προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Κωστής Παπαϊωάννου

Ï ÐáðáíáóôÜóçò äÜóêáëïò êáé ðáðÜò ôïõ ÷ùñéïý ìáò ìå ìáèçôÝò (öùôü 1935)

Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Όποτε επιχειρείται αλλαγή σε ζήτημα που η εκκλησία θεωρεί ότι την αφορά, παίρνει θέση διωκόμενου και μεταθέτει τη συζήτηση στο πεδίο της υπεράσπισης «θεμελιωδών αξιών του ελληνοχριστιανισμού». Ο επίσημος λόγος της παροξύνεται, οι μειλίχιες φωνές ελαττώνονται, τα ράσα γίνονται λάβαρα της επανάστασης. Οι ιερές κραυγές αποτρέπουν μια απλή απάντηση σε μια απλή ερώτηση: από πού κι ως πού είναι προϋπόθεση η σύμφωνη γνώμη της εκκλησίας για ζητήματα που αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα της πολιτείας; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

Παράξενη σύμπτωση έφερε κοντά δυο αταίριαστους ανθρώπους, τον Βέλλιο και τον Ανεστόπουλο. Προσωπικά τους ήξερα ελάχιστα και τους δυο, μόνο που τον Ανεστόπουλο τον παρακολουθούσα χρόνια, οι κύκλοι μας τέμνονταν περισσότερο.
Τους συνέδεσε η μοίρα του σκηνοθετημένου τέλους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

392213_1325700812_large

Στη μνήμη του Νικήτα Παρίση, δασκάλου μαθητών και δασκάλων

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην 29η Συνεδρίασή του (Ιούνιος 2015) υπογράμμισε ότι η εκπαίδευση είναι δημόσιο αγαθό. Ενόψει της καταγραφόμενης από εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ και οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών ραγδαίας ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης της εκπαίδευσης, το Συμβούλιο πρότεινε δύο άμεσα μέτρα: αφενός τη θέσπιση ενός κανονιστικού πλαισίου όπου θα περιγράφονται οι ελάχιστες προϋποθέσεις για τη λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και αφετέρου τη στενή εποπτεία της ιδιωτικής εκπαίδευσης και την λογοδοσία όσων επιχειρηματιών της εκπαίδευσης πλήττουν το εκπαιδευτικό αγαθό. Για να εκπληρωθεί αυτός ο στόχος προτείνεται η εμπλοκή των εθνικών μηχανισμών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, της Βουλής και της κοινωνίας των πολιτών.

Η απόφαση αυτή καθίσταται εξαιρετικά επίκαιρη, ενόψει της συζήτησης για το νομοσχέδιο που ρυθμίζει θέματα της ιδιωτικής εκπαίδευσης στη χώρα μας. Αυτό ακριβώς επιδιώκει: να αποκατασταθεί η στοιχειώδης κρατική εποπτεία στην παροχή ενός δημόσιου αγαθού από ιδιωτικούς φορείς. Δεν είναι μάλιστα διόλου τυχαίο ότι διαχρονικά το εργασιακό πλαίσιο των ιδιωτικών εκπαιδευτικών σήκωνε περισσότερη σκόνη από όση του αναλογούσε, ακριβώς γιατί εργάζονται στο μεταίχμιο: παρέχουν ένα δημόσιο αγαθό με όρους ελεύθερης αγοράς. Άρα, ο βαθμός εργασιακής τους ασφάλειας είναι ευθέως ανάλογος με την εκπαιδευτική τους αυτονομία έναντι φορέων που προσπαθούν να συρρικνώσουν την εκπαίδευση σε αμιγώς εμπορικό αγαθό. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Migrants walk along rail tracks as they arrive to a collection point in the village of Roszke, Hungary

Η πρόσφατη αλλαγή της σύνθεσης των Επιτροπών Προσφυγών δημιουργεί εύλογο προβληματισμό. Η σχετική τροπολογία προωθήθηκε χωρίς ενημέρωση θεσμικά εμπλεκόμενων φορέων και με διαδικασία κατεπείγοντος, που αποστέρησε κάθε δυνατότητα ουσιαστικού διαλόγου. Αυτά, μόλις δυο μήνες μετά την προηγούμενη σχετική εκτεταμένη νομοθέτηση, η οποία σήμερα αίφνης χαρακτηρίζεται μη εφαρμόσιμη. Η χρονική συγκυρία γεννά σκέψεις, γιατί το μόνο που μεσολάβησε αυτούς τους δυο μήνες είναι θετικές αποφάσεις των τωρινών Επιτροπών Προσφυγών κατόπιν εξατομικευμένης εξέτασης προσφυγών. Την ίδια ώρα, φωνές σε διεθνές και –δυστυχώς- σε εθνικό επίπεδο ευκρινώς υποδείκνυαν την «ευθυγράμμιση» των αποφάσεων με την Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας.

Κανονικά, η θεσμοθέτηση της συμμετοχής δικαστικών λειτουργών αποτελεί τεκμήριο ανεξάρτητης κρίσης ενός οργάνου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση φοβάμαι όμως πως κάποιοι κακοπροαίρετοι μπορεί να την εκλάβουν αντίθετα, εάν η θεσμοθέτησή της συνδεθεί αντιστικτικά με τις πρόσφατες αποφάσεις των Επιτροπών Προσφυγών και μάλιστα με την επίκληση έκτακτης ανάγκης μπροστά στην οποία οι θεσμικές εγγυήσεις μπορούν και να κάμπτονται.

Η ισχυρή πίεση που ασκεί το προσφυγικό και μεταναστευτικό ρεύμα μάς καλεί αναπότρεπτα σε οριακές σταθμίσεις. Δεν θα πρέπει όμως η πίεση αυτή να οδηγήσει σε σημειακές υποχωρήσεις σε θεμελιώδη δικαιώματα των προσφύγων, της πιο ευάλωτης από τις ευάλωτες ομάδες.

 

Δήλωση στην Εφημερίδα των Συντακτών, 21/6/16

 

 

 

1

Η σφαγή στο gay club  του Ορλάντο συναρθρώνει πολλές όψεις της σύγχρονης απειλής για την ασφάλεια και τον χαρακτήρα των κοινωνιών μας. Αποτελεί έτσι αντανάκλαση του πιο δυστοπικού μέλλοντός μας.

Πρόκειται καταρχάς για ακραία μορφή ομοφοβικού εγκλήματος. Ο δράστης επέλεξε τα θύματα με κριτήριο τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό, άρα έχουμε να κάνουμε με ένα μαζικό ρατσιστικό έγκλημα. Μάλλον όλοι θα συμφωνήσουμε επίσης πως η μαζική δολοφονία άοπλων θαμώνων κέντρου διασκέδασης συνιστά χαρακτηριστική μορφή τρομοκρατικού εγκλήματος, όσο δύσκολος κι αν είναι ένας αντικειμενικά αποδεκτός ορισμός της τρομοκρατίας. Επιπλέον, ρόλο φαίνεται να έπαιξε και μια ακραία φονταμενταλιστική εκδοχή του θρησκευτικού φαινομένου, με δεδομένη και την ανάληψη της ευθύνης από το ISIS. Τέλος, διερευνάται κατά πόσο η θρησκευτική ριζοσπαστικοποίηση του δράστη τροφοδοτήθηκε από τη ρητορική του μίσους στο διαδίκτυο. Έχουμε λοιπόν ένα ομοφοβικό ρατσιστικό έγκλημα, τρομοκρατικού χαρακτήρα, με θρησκευτικό υπόβαθρο και πιθανή σχέση με τη ρητορική του μίσους.

Η επόμενη μέρα κατέδειξε τις παράπλευρες περιπλοκές ενός τέτοιου εγκλήματος. Υπήρξαν ΜΜΕ, διαμορφωτές της κοινής γνώμης και πολιτικοί που επιχείρησαν να υπερτονίσουν ή  να υποβαθμίσουν κάποια πλευρά του εγκλήματος. Επέμειναν αποκλειστικά στο θρήσκευμα του δράστη και αποσιώπησαν ή υποβάθμισαν τον ομοφοβικό χαρακτήρα του εγκλήματος. Στα καθ’ ημάς, χαρακτηριστική, προβλέψιμη περίπτωση ο κ. Θεοδωρόπουλος: «Και μη μου πείτε για τον παράφρονα τζιχαντιστή ο οποίος έκανε το μακελειό στο gay bar του Ορλάντο. Πριν από μερικούς μήνες είχαμε τη σφαγή στο Bataclan, που δεν είχε καμία σχέση με ομοφοβία», (Καθημερινή, 16/6). Υπήρξαν μάλιστα ακόμα και μεγάλα ΜΜΕ σε άλλες χώρες, ευτυχώς μόνο περιθωριακά στην Ελλάδα, που παρουσίασαν το έγκλημα με τρόπο που υποτιμά τα θύματα, διαιωνίζει ομοφοβικά στερεότυπα και υπόρρητα (ή ρητά) συνδέει αιτιακά τη σεξουαλική συμπεριφορά των θυμάτων με το βίαιο τέλος τους. Ορισμένοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης επίμονα αρνήθηκαν να ονοματίσουν τον ομοφοβικό χαρακτήρα του εγκλήματος, ενδύοντας αυτή την άρνηση με μια γενικόλογη ανθρωπιστική ρητορική. Όταν όμως ο δράστης επιλέγει τα θύματα με ένα συγκεκριμένο κριτήριο, η αποσιώπηση αυτού του κριτηρίου ισοδυναμεί με άρνηση ή υποτίμηση του ίδιου του ρατσιστικού χαρακτήρα του εγκλήματος. Θα ήταν σα να αρνούμαστε τον αντισημιτικό χαρακτήρα μιας επίθεσης σε συναγωγή ή τον ισλαμοφοβικό χαρακτήρα μιας επίθεσης σε τζαμί λέγοντας «γενικά είναι κρίμα να σκοτώνονται άνθρωποι». Το να αρνούμαστε το κριτήριο της επιλογής του θύματος στο έγκλημα μίσους, τον λόγο για τον οποίο δολοφονήθηκε, ισοδυναμεί με την πλήρη αναίρεση της ύπαρξής του. Το παράλογο του θανάτου του γίνεται ακόμα πιο παράλογο, καθίσταται το απόλυτο κενό.

Ας επιμείνουμε λίγο σε αυτό. Η αναγωγή του θρησκευτικού σε μοναδικό κίνητρο εγκυμονεί πολλαπλές στρεβλές αναγωγές: οι μουσουλμάνοι είναι (οι μόνοι) τρομοκράτες, οι μουσουλμάνοι είναι (οι μόνοι) ομοφοβικοί. Έτσι, το έγκλημα απογυμνώνεται από κρίσιμα συμφραζόμενα. Παραβλέπεται πως το ρατσιστικό έγκλημα δε γεννιέται εν κενώ στο μυαλό του δράστη, συνδέεται άμεσα με τον ρατσισμό της κοινωνίας όπου διαπράττεται. Συνδέεται με τη ρητορική του μίσους που προλειαίνει τον δρόμο της βίας. Η ομοφοβία συνδέεται στενά με τον βίαιο σεξισμό, διαπίστωση που διευκολύνεται εν προκειμένω από το ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας που βαρύνει τον δράστη. Τέτοιες επιθέσεις συνδέονται επίσης άμεσα με την οπλοκατοχή στις ΗΠΑ, κι εκεί οι λευκοί χριστιανοί έχουν γράψει λαμπρές σελίδες τυφλής βίας. Σε ό,τι μάλιστα αφορά το ρατσιστικό έγκλημα, η λευκή χριστιανική πλειονότητα σε Ευρώπη και ΗΠΑ έχει πολλά να διδάξει. Αρκεί προς τούτο μια ματιά στα επιτεύγματα των ομόδοξων Ρώσων και Ελλήνων νεοναζί. Ίσως κάποιοι ανάμεσά τους κρυφά θαυμάζουν τον δολοφόνο του Ορλάντο, με έναν διεστραμμένο κι όμως τόσο ευανάγνωστο τρόπο.

Υπάρχει και μια αντίστροφη στρέβλωση: η αποσιώπηση του ρόλου που παίζει ο θρησκευτικός εξτρεμισμός, ειδικότερα μάλιστα το ριζοσπαστικό ισλάμ, στην επιθετική και βίαιη δυσανεξία προς το διαφορετικό. Φυσικά η μισαλλοδοξία, ο ρατσισμός, η ρητορική του μίσους και η ομοφοβία ενδημούν στις κοινωνίες μας και οριζόντια διατρέχουν κοινωνικές και κοινωνικές ομάδες. Όμως εθελοτυφλεί όποιος δεν βλέπει ιδιαίτερες πυκνώσεις και εντάσεις του φαινομένου σε ορισμένα τμήματα του πληθυσμού με γνώρισμα την θρησκευτική τους ταυτότητα και το πολιτισμικό υπόβαθρο.

Οι μονοσήμαντες αναγνώσεις των εγκλημάτων μίσους δεν βοηθούν στην κατανόησή τους. Χρησιμεύουν συνήθως για να επιβεβαιώσουν προκατασκευασμένες βεβαιότητες, να εκμεταλλευτούν αισθήματα θυματοποίησης ή να προωθήσουν άλλες πολιτικές σκοπιμότητες.

 

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών

racismΕξοχότατε κ Πρόεδρε της Δημοκρατίας

Κυρίες και κύριοι

 

Σας ευχαριστώ θερμά που ανταποκριθήκατε στην πρόσκληση να παρευρεθείτε στην σημερινή εκδήλωση.  Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για το ΕΣΡΜ που ξεκινά τις εργασίες του στον τόπο αυτόν και με την παρουσία όλων σας.

Η παρουσία σας εδώ σήμερα αποτελεί μια δήλωση. Οι πολιτειακοί και πολιτικοί θεσμοί, οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών δηλώνουν πως στέκονται απέναντι στον ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία. Οι εκπρόσωποι της νομοθετικής εξουσίας, οι πολιτικές δυνάμεις, οι θρησκευτικοί ηγέτες, η ηγεσία της δικαιοσύνης, εκπρόσωποι των σωμάτων ασφαλείας, ανεξάρτητες αρχές, τοπική αυτοδιοίκηση, οι πολίτες είμαστε εδώ για να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη σε έναν ιστορικό τόπο μαρτυρίου και να δηλώσουμε πως η προστασία της δημοκρατίας περνά μόνο μέσα από τον σεβασμό του  άλλου, του διαφορετικού, του αδύναμου. Ποιος τόπος από ετούτον εδώ συμβολίζει περισσότερο την περιφρόνηση του άλλου; Ποια άλλη ανθρώπινη πράξη από τον έσχατο βασανισμό του ανθρώπινου σώματος μπορεί να συμπυκνώσει την καταρράκωση κάθε ίχνους αξιοπρέπειας; Εδώ λοιπόν επιλέξαμε να συγκεντρωθούμε. Για να  θυμηθούμε τα δεινά της δικτατορίας. Για να τονίσουμε πως η αντιμετώπιση του ρατσισμού και των διακρίσεων αποτελεί οξυγόνο της δημοκρατίας. Ας θυμηθούμε τον Νορμπέρτο Μπόμπιο που μιλούσε για την ασύγκριτη υπεροχή της δημοκρατίας, ακόμα και της πιο ξεχαρβαλωμένης, έναντι του φασισμού και του ρατσισμού.

Πριν από λίγες ημέρες είδαμε στον Πειραιά την πρώτη ανασύνταξη των οργανωμένων ομάδων ρατσιστικής βίας. Είδαμε επιθέσεις κατά λειτουργών του τύπου. Είδαμε ξανά εικόνες ρατσιστικής και νεοναζιστικής βίας. Σήμερα δίνουμε μια δημοκρατική απάντηση στα λόγια και τα έργα του μίσους. Αυτό κάνουμε, αυτό οφείλουμε να κάνουμε. Προτάσσουμε το κράτος δικαίου ως τη μόνη εγγύηση για την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη απέναντι σε εκείνους που την επιβουλεύονται με πράξεις βίας. Και θυμίζουμε πως το κράτος δικαίου οφείλει να αμύνεται όταν απειλείται.

Η χώρα περνάει μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της ιστορίας της. Καλείται να σταθεί όρθια σε συνθήκες ακραίας ύφεσης και δημοσιονομικής ασφυξίας. Καλείται ταυτόχρονα να αντεπεξέλθει στις μεγάλες προκλήσεις που εκ των πραγμάτων θέτει το προσφυγικό φαινόμενο. Και μάλιστα, χωρίς να κάνει εκπτώσεις στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου. Θα μου επιτρέψετε όμως να επισημάνω ότι η τρέχουσα ευρωπαϊκή πολιτική επιφέρει σοβαρές ρηγματώσεις στο διεθνές πλαίσιο προστασίας των προσφύγων. Το μεγάλο στοίχημα για τη χώρα μας είναι να μην αποτελέσει το προπύργιο αυτής της πολιτικής.

Σε κάθε περίπτωση, για να τα καταφέρουμε δεν αρκεί η επίκληση του ανθρωπισμού. Η έμπρακτη αλληλεγγύη απλών ελλήνων πολιτών αποτελεί βεβαίως ένα μεγάλο εθνικό κεφάλαιο. Η στροφή της ελληνικής κοινωνίας τον τελευταίο χρόνο προς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και όχι εναντίον τους συνιστά την καλύτερη απάντηση στο ρατσισμό. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς χρειάζεται προσοχή όταν στιγματίζονται οι υπαρκτές στρεβλώσεις κάποιων εθελοντικών δράσεων και οργανώσεων. Δεν πρέπει επουδενί να οδηγηθούμε σε συλλήβδην απαξίωση ή και στιγματισμό της ίδιας της αλληλεγγύης. Ας αναρωτηθούμε πώς θα ήταν η κατάσταση τους τελευταίους μήνες χωρίς τις οργανώσεις, χωρίς έλληνες και ξένους πολίτες που συνέδραμαν καθημερινά, χωρίς την κοινωνία. Το κράτος οφείλει να κάνει τη δουλειά του και η κοινωνία των πολιτών τη δική της, με συνεργασία, συντεταγμένα και συνείδηση των διακριτών τους ρόλων.

Σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, στην ύφεση και την ανεργία, στον φόβο του ξένου, στην απειλή της τρομοκρατίας βρίσκει εύφορο έδαφος ο ρατσισμός. Το έχει δείξει η ευρωπαϊκή ιστορία του 20ου αιώνα, το έδειξε και η πολύ πρόσφατη ελληνική ιστορία. Οι ιδέες του μίσους, της φυλετικής καθαρότητας, της απόλυτης εθνικής ομοιογένειας, η κοινωνική μνησικακία, η κατασκευή «εχθρών» κερδίζουν έδαφος όταν το κοινωνικό σώμα είναι τραυματισμένο. Η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων εκκινείται από την προστασία της απειλούμενης καθαρότητας με τρόπο που μπορεί να περιλάβει τα πάντα: το εθνικά, φυλετικά, υγειονομικά, ηθικά, ψυχικά και πνευματικά καθαρό.

Στη δίνη της κρίσης, οι τομές γίνονται βαθύτερες. Οι ρομά, οι άνθρωποι με αναπηρία, οι ψυχικά ασθενείς, οι κάθε λογής στιγματισμένοι βιώνουν πολλαπλούς αποκλεισμούς και διακρίσεις στον υπέρτατο βαθμό.

Κυρίες και κύριοι

Το ΕΣΡΜ ξεκινά σήμερα τις εργασίες του. Για το πεδίο των αρμοδιοτήτων του και τη σύνθεσή του πήραμε υπόψη μας τις σχετικές συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Δεν θα είναι ένα διακοσμητικό όργανο. Πέρα από τον προφανή συμβολισμό που εκπέμπει η ίδια η σύσταση ενός εθνικού οργάνου για τον ρατσισμό, θα επιδιώξουμε την παραγωγή συγκεκριμένου έργου ως προς τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης και καταπολέμησης του φαινομένου, την επίβλεψη της εφαρμογής της νομοθεσίας κατά του ρατσισμού και τη συμμόρφωσή της με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο. Χρειάζεται συντονισμός της δράσης των εμπλεκόμενων φορέων και ενίσχυση της συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών. Χρειάζονται μέτρα για την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας και της διοικητικής πρακτικής προς τις διατάξεις του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου και τις συστάσεις των διεθνών οργανισμών. Πολιτικές κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε όλο το φάσμα της κυβερνητικής πολιτικής και της δημόσιας διοίκησης. Πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης με τη συνδρομή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Πρόληψη και αντιμετώπιση της ρατσιστικής βίας και της ρητορικής του μίσους και ενίσχυση των μηχανισμών καταγραφής. Εντέλει, χρειάζεται Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού, με συστηματική παρακολούθηση εφαρμογής, τακτική επικαιροποίηση και αξιολόγηση.

Πριν από λίγες μέρες στην υπόθεση Sakir κ. Ελλάδας το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε τη χώρα μας για την απουσία πλήρους και αποτελεσματικής διερεύνησης πιθανού ρατσιστικού κινήτρου στην σε βάρος του προσφεύγοντος επίθεση από ομάδα δραστών.

Είναι επιτακτικό καθήκον όλων μας να μην επιτρέψουμε ξανά την ακύρωση της έννομης προστασίας για οποιοδήποτε πρόσωπο βρίσκεται στην επικράτεια της χώρας.

 

Με τη σκέψη αυτή, επιτρέψτε μου να πω πως η σημερινή εκδήλωση έχει στα μάτια μου έναν ακόμα σκοπό. Αποτελεί μια συγγνώμη της πολιτείας. Ζητάμε σήμερα συγγνώμη από τα θύματα του ρατσισμού και των διακρίσεων. Μια συγγνώμη ιδίως από τα θύματα της ρατσιστικής βίας και τις οικογένειές τους. Μια δημόσια συλλογική συγγνώμη για τον Σαχζάτ Λουκμάν, τους Αιγύπτιους αλιεργάτες, τα ανώνυμα θύματα της ομοφοβικής και τρανσοφοβικής βίας, τους άγνωστους μουσουλμάνους που έχουν πέσει θύματα πογκρόμ στους δρόμους της πρωτεύουσας, σαν το πογκρόμ του 2011 που παρακολουθήσαμε όλοι στις τηλεοράσεις μας. Μια συγγνώμη για τα θύματα που φοβήθηκαν να καταγγείλουν όσα έπαθαν. Αλλά και μια συγγνώμη για τον Παύλο Φύσσα, εμβληματικό θύμα της μισαλλοδοξίας. Μια συγγνώμη για τους ανθρώπους που έχουν προπηλακιστεί στους δημόσιους χώρους, που έχουν κακοποιηθεί στα μέσα μεταφοράς. Μια συγγνώμη για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που στοχοποιήθηκαν. Μια συγγνώμη για τους χώρους λατρείας που βεβηλώθηκαν.

Αργήσαμε πολύ μέχρι να αντιδράσουν οι θεσμοί, μέχρι οι διωκτικές αρχές και η δικαιοσύνη να αντιμετωπίσουν το έγκλημα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά ως αυτό που πραγματικά είναι, βαριά και ενδεχομένως οργανωμένη μορφή εγκλήματος που βάλλει κατά μεμονωμένων προσώπων και της δημόσιας τάξης. Για τούτο τον λόγο βλέπω τη σημερινή μέρα και ως μια μέρα θεσμικού αναστοχασμού. Τι έφταιξε κι αδρανήσαμε για χρόνια; Πώς θα διασφαλίσουμε ότι αυτό δεν θα επαναληφθεί; Πώς θα αποτελέσουν η αποδόμηση των στερεοτύπων και ο σεβασμός κάθε ετερότητας καθημερινό στόχο της εκπαιδευτικής πράξης; πώς θα στρατευθούν όλα τα θρησκευτικά δόγματα στον αγώνα του αλληλοσεβασμού και της ανεκτικότητας; Πώς θα απομονωθούν όσοι θρησκευτικοί λειτουργοί σπέρνουν τη μισαλλοδοξία; Πώς θα διασφαλίσουμε τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη δράση των κρατικών οργάνων, αν όχι με τη δημιουργία ενός πραγματικά ανεξάρτητου μηχανισμού διερεύνησης καταγγελιών για αυθαιρεσία, όπως επίμονα διαρκώς συστήνουν όλα τα εθνικά και διεθνή ελεγκτικά όργανα;

Εν κατακλείδι, αντιμέτωποι με το ρατσιστικό φαινόμενο καλούμαστε τον κριτικό μας αναστοχασμό να τον μετατρέψουμε σε θετικές πράξεις. Θεωρώ δεδομένο πως ο καθένας από εμάς έχει τις δικές του ιδέες, τους φόβους και τις προκαταλήψεις του. Αλίμονο. Τα δικά του ιερά και όσια. Παρ’ όλα αυτά, έκαστος εξ ημών με το θεσμικό του ρόλο καλείται πάνω από όλα να υπηρετήσει την πιο θεμελιώδη συνταγματική επιταγή, την προστασία της αξιοπρέπειας του ανθρώπου. Του κάθε ανθρώπου. Αυτό είναι το καθήκον μας.

Στην προσπάθεια αυτή είμαι βέβαιος πως το ΕΣΡΜ θα σας βρει αρωγούς.

Σας ευχαριστώ

 

 

 

me-serafeim-thumb-medium

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο πρώην πολιτικός ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, Ράντοβαν Κάρατζιτς, κρίθηκε ένοχος γενοκτονίας για τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα. Επίσης, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία τον καταδίκασε για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, κρίνοντάς τον ένοχο για τις 10 από τις 11 κατηγορίες που αντιμετώπιζε. Μεταξύ τους, αυτή που αφορούσε τη σφαγή σχεδόν 8.000 μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα τον Ιούλιο του 1995 και αυτή που αφορούσε εγκλήματα πολέμου κατά την πολιορκία του Σαράγεβο.

Η είδηση δεν προκάλεσε στην Ελλάδα τον αντίχτυπο που θα περίμενε κανείς. Σε μια χώρα που συνδέθηκε τόσο πολύ με τους τότε ηγέτες των Σέρβων, η σημερινή καταδίκη τους για τέτοια εγκλήματα θα έπρεπε να προκαλέσει σεισμό. Θα ήταν λογικό να υπάρξουν έντονες αντιδράσεις. Ακόμα και εκδηλώσεις συμπαράστασης στους διωκόμενους συμμάχους θα μπορούσε να περιμένει κανείς. Όμως η σημερινή σιωπή δείχνει πως η καταδίκη Κάρατζιτς μοιάζει να μη μας αφορά. Και μοιάζει κυρίως να μην αφορά εκείνους που έδεσαν τη μοίρα τους με τη δική του. Εκείνους που χάρισαν στον εγκληματία πολέμου τη συμπαράσταση μιας χώρας, και μάλιστα μόνης σχεδόν αυτής της χώρας ως εξαίρεσης από τη διεθνή κοινότητα που αντιλαμβανόταν το μέγεθος του συντελούμενου εγκλήματος.

Αυτή η αποστασιοποίηση των ταγών της τότε «ελληνοσερβικής φιλίας» δεν αρκεί για να καλύψει μια πολύ μαύρη σελίδα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Αναφέρομαι στον εναγκαλισμό της πολιτικής μας τάξης, της εκκλησίας, πολλών θεσμών και μεγάλου μέρους του λαού με τον μεγαλοσερβικό εθνικισμό. Το «ορθόδοξο τόξο» επέλεξε να (συγ)καλύψει το μεγαλύτερο μεταπολεμικό έγκλημα στην Ευρώπη. Οι Κάρατζιτς, Μλάντιτς και Μιλόσεβιτς αγκαλιάστηκαν σφιχτά με ιεράρχες, πολιτικούς ηγέτες (καμιάς δυστυχώς παράταξης εξαιρουμένης) και «πνευματικούς» ανθρώπους.

Στα στάδια η ελληνική ψυχή δονήθηκε στον παλμό του σερβικού μεγαλοϊδεατισμού. Σε μια από τις κορυφαίες εκδηλώσεις αυτού του κλίματος, ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ απηύθυνε πρόσκληση σε ανοιχτή συγκέντρωση στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας προς τιμήν του Κάρατζιτς τον Ιούνιο του 1993. Η εκδήλωση οργανώθηκε από την Εκκλησία της Ελλάδας με συνδιοργανωτές τη ΓΣΕΕ, την ΠΑΣΕΓΕΣ, την ΑΔΕΔΥ. Από μικροφώνου ο –επισήμως πια- εγκληματίας πολέμου φώναξε «Όχι, δεν είμαστε μόνοι. Έχουμε μαζί μας το Θεό και τους Έλληνες.»

ethelontes004

Τον καιρό εκείνο, Έλληνες παραστρατιωτικοί «εθελοντές» έφευγαν για τον τόπο της σφαγής και τους ξεπροβόδιζαν σαν ήρωες. «Όταν το πυροβολικό σταμάτησε τους βομβαρδισμούς, μπήκαμε και καθαρίσαμε!», δήλωνε αργότερα με φωνή που παλλόταν ένας από αυτούς. Ίσως η μετέπειτα πορεία τους υπήρξε λαμπρή στον χώρο του νεοναζιστικού ποινικού περιθωρίου.

Πέρασαν πάνω από 20 χρόνια. Ίσως δεν έχει πια νόημα η αναλυτική καταγραφή των πολιτικών προσώπων που έσπευδαν να δηλώσουν σεβασμό και στήριξη στον Κάρατζιτς και τους λοιπούς εγκληματίες κατά της ανθρωπότητας. Όποιος ενδιαφέρεται εύκολα μπορεί να τους αναζητήσει, να θυμηθεί και να εκπλαγεί από την πανστρατιά της εθελοτυφλίας. Μπορεί επίσης κανείς να αναλογιστεί αυτά τα 20 χρόνια και να κατανοήσει πολλά για την μετέπειτα εξέλιξη του εθνολαϊκισμού και της Ακροδεξιάς στη χώρα. Η ελληνοσερβική φιλία υπήρξε σημαντική φάση της οριζόντιας διάχυσης των ιδεών αυτών και των συνδρόμων του αναδελφισμού στο πολιτικό φάσμα. Δεν ευδοκίμησαν βέβαια οι ιδέες αυτές στον ίδιο βαθμό σε όλους τους πολιτικούς χώρους. Αλλά από την άλλη, και ποιοι πολιτικοί χώροι έμειναν αμόλυντοι;

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική σημαία που υψώθηκε στη Σρεμπρένιτσα μετά τη σφαγή θα μένει για πάντα συλλογικό μας στίγμα. Συμβολίζει το δικό μας μερίδιο ηθικής ευθύνης για τους χιλιάδες νεκρούς.

Υγ. Καμιά προσπάθεια συμψηφισμού αυτών των σοβαρών εγκλημάτων με άλλα εγκλήματα από άλλους εμπόλεμους, στο πλαίσιο της ίδιας σύγκρουσης ή άλλων συγκρούσεων, δεν μπορεί να μειώσει το βάρος του αίματος. Η Ιστορία ρίχνει βαριά τη σκιά της σε όσους επιχειρούν τέτοιους συμψηφισμούς.

 

 

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα