Ο επαναστάτης με το στρογγυλό βρετανικό καπέλο

Benenson

«Το κερί δεν καίει για μας, αλλά για όλους εκείνους που δεν καταφέραμε να σώσουμε από τη φυλακή, που τους εκτέλεσαν στον δρόμο προς τη φυλακή, που τους βασάνισαν, που τους απήγαγαν, που ‘εξαφανίστηκαν’. Αυτό σημαίνει το κερί».

Την Παρασκευή απεβίωσε στα 83 του χρόνια ο Πίτερ Μπένενσον. Μια στιγμιαία παρόρμηση ήταν αρκετή για να κάνει γνωστό σε όλον τον κόσμο αυτόν τον άνθρωπο με το στρογγυλό βρετανικό καπέλο, που διάβαζε την εφημερίδα του στον υπόγειο του Λονδίνου στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Η είδηση πως δυο Πορτογάλοι φοιτητές καταδικάστηκαν σε επτά χρόνια φυλακή επειδή έκαναν πρόποση υπέρ της ελευθερίας τον γέμισε αγανάκτηση. Κατέβηκε στην Πλατεία Τραφάλγκαρ και μπήκε στην εκκλησία του Αγίου Μαρτίνου των Αγρών. Επί τρία τέταρτα της ώρας χάθηκε στις σκέψεις του.

«Μπήκα μέσα για να δω τι θα μπορούσε πραγματικά να γίνει αποτελεσματικά, για να κινητοποιηθεί η παγκόσμια κοινή γνώμη. Ήταν απαραίτητο να σκεφτώ μια ευρύτερη ομάδα που θα συγκέντρωνε τον ενθουσιασμό ανθρώπων από όλον τον κόσμο, που αγωνιούσαν να δουν περισσότερο σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα».

ObserverΌταν ο Πίτερ Μπένενσον βγήκε έξω στην πλατεία, του ήρθε η ιδέα: ένα δίκτυο ενεργών πολιτών που θα βομβάρδιζε τις κυβερνήσεις με ατομικές εκκλήσεις υπέρ κρατουμένων που φυλακίστηκαν και υποβλήθηκαν σε κακομεταχείριση. Σύντομα, ο επιφανής δικηγόρος εγκαινίασε την Έκκληση για Αμνηστία με πρωτοσέλιδο άρθρο στην εφημερίδα The Observer: «Ανοίξτε την εφημερίδα σας οποιαδήποτε μέρα της εβδομάδας και θα βρείτε κάποιο δημοσίευμα για κάποιον που φυλακίζεται, βασανίζεται ή εκτελείται επειδή η γνώμη ή η θρησκεία του δεν είναι αποδεκτές από την κυβέρνησή του… Ο αναγνώστης της εφημερίδας νιώθει μια απαίσια αίσθηση αδυναμίας. Κι όμως, αν μπορούσαν αυτά τα αισθήματα αηδίας να ενωθούν σε κοινή δράση, θα μπορούσε να γίνει κάτι αποτελεσματικό».

Εφημερίδες σε δώδεκα χώρες επανέλαβαν την έκκληση. Περισσότερα από χίλια γράμματα ήρθαν μέσα στο πρώτο εξάμηνο. Έτσι ιδρύθηκε η Διεθνής Αμνηστία το 1961, αρχικά ως εκστρατεία για την απελευθέρωση έξι κρατουμένων συνείδησης, μεταξύ των οποίων και του Αντώνη Αμπατιέλου.

«Εκείνη την εποχή ακόμα δοκιμάζαμε τα νερά και μαθαίναμε βήμα το βήμα. Δοκιμάσαμε κάθε τεχνική δημοσιότητας και ήμαστε πολύ ευγνώμονες για την εκτεταμένη βοήθεια δημοσιογράφων και τηλεοπτικών συνεργείων σε ολόκληρο τον κόσμο».

AmnestyΗ μεγάλη συμβολή του Μπένενσον δεν είναι μόνο η ίδρυση της Αμνηστίας, που σήμερα αριθμεί περίπου 2 εκατομμύρια μέλη και υποστηρικτές σε 64 χώρες. Είναι κυρίως η εξάπλωση της πεποίθησης ότι οι πολίτες του κόσμου μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Γι’ αυτό του οφείλουν πολλά οι περισσότερες από 1000 οργανώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που δρουν παγκοσμίως. Πρώτος υποστήριξε την ανάγκη για μια οργανωμένη, μη βίαιη κοινή γνώμη με ισχύ στην εθνική και διεθνή πολιτική. Οι ιστορικοί ίσως εντοπίσουν τις καταβολές της σε διάφορες κοινωνικές αλλαγές μετά τον πόλεμο. Όμως η ιστορία του ανθρώπου με το στρογγυλό βρετανικό καπέλο θα εμφανίζεται σε οποιαδήποτε καταγραφή της κοινωνικής ιστορίας εκείνης της περιόδου.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, άλλες οργανώσεις άρχισαν να υιοθετούν και να προσαρμόζουν τις μεθόδους της Διεθνούς Αμνηστίας για να στηρίξουν τους σκοπούς τους. Ο αντίκτυπος του περιβαλλοντικού κινήματος, του κινήματος για τα δικαιώματα των γυναικών και άλλων οργανώσεων μπορεί να αναχθεί στο γεγονός ότι αξιοποίησαν τις πρακτικές του Μπένενσον.

Οι πληροφορίες προέρχονται από το αρχείο της Διεθνούς Αμνηστίας και από άρθρο του Richard Reoch, πρώην υπεύθυνου δημόσιας πληροφόρησης στη Διεθνή Γραμματεία της οργάνωσης που εργάστηκε και ταξίδεψε με τον Μπένενσον στα ύστερά του χρόνια.

Οι αμφιλεγόμενες ενέργειες εμφανίστηκαν νωρίς. Διαμαρτυρήθηκε στον διευθυντή του σχολείου για την κακής ποιότητας σχολική διατροφή με αποτέλεσμα να σταλεί στη μητέρα του επιστολή που προειδοποιούσε για τις «επαναστατικές ροπές» του γιου της. 16 ετών εγκαινίασε την πρώτη του εκστρατεία για  να εξασφαλίσει την υποστήριξη του σχολείου προς την Ισπανική Επιτροπή Αρωγής που βοηθούσε ορφανά του Ισπανικού Εμφυλίου. Ο ίδιος «υιοθέτησε» ένα από αυτά τα μωρά, συμβάλλοντας στην κάλυψη των εξόδων συντήρησής του. Στη συνέχεια έστρεψε την προσοχή του στους Εβραίους που προσπαθούσαν να διαφύγουν από τη Χιτλερική Γερμανία. Έπεισε τους φίλους του στο σχολείο και τις οικογένειές τους να συγκεντρώσουν 4.000 λίρες για να φέρουν στη Βρετανία δύο νεαρούς Γερμανοεβραίους, κάτι που πιθανότατα τους έσωσε τη ζωή.

Σχεδόν όλοι οι Βρετανοί Πρωθυπουργοί του πρόσφεραν το χρίσμα του ιππότη, όμως εκείνος δεν δέχτηκε ποτέ. Κάθε Πρωθυπουργός λάμβανε προσωπική απάντηση από τον Μπένενσον, στην οποία καταγράφονταν οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που κατήγγελλε στη Βρετανία η Διεθνής Αμνηστία. Πρότεινε, χωρίς να μασά τα λόγια του, ότι αν η κυβέρνηση ήθελε να τιμήσει το έργο του, αυτό που είχε σημασία ήταν να σεβαστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα.


Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, το Συνέδριο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων τον έστειλε παρατηρητή σε δίκες Ισπανών συνδικαλιστών. Ο Μπένενσον συνέταξε κατάλογο καταγγελιών και οι δίκες κατέληξαν σε αθώωση, γεγονός σπάνιο στη φασιστική Ισπανία. Στην Κύπρο βοηθούσε Ελληνοκύπριους δικηγόρους, των οποίων οι πελάτες είχαν συγκρουστεί με τις βρετανικές αρχές. Έπεισε Εργατικούς, Φιλελεύθερους και Συντηρητικούς δικηγόρους να στείλουν παρατηρητές στην Ουγγαρία στην εξέγερση του 1956 και στις μετέπειτα δίκες, καθώς και στη Νότια Αφρική όπου επρόκειτο να πραγματοποιηθεί μεγάλη «δίκη προδοσίας». Η επιτυχία αυτών των ενεργειών οδήγησε στον σχηματισμό της νομικής οργάνωσης «Δικαιοσύνη». Στη δεκαετία του 1980 έγινε πρόεδρος του νεοϊδρυθέντος Συλλόγου Χριστιανών Κατά των Βασανιστηρίων, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1990 οργάνωσε την αποστολή βοήθειας για τα ορφανά στη Ρουμανία του Τσαουσέσκου.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s