Μάνα μου, τι σόι πόλεμος είν’ αυτός;

Amira Hass, Ανταπόκριση από τη Ραμάλα, Εκδόσεις Αιώρα

hass

Τα άρθρα της είναι διαλεχτά μαθήματα δημοσιογραφίας. Όχι της αμέτοχης δημοσιογραφίας του γραφείου και των δεξιώσεων, που χαριεντίζεται εκ του ασφαλούς με την οικονομική και πολιτική εξουσία κρατώντας ισορροπίες. «Οι Παλαιστίνιοι μου λένε ότι είμαι αντικειμενική. Πιστεύω ότι αυτό είναι σημαντικό γιατί είμαι Ισραηλινή. Όμως, να είσαι δίκαιος και να είσαι αντικειμενικός είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Ο λόγος ύπαρξης της δημοσιογραφίας είναι ο έλεγχος της εξουσίας και των κέντρων της εξουσίας.»

Η Aμίρα Χας είναι η μοναδική ισραηλινή δημοσιογράφος που ζει στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη. Ζει στη Ραμάλα από το 1997. Παρά τους περιορισμούς, συνεχίζει να στέλνει ανθρώπινες ανταποκρίσεις για την καθημερινή ζωή και τα προβλήματα των Παλαιστινίων. «Με αποκαλούν «ανταποκρίτρια για τα παλαιστινιακά θέματα», αλλά θα ήταν ακριβέστερο αν με αποκαλούσαν «ειδική σε θέματα ισραηλινής κατοχής»».

«Μπαμπά», ρώτησε ο Νταμίρ, τριών χρονών, «οι Εβραίοι γεννιούνται σαν κι εμάς, μωρά, ή είναι απ’ την αρχή μεγάλοι, με στολές και όπλα;» Η Αμίρα μιλάει με τους γονείς των παιδιών που παίζουν πετροπόλεμο με τον Ισραηλινό στρατό, με τα ίδια τα παιδιά, με τους στρατιώτες που τα πυροβολούν (ανατριχιαστικός ο διάλογος για το όριο ηλικίας πάνω από το οποίο το παιδί μπορεί να γίνει στόχος των πυρών τους). Στέκεται στην ουρά μαζί με τους Παλαιστίνιους που περιμένουν καθημερινά επί ώρες να περάσουν τον έλεγχο στο τείχος. Μπαίνει στα γκρεμισμένα σπίτια ενώ ακούγεται ακόμα το μουγκρητό της μπουλντόζας, πλησιάζει τα φυλάκια και τα τανκς. Προσπαθεί να καταλάβει πώς φτιάχνονται οι καμικάζι, οι άνθρωποι- βόμβες. Αποδομεί συστηματικά τα στερεότυπα που φράζουν τα μυαλά των συμπολιτών της, Εβραίων και Αράβων. Γράφει: «Οι μοναδικοί Ισραηλινοί που γνωρίζει αυτή η γενιά Παλαιστινίων είναι στρατιώτες και έποικοι, και το Ισραήλ δεν είναι γι’ αυτήν παρά η θυγατρική ενός στρατού που δεν γνωρίζει όρια και εποίκων που δεν αναγνωρίζουν σύνορα».800px-Amira_Hass

Η ανεξάρτητη δημοσιογραφική κριτική της την έχει εκθέσει σε πιέσεις και από τις δύο πλευρές. «Η αντίδραση του Ισραήλ απέναντί μου, είναι πολύ βίαια. Λαμβάνω μηνύματα που λένε ότι πρέπει να ήμουν «κάπο» (επόπτης των Ναζί σε εβραϊκό στρατόπεδο συγκέντρωσης) στην πρώτη μου μετενσάρκωση. Έχω λάβει επίσης ένα e-mail που λέει: «Μπράβο, έγραψες ένα καταπληκτικό άρθρο – Χάιλ Χίτλερ!». Κάποιοι μου είπαν ότι εύχονταν να πάθω καρκίνο του στήθους. «Μέχρι να διώξουμε όλους τους Παλαιστίνιους, δεν θα υπάρξει ειρήνη», λένε κάποιοι άλλοι. Δεν μπορώ να τους απαντήσω, λαμβάνω χιλιάδες τέτοια μηνύματα».» Αυτά είπε στον Ρόμπερτ Φισκ και δημοσιεύτηκαν στον Independent το 2001. Δύο χρόνια αργότερα βραβεύτηκε με το Παγκόσμιο Βραβείο Ελευθεροτυπίας της UNESCO.

Εμβληματική η Μεσανατολική σύγκρουση, σημάδεψε τον αιώνα που τέλειωσε: κατεχόμενες πατρίδες, διαφορετικές θρησκείες, ριζοσπαστικές ένοπλες ομάδες, ηγέτες- σύμβολα. Τέτοια βιβλία βοηθούν να την κατανοήσουμε. Χωρίς κραυγές. Λιτή η αφήγηση, χωρίς περιττούς συναισθηματισμούς και περισπούδαστες αναλύσεις. Οι ιστορίες μιλάνε μόνες τους. Τα πρόσωπα ζωντανεύουν μέσα από τις συνεντεύξεις. Κυριαρχεί η ηθική συνείδηση και στον πυρήνα κάθε φράσης, κάθε λέξης, ανασαίνει ο άνθρωπος που συνθλίβεται στη γκρίζα καθημερινότητα της κατοχής. Όλοι συνθλίβονται. Ακόμα κι ο ισραηλινός στρατιώτης που δέχεται επίθεση και τρέπεται σε φυγή, αφήνοντας πίσω τα όπλα του. «Μάνα μου, μάνα μου, τι σόι πόλεμος είν’ αυτός;»

Κατατοπιστική η εισαγωγή του Νικόλα Βουλέλη, πολύ καλή η μετάφραση της Λυδίας Τρύφωνα.

Κάθε φορά που η Αμίρα Χας καλείται να εξηγήσει γιατί επέλεξε να γίνει δημοσιογράφος, διηγείται ένα καθοριστικό επεισόδιο στη ζωή της μητέρας της. Μία καλοκαιρινή μέρα του 1944, η Χάνα Χας πήγαινε από ένα βαγόνι μεταφοράς ζώων προς το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν-Μπέλσεν. «Αυτή και οι υπόλοιπες γυναίκες είχαν ταξιδέψει 10 μέρες μέσα στο τρένο από τη Γιουγκοσλαβία. Ήταν άρρωστες και κάποιες απ’ αυτές ήταν ετοιμοθάνατες. Τότε, η μητέρα μου είδε κάποιες Γερμανίδες να κοιτάζουν τις αιχμάλωτες, απλά να τις κοιτάζουν. Αυτή η εικόνα με σημάδεψε από μικρή, αυτό το απεχθές «βλέμμα του θεατή». Νιώθω σαν να ήμουν εκεί και να το είδα με τα μάτια μου».

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s