Η μακρινή γειτονιά μας

Πέρα από τις διαδεδομένες κοινοτοπίες περί «πυριτιδαποθήκης της Ευρώπης» και «μωσαϊκού λαών» απλώνεται η καθημερινή πραγματικότητα των Βαλκανίων. Εξακολουθεί να μας είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη. Το ψυχολογικό φράγμα αυτών των συνόρων είναι πανίσχυρο. Όσο διαπερατές είναι οι συνοριογραμμές που τέμνουν τη Δυτική Ευρώπη, διόδια-πύλες προς τους γείτονες, τόσο το πέρασμα προς τους δικούς μας γείτονες φαντάζει στα μάτια των περισσοτέρων μια μεγάλη υπέρβαση. Δε μιλάμε για την καθημερινή μετακίνηση για ψώνια στις αγορές του Μοναστηρίου, αλλά για το άλλο πέρασμα που επιδιώκει την πραγματική γνωριμία με τον γείτονα.

Αυτές οι σκέψεις μας συνόδευαν στη διάρκεια των τεσσάρων ημερών που κράτησε η περιήγηση στην ΠΓΔΜ και την Αλβανία. Δεν μας περίμεναν μεγάλες εκπλήξεις αλλά μια υποδόρια οικειότητα, αποτέλεσμα συνύπαρξης αιώνων. Μια ομαλή διολίσθηση προς τα Βαλκάνια των μεγάλων οριζόντων. Αρκεί ένα «μετέωρο βήμα του πελαργού» προς την άλλη πλευρά των συνόρων και αμέσως αμφιβάλλει κανείς για την ουσία των αποσκευών του. Μία και μόνη η αποσκευή τελικά, η αίσθηση ταυτότητας που επιβεβαιώνεται αλλά και κλονίζεται ταυτόχρονα με έναν τρόπο μαγικό. Οι κουζίνες και οι μουσικές των γειτόνων, παραλλαγές σε ένα θέμα. Τα ελληνικά ως μέσο συνεννόησης και διαβατήριο για την επικοινωνία με τον γνωστό-άγνωστο Βαλκάνιο. Οι τόποι και τα σημάδια τους. Το πρώτο μονοπάτι που άνοιξαν στις αρχές του 90 οι Αλβανοί για να διαβούν τα βουνά προς τη Γη της Επαγγελίας. Οι γκρεμισμένες από την εγκατάλειψη στέγες του Αργυροκάστρου. Τα χιλιάδες τσιμεντένια μπούνκερ, τα πολυβολεία του Χότζα, που πληγώνουν την Αλβανική γη διατρανώνοντας τη χρήση του μαζικού φόβου ως μέσου καθυπόταξης. Αλλά και η επικράτηση της ίδιας της ζωής που μετέτρεψε τα μπούνκερ σε ερωτικές φωλιές των εφήβων. Οι συζητήσεις με ανθρώπους κλειδιά, όπως ο Αλβανικής καταγωγής Συνήγορος του Πολίτη στην ΠΓΔΜ, ο Έλληνας Πρόξενος στο Αργυρόκαστρο και ο πρώτος μειονοτικός βουλευτής της Ομόνοιας. Η πανταχού παρούσα πνευματικότητα του Μητροπολίτη Αναστάσιου. Ο αυτοπροσδιορισμός μιας άλλης συνομιλήτριας ως Αιγαιάτισσας (ή Μακεδονίτισσας του Αιγαίου) φορτίζει τις λέξεις, το ασήκωτο βάρος της ταυτότητας, τον αλυτρωτισμό ή την ανοιχτοσύνη της σκέψης. Η περιδίνηση γύρω από το όνομα, ένας στροβιλισμός περιχαράκωσης και από τις δυο πλευρές των συνόρων, εκτρέφει φοβίες που αλληλοσυμπληρώνονται και γιγαντώνουν αναπόδραστα, σαν αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Τα πραγματικά προβλήματα όμως είναι άλλα.

Πολύτιμη η περιήγηση στην οποία είχα την τύχη να πάρω μέρος. Οι φοιτητές του Παντείου και του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και οι καθηγητές τους, Χριστόπουλος και Τσιτσελίκης, έδειξαν τι σημαίνει εκπαιδευτική εκδρομή με όλη τη σημασία του όρου. Μακάρι τέτοιες αποδράσεις να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά για μια διαφορετική, πιο γενναιόδωρη θέαση των συνόρων και των ορίων της σκέψης μας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s