Η συγγνώμη του χθες και η δουλεία του σήμερα


Το Νιου Τζέρσι έγινε προ ημερών η πέμπτη Πολιτεία των ΗΠΑ που ζήτησε επισήμως συγγνώμη για την εποχή της δουλείας. Ελάχιστη η πρακτική σημασία της απόφασης, απομένει όμως η συμβολική, κυρίως δηλαδή η προτροπή προς τους πολίτες «να διδάξουν τα παιδιά τους τι ήταν η δουλεία ώστε τέτοιες τραγωδίες να μην επαναληφθούν». Το πρόβλημα είναι πως τέτοιες αναδρομικές αυτοκριτικές θεάσεις της Ιστορίας δυστυχώς αντιμετωπίζουν το προκείμενο κάθε φορά ζήτημα ως οριστικά ανήκον στο παρελθόν. Με άλλα λόγια, καλή η συγγνώμη για το χθες αλλά η δουλεία αποτελεί και σήμερα μια ανοιχτή πληγή και αποτελεί εθελοτυφλία η απόπειρα να την εξορκίσουμε ταυτίζοντάς την αποκλειστικά με το υπερατλαντικό εμπόριο σκλάβων του 19ου αιώνα.

Σκλάβος είναι αυτός που εξαναγκάζεται, με ψυχολογική  ή φυσική απειλή, να εργαστεί. Ανήκει σε έναν εργοδότη ή ελέγχεται από αυτόν δια της βίας. Απανθρωποποιείται, αντιμετωπίζεται σαν εμπόρευμα, πωλείται και αγοράζεται, υφίσταται εγκλεισμό ή τουλάχιστον περιορισμό της ελευθερίας κίνησης. Με βάση τα παραπάνω, είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται η δουλεία ως φαινόμενο του παρελθόντος, σαν ένα ιστορικό ατύχημα; Πώς θα παραγνωρίσουμε τα εκατομμύρια ανθρώπων στα δίκτυα της υποδούλωσης για την εξόφληση χρεών, τον πρόωρο δια της βίας γάμο, την καταναγκαστική εργασία, την κληρονομική δουλεία, την εμπορία ανθρώπων, τις χειρότερες μορφές παιδικής εργασίας;

Η δουλεία δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της εγκληματικής συμπεριφοράς αδίστακτων κυκλωμάτων. Αν τη βλέπαμε έτσι, θα έμεναν στο απυρόβλητο γιγαντιαίες εταιρίες που εκμεταλλεύονται τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας στα σύγχρονα εργοστασιακά κάτεργα για να μειώσουν το κόστος παραγωγής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αλυσίδες πρόχειρης εστίασης (πιο πρόσφατα βρέθηκε στο στόχαστρο το Burger King) που αγοράζουν τεράστιες ποσότητες πιέζοντας τους παραγωγούς για χαμηλές τιμές. Εν γνώσει τους, η πίεση μετακυλύεται στους εργάτες που δουλεύουν συχνά σε καθεστώς ημι-δουλείας. Στο χώρο της βιομηχανίας ένδυσης, εταιρίες όπως η Nike και η Gap συστηματικά συνεργάζονται με υπεργολάβους που χρησιμοποιούν παιδική εργασία.

Η απλουστευτική θεώρηση της δουλείας ως έργου εγκληματικών κυκλωμάτων αποσιωπά δύο βασικούς παράγοντες. Ο ένας είναι η εξαθλίωση των χωρών του Τρίτου Κόσμου, η εκπόρνευση Αφρικής και Ασίας, που τροφοδοτεί τα δουλεμπορικά κυκλώματα με αναλώσιμο ανθρώπινο δυναμικό. Ο δεύτερος είναι η ευθύνη των δυτικών χωρών, αφού η δουλεία, άμεση ή έμμεση, έχει σαφέστατα χαρακτηριστικά εκμετάλλευσης, ταξικής, φυλετικής και φύλου, και είναι παραπλανητική η αντιμετώπισή της από μια οπτική αποκλειστικά φιλανθρωπική ή ποινική. Οι κοινωνίες μας, δεν μπορούμε να το παραγνωρίζουμε, εκμεταλλεύονται τη δουλεία, αγοράζοντας τα φτηνά της προϊόντα, κερδοσκοπώντας με τη μαύρη εργασία, καταναλώνοντας τις υπηρεσίες των δούλων ως παροχέων σεξουαλικών υπηρεσιών.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s