Η γοητεία του νέου Βλαδίμηρου


«Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να ασχοληθεί με τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ευρώπη», απάντησε ο Βλαντιμίρ Πούτιν, όταν ο Χοσέ Μπαρόζο του εξέφρασε την ανησυχία της ΕΕ για τις δολοφονίες δημοσιογράφων και υπερασπιστών των δικαιωμάτων στη Ρωσία. Θύμισε έτσι το παλιό ανέκδοτο με την αντίστοιχη απάντηση ενός άλλου –σοβιετικού τότε- ηγέτη «Ναι, αλλά κι εσείς καταπιέζετε τους μαύρους».

Δεν προκαλεί έκπληξη η αντίδραση Πούτιν, συμβατή με τη γενικότερη πολιτεία του πρώην στελέχους της KGB. Το ζήτημα είναι η θετική αποδοχή αυτής της εικόνας στη χώρα μας, όπου παραβλέπεται το βεβαρημένο μητρώο της Ρωσίας στο σεβασμό των δικαιωμάτων. Παραγνωρίζονται η βίαιη καταστολή ειρηνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, η απόσπαση ομολογιών με βασανιστήρια, οι δεκάδες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που έκριναν τη Ρωσία υπεύθυνη για «εξαφανίσεις», βασανιστήρια και εξωδικαστικές εκτελέσεις στην Τσετσενία. Παραγνωρίζεται ο επίσημος στιγματισμός κάθε επικριτικής φωνής ως αντεθνικής. «Προδότρια των συμφερόντων του ρωσικού κράτους» είχε χαρακτηρίσει την Πολιτκόφσκαγια ο Πούτιν, ο «εκπρόσωπος της δικτατορίας του νόμου δίχως νόμο» σύμφωνα με τη γνωστή δημοσιογράφο (που δολοφονήθηκε όπως και άλλοι υπερασπιστές των δικαιωμάτων). Παραγνωρίζονται ο περιορισμός της ελευθερίας έκφρασης, ο έλεγχος των ΜΜΕ, η παρεμπόδιση της λειτουργίας διεθνών και εθνικών ΜΚΟ που πόρρω απέχει από τις προδιαγραφές μιας δημοκρατίας.

Είναι λοιπόν αξιοσημείωτη η εγχώρια υποστήριξη ή τουλάχιστον ανοχή στην πολιτική αυτή. Μπορεί κανείς να την ερμηνεύσει υπό το πρίσμα της κοινής ελληνορωσικής ορθοδοξίας, χριστιανικής ή (για μεγάλο μέρος της αριστεράς, μεγαλύτερο από την εκλογική του αποτύπωση) κομμουνιστικής. Μπορούν να αναζητηθούν ψυχολογικής υφής προβολές, καθώς το τέλος των εγχώριων ηγετών πατερναλιστικής κοπής μάς έχει φαίνεται αφήσει ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Μπορεί ακόμα να βλέπουν ορισμένοι στο πρόσωπο του Πούτιν μια ετεροχρονισμένη εκδοχή του Υψηλάντη που άφηνε ανοιχτή τη χαραμάδα της ελπίδας για ρωσική υποστήριξη: «Κινηθείτε, αδερφοί, και θέλετε ιδεί μίαν κραταιάν δύναμιν να υπερασπισθεί τα   δίκαιά  μας». Μπορεί επίσης να λειτουργεί η επιθυμία για μια διεθνή ισορροπία με ενεργότερο ρόλο της Ρωσίας, επιθυμία που βλέπει στην πολιτική Πούτιν ένα προανάκρουσμα νέας διεθνούς πολυπολικότητας. Οι παραπάνω λόγοι και οι κρυφές ταυτίσεις εξηγούν ίσως την εξόφθαλμη επιλεκτικότητα στον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα γύρω μας. Μας επιτρέπουν να υποβαθμίσουμε τα χαρακτηριστικά της νέας τάξης πραγμάτων που γεννήθηκε στο εσωτερικό των πρώην σοσιαλιστικών χωρών εκμεταλλευόμενη την προϊούσα κατάλυση εθνικής και διεθνούς νομιμότητας. Εύστοχα περιέγραψε αυτή τη «μετα-σοσιαλιστική» πραγματικότητα ο Γκαζμέντ Καπλάνι: Εν μια νυχτί, κυριολεκτικά, οι πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών έγιναν μάνατζερ. Οι γραμματείς του κόμματος μεταμορφώθηκαν σε μπίζνεσμαν. Εκείνοι που μας ζάλιζαν τραγουδώντας τη Διεθνή, ξαφνικά άρχισαν να τραγουδούν με λύσσα τον εθνικό ύμνο. Εκείνοι που μας διάβαζαν όλη την ώρα το «Κεφάλαιο» έγιναν ξαφνικά θεούσοι. Το «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!» έγινε «Εθνικιστές όλων των χωρών ενωθείτε!». Το «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» έγινε «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια». Το «καπιταλιστικό όνειρο» ανέλαβαν να το κτίσουν οι ίδιοι άνθρωποι που έκτιζαν και τον «σοσιαλιστικό παράδεισο». Λίγο ως πολύ, με τις ίδιες πρακτικές και μεθόδους.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s