Κατάλευκη μα πένθιμη Ελβετία

Επιβεβαιώνοντας τον Καββαδία στον στίχο του τίτλου, οι Ελβετοί ψήφισαν την απαγόρευση ανέγερσης νέων μιναρέδων. Η διενέργεια ενός τέτοιου δημοψηφίσματος προκαλεί ανησυχία μεγαλύτερη κι από το αποτέλεσμά του, αφού συνδέεται με ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας και διακρίσεων. Τα δικαιώματα δεν είναι θέμα πλειοψηφίας και μειοψηφίας. Η καταδίκη του ωστόσο είναι τόσο εύκολη που σχεδόν στερείται ουσιαστικού αντικρίσματος, αν παράλληλα δεν απαντά σε ορισμένα βασικά ζητήματα.

Μάνταμπα, Ιορδανία (φωτο αντίφωνο)

Με βάση τις αρχές της ανοιχτής κοινωνίας ο μιναρές στην Ευρώπη αντανακλά τη θρησκευτική ελευθερία και το σεβασμό της ετερότητας. Η ξενοφοβική δημαγωγία επικαλείται όμως την προστασία των ευρωπαϊκών δημοκρατικών αξιών από την απειλή του ισλαμικού σκοταδισμού. Για να απευθυνθεί σε ευρύτερα ακροατήρια η ευρωπαϊκή ακροδεξιά αναδεικνύει εκείνη την όψη του μιναρέ που τον καθιστά σύμβολο περιορισμού των δικαιωμάτων των γυναικών. Προβάλλει την απαγόρευση ως βίαιη υπόμνηση ότι η εισβολή της θρησκείας στη δημόσια ζωή έχει όρια. Η απάντηση στη ρητορική αυτή πρέπει να είναι σαφής και αποφασιστική: δεν υπερασπιζόμαστε την ανοιχτή κοινωνία περιορίζοντάς την. Οι αξίες της δεν εκχωρούνται σε έναν χριστιανικό φονταμενταλισμό που καταπίνει την κάμηλο των αμέτρητων καμπαναριών και διυλίζει τον κώνωπα των τεσσάρων(!) ελβετικών μιναρέδων.

Από την άλλη, υπάρχουν όντως αδιανόητα φαινόμενα που θέτουν την ανοιχτή κοινωνία σε δοκιμασία, όπως τα εγκλήματα τιμής και ο γενετήσιος ακρωτηριασμός των γυναικών. Ο κληρικός και δάσκαλος στη Γενεύη Hani Ramadan απολύθηκε, γιατί υποστήριξε δημόσια τον λιθοβολισμό των μοιχών και την ποινή του ακρωτηριασμού. Πώς αντιδρούμε στις περιπτώσεις αυτές; Γράφει ο Τοντόροφ (Ο φόβος των βαρβάρων, εκδ. Πόλις): «Αν ορισμένοι άνθρωποι που κατοικούν στη Γαλλία αρνούνται το κράτος δικαίου, καταπιέζουν τις γυναίκες τους ή προσφεύγουν συστηματικά στη φυσική βία, πρέπει να καταδικάζονται, όχι επειδή οι συμπεριφορές αυτές είναι ξένες στη γαλλική ταυτότητα (που δεν είναι), αλλά επειδή παραβιάζουν τους ισχύοντες νόμους, οι οποίοι είναι εμπνευσμένοι από έναν πυρήνα ηθικών και πολιτικών αξιών». Αυτή είναι η απάντηση. Η εφαρμογή των νόμων. Απόλυτη, ανυποχώρητη, χωρίς πολιτισμικό πρόσημο, χωρίς επιλεκτικότητα ή εξαιρέσεις για λόγους οποιωνδήποτε ιδιαιτεροτήτων.

Παράλληλα όμως χρειάζεται να γίνεται καθετί που εκθέτει τις κλειστές κοινότητες στον ήλιο της ουσιαστικής συνύπαρξης. Σαν να απαντά στον κληρικό, γράφει ο αδελφός του Tarik Ramadan, καθηγητής της Οξφόρδης: «Επαναλαμβάνω για χρόνια σε μουσουλμάνους ότι πρέπει να είναι ορατοί με θετικό τρόπο, ενεργοί και προοδεύοντες μέσα στις ευυπόληπτες Δυτικές κοινωνίες τους.(…) Το Ισλάμ είναι πλέον μια ελβετική και μία ευρωπαϊκή θρησκεία και οι μουσουλμάνοι πολίτες είναι σε μεγάλο βαθμό «αφομοιωμένοι». Αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις, όπως ανεργία, φτώχεια και βία -προκλήσεις που από κοινού πρέπει να αντιμετωπίσουμε». (Ελευθεροτυπία, 5/12). Ζητούμενο για την Ευρώπη είναι οι μουσουλμανικές της κοινότητες να βγουν στη δημόσια σκηνή, όχι να σπρωχθούν στην άκρη. Το ευρωπαϊκό Ισλάμ χρειάζεται ενθάρρυνση για να κερδίσει τη δική του μάχη.

Εντέλει, τι λέει το δημοψήφισμα στον ανώνυμο μουσουλμάνο της Γενεύης που απαγορεύει στη μικρή του κόρη το κολυμβητήριο για να μην έρθει σε επαφή με αγόρια; Του στέλνει λάθος μήνυμα, τον ωθεί να κλειστεί ακόμα περισσότερο στα θρησκευτικά του τείχη. Τον κάνει να νιώθει ότι η ταυτότητά του βιάζεται, ότι αποτελεί a priori τεκμήριο κάποιας απροσδιόριστης ενοχής. Ποιος θα πληρώσει την περιχαράκωσή του; Πρώτη απ’ όλους η κόρη του, στο όνομα της οποίας υποτίθεται ότι ψήφισαν οι Ελβετοί.

Advertisements

11 thoughts on “Κατάλευκη μα πένθιμη Ελβετία

  1. Καλημέρα. Ναι, είναι εξέλιξη για μεγάλο προβληματισμό αυτό το δημοψήφισμα στην Ελβετία. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι μιλάμε για μιναρέδες και όχι για τζαμιά. Δεν απαγορεύτηκε η δημιουργία χώρων λατρείας, αλλά «ισλαμικών καμπαναριών». Κώστα, δεν μπορώ εύκολα να παραβλέψω πως η απουσία αντίστοιχα ανοιχτής και ανεξίθρησκης στάσης από όλα σχεδόν τα ισλαμικά κράτη εντείνει το αίσθημα πάρα πολλώ για ασυμμετρία και διεκδίκηση δικαιωμάτων θρησκευτικού επεκτατισμού.

    Η άρνηση της Ελλάδας να επιτρέψει την κατασκευή τζαμιού στην Αθήνα είναι προφανώς καταπάτηση των δικαιωμάτων των μουσουλμάνων εδώ, είτε είναι ελληνικής καταγωγής, είτε μετανάστες. Και ποδοπατά επίσης κάθε διακήρυξη περί ανεξιθρησκείας. Για τους μιναρέδες στην Ελβετία όμως, ακόμα δεν είμαι σίγουρη ότι μπορώ να μιλήσω για αντίστοιχη κατάσταση…

  2. Θεοδότα ευχαριστώ για το σχόλιο. Όντως δε μιλάμε για τζαμιά αλλά για μιναρέδες, γι΄αυτό και λέω «ο μιναρές στην Ευρώπη αντανακλά τη θρησκευτική ελευθερία και το σεβασμό της ετερότητας» και δε λέω ότι την αποδεικνύει. Δε σημαίνει δηλ. ότι χωρός μιναρέδες παύει η ελευθερία του θρησκεύεσθαι. Πιστεύω όμως ότι η απαγόρευση είναι συμβολικά προσχηματική και δείχνει τη γενικότερη δυσκολία συνύπαρξης την οποία έχουμε κι εμείς μπροστά μας.

    Προφανώς αυτή επιτείνεται από τις αγκυλώσεις της ισλαμικής ανατολής: όποτε συζητάμε μαζί τους σε συναντήσεις με «ομόλογους» άραβες, δείχνουν εξαιρετική απροθυμία να κάνουν στοιχειώδη αυτοκριτική (πχ για γυναίκες) ως ανταπόκριση έστω στο αυτομαστίγωμα το δικό μας (για μετανάστες ή αντιτρομοκρατία). Αυτή όμως είναι η… σκληρά οδός της ωρίμανσης. Φοβάμαι πως η έστω και ενστικτώδης διάθεση αμοιβαιότητας σε τέτοια θέματα θα μας στείλει όλους κατά διαόλου.
    Για τα σχετικά με την Αθήνα, προφανώς συμφωνώ

  3. Με εκπλήσσει που οι Ελβετοί αποφασίζουν αν θα επιτρέψουν ή όχι την ανέγερση μιναρέδων. Ακολουθούν την ίδια διαδικασία στο θέμα της ανέγερσης εκκλησιών (ή καμπαναριών) ή απλώς στοχεύουν στην περιθωριοποίηση των μουσουλμάνων;
    Ίσως θεωρούν πως τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι κάτι το οποίο μπορούμε να το διαπραγματευτούμε με μια κάλπη, αλλά σε αυτήν την περίπτωση είναι σίγουρο πως αν ψηφίζουν μισαλλόδοξοι, τότε μισαλλόδοξοι θα είναι και οι νόμοι τους.
    Νομίζω πως οι μουσουλμάνοι δίκαια μπορούν να διαμαρτύρονται ότι η Ευρώπη είναι μία ισλαμοφοβική ήπειρος.

  4. Ωραία, λοιπόν! Το Ιράν χαλκεύει «δημοκρατικές» εκλογές και καταστέλλει με αιματηρό τρόπο διαδηλώσεις, η Σαουδική Αραβία απαγορεύει στις γυναίκες να κατέχουν δίπλωμα οδήγησης και οι Ταλιμπάν (για να αναφέρω ένα ακραίο παράδειγμα) ακρωτηριάζουν τα δάκτυλα ενός δεκάχρονου κοριτσιού, επειδή έβαψε τα νύχια του. Τι οφείλει να κάνει η Δύση; Με το πρόσχημα της «ανταποδοτικότητας» να στερήσει τα όποια πολιτιστικά και πολιτικά δικαιώματα από τους μουσουλμάνους μετανάστες, σκάβοντας ακόμη πιο βαθιά την τάφρο του μίσους και περιχαρακώνοντάς τους, δημιουργώντας εστίες πίκρας και διάθεση αντεκδίκησης; Ή μήπως να επιμείνει, τώρα περισσότερο από ποτέ, σε αρχές και αξίες εμπεδωμένες από την εποχή του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, την ισότητα, τον ορθό λόγο, την ανεξιθρησκεία και την ανοχή;
    Η Ευρώπη, παρά τα όποια πολιτικά της προβλήματα, παραμένει η πιο δημοκρατική γωνιά σε έναν ταραγμένο κόσμο. Ας ευχηθούμε η πρόσφατη αναζωπύρωση ακροδεξιών κινημάτων στην Κεντρική Ευρώπη να είναι μια προσωρινή μόδα και να μην οφείλεται σε μια γενική αναδίπλωση του νεοσυντηρητισμού. Όσο για τη χώρα μας, θεωρώ αστεία τα κροκοδείλια δάκρυα όσων θρηνούν για τον…ελβετικό ρατσισμό και ταυτόχρονα προσπαθούν να ξεριζώσουν ό,τι διαφορετικό φύεται στον ελληνορθόδοξο παράδεισό τους.

  5. Κώστα,

    συμφωνώ με το πνεύμα του άρθρου σου. Διαφωνώ έντονα με το «Αυτή είναι η απάντηση. Η εφαρμογή των νόμων. Απόλυτη, ανυποχώρητη, χωρίς πολιτισμικό πρόσημο, χωρίς επιλεκτικότητα ή εξαιρέσεις για λόγους οποιωνδήποτε ιδιαιτεροτήτων.»

    Με αυτή τη λογική, σύντομα θα είναι νόμος του κράτους, η απαγόρευση των μιναρέδων. Ενώ ένας νόμος, όπως αφήνεις σωστά να εννοηθεί ενωρίτερα, μπορεί να είναι από μόνος του αντιδημοκρατικός! Οι νόμοι ψηφίζονται από αντιπροσώπους, και σε πολλές περιπτώσεις είναι αντιδημοκρατικοί, ακριβώς γιατί «Τα δικαιώματα δεν είναι θέμα πλειοψηφίας και μειοψηφίας».

    Συνεπώς –> Οι νόμοι δεν είναι πάντα εμπνευσμένοι από έναν πυρήνα ηθικών και πολιτικών αξιών.

    Ευχαριστώ,
    Σόλων

    1. κατανοητή η ένσταση, νομίζω όμως ότι από όλο το πλαίσιο του κειμένου είναι σαφές πως αναφέρεται στους νόμους εκείνους που αποτελούν ασπίδα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και οι οποίοι δε μπορούν να σχετικοποιηθούν για λόγους παραδόσεων κλπ. Μιλάω για τους νόμους που -γενικά μιλώντας- έχουν κάνει τον ευρωπαϊκό χώρο νησίδα ελευθερίας και οι οποίοι βάλλονται στο πλαίσιο της αντιτρομοκρατίας, της σκλήρυνσης έναντι μεταναστών ή μιας πολιτισμικής σχετικοποίησης. Άρα δε νομίζω ότι διαφωνούμε επί της ουσίας

      1. Καθόλου δε διαφωνούμε επί της ουσίας. Η δική μου πινελιά, μακρυά από νόμους και από ότι μας βιάζει σήμερα, θα ήταν:

        Εγώ, ως αυτόνομο άτομο, δεν έχω λόγο στο πως ένας συνάνθρωπος μου επιθυμεί να εκφράσει τη λατρεία του σε ότι πιστεύει, εφόσον δεν καταργεί τη δική μου αυτονομία.

        Ευχαριστώ,
        Σόλων

  6. Κ. Παπαϊωάννου καλημέρα,
    Αυτές είναι οι συνέπειες της αμεσοδημοκρατίας. Οι πολιτικοί της Ελβετίας δεν επιθυμούσαν αυτό το αποτέλεσμα, αλλά δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς καθώς ο Ελβετικός λαός ζήτησε δημοψήφισμα, το οποίο το δικαιούται βάσει του πολιτεύματός τους. Με 10.000 υπογραφές μπορεί να ζητήσει ο οποιοσδήποτε να γίνει δημοψήφισμα για ένα νόμο.

    Η Ελβετία εξάλλου είναι μια πολύ ανεκτική χώρα σχετικα με τα δικαιώματα διαφορετικών θρησκείων. Για παράδειγμα, έχουν χώρους προσευχής κοντά ή ακόμα και μέσα στα σχολεία, ώστε να μπορούν τα παιδιά των μουσουλμάνων να προσεύχονται τις ώρες που προβλέπονται από το Κοράνι ενώ έχει και τέσσερα τζαμιά με μιναρέ.

    Το χειρότερο ήταν οι αντιδράσεις πολλών πολιτικών, δημοσιογράφων και άλλων, από διάφορες χώρες, που ζητωκραύγασαν για την απόφαση των Ελβετών και για τα δίκια τους. Όλοι αυτοί βέβαια δεν γνωρίζουν το καθεστώς στην Ελβετία και έχουν την εντύπωση ότι οι μουσουλμάνοι βρίσκονται υπό διωγμόν. Κάτι που θα ήθελε να ισχύει και εδώ, και βρίσκουν δικαιολογία για να μην παρέχουν τα βασικά για την προστασία και την κάλυψη των δικαιωμάτων τους.

    Σαφώς και η απόφαση των Ελβετών είναι κατακριτέα, απλά πρέπει να περιμένουμε λίγο για να δούμε πως θα λήξει το θέμα, καθώς πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις στην αρχή κερδίζει ο φόβος για τον Άλλο αλλά στο τέλος όχι.

    1. Προφανώς η ιστορία έχει μέλλον ακόμα (δεν μπορώ να φανταστώ πώς δε θα οδηγηθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δ.Α.) αλλά είναι και μια εικόνα από το μέλλον, καθώς μοιάζει ότι πολλοί ακονίζουν τα νύχια τους στην ίδια κατεύθυνση. Και με την ευκαιρία να ξαναπώ ότι δεν είναι οι μιναρέδες το θέμα, δεν αποτελούν δα και κανένα σύμβολο ελευθερίας όταν το θρησκεύεσθαι ασκείται ανεμπόδιστα, είναι το πρόσχημα

  7. ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΝΕΩΝ ΜΙΝΑΡΕΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΒΕΤΙΑ.

    ΚΑΛΩΣ Ή ΚΑΚΩΣ;

    ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ

    ΤΩΝ ΑΣΕΒΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΟΜΕΝΩΝ ΑΓΥΡΤΩΝ…

    Σε ξένους τόπους αν ποτέ κανείς διαβεί
    μη κουβαλά μαζί και τους θεούς του
    είναι ασέβεια ολάκερους θεούς
    για το χατίρι μας άνθρωποι εμείς
    σε κόπους κι αγυρτείες ν’ απαιτούμε

    Γιατί απ’ τους ανθρώπους πιότερο οι θεοί
    ευαίσθητοι κι ανήμποροι τυχαίνουν
    σε ξένους τόπους σαν βρεθούν

    Πώς της ερήμου οι θεοί να ενδιαιτούν
    μέσα σ’ ομίχλες σε βροχές και καταιγίδες

    Πώς οι Νεράιδες των ολόδροσων πηγών
    να πορευθούν μέσα στη λάβρα της ερήμου

    Του Σταύρου Βασδέκη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s