Το σταυροδρόμι του ανθρωπισμού: 50 χρόνια από την ίδρυση της Διεθνούς Αμνηστίας


Ένα πρωί στα τέλη του 1960, ο βρετανός δικηγόρος Πίτερ Μπένενσον διάβασε στην εφημερίδα πως δυο Πορτογάλοι φοιτητές καταδικάστηκαν σε επτά χρόνια φυλάκιση για μια πρόποση υπέρ της ελευθερίας. Η αγανάκτησή του μετατράπηκε αμέσως σε δημιουργικότητα: σκέφτηκε ένα δίκτυο ενεργών πολιτών που θα βομβάρδιζε τις κυβερνήσεις με εκκλήσεις υπέρ κρατουμένων. Σύντομα εγκαινίασε την «Έκκληση για Αμνηστία» με πρωτοσέλιδο άρθρο στην εφημερίδα The Observer: «Ανοίξτε την εφημερίδα σας οποιαδήποτε μέρα της εβδομάδας και θα βρείτε κάποιο δημοσίευμα για κάποιον που φυλακίζεται, βασανίζεται ή εκτελείται επειδή η γνώμη ή η θρησκεία του δεν είναι αποδεκτές από την κυβέρνησή του… Ο αναγνώστης της εφημερίδας έχει μια απαίσια αίσθηση αδυναμίας. Όμως, αν μπορούσαν αυτά τα αισθήματα αηδίας να ενωθούν σε κοινή δράση, θα μπορούσε να γίνει κάτι αποτελεσματικό».

Έτσι ξεκίνησε η Διεθνής Αμνηστία το 1961, ως εκστρατεία για την απελευθέρωση έξι κρατουμένων συνείδησης, μεταξύ τους και του Αντώνη Αμπατιέλου (σε πείσμα της εγχώριας κομμουνιστικής ορθοδοξίας που ποτέ δεν καλοδέχτηκε τη διεθνή οργάνωση).

Ο Μπένενσον εργάστηκε για μια οργανωμένη κοινή γνώμη με ισχύ σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και συνέβαλε στην εδραίωση της πεποίθησης ότι οι πολίτες του κόσμου μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Συμβολή που πάντα θα εμφανίζεται στην καταγραφή της κοινωνικής ιστορίας εκείνης της περιόδου. Σήμερα, 50 χρόνια μετά, η Διεθνής Αμνηστία αριθμεί περίπου 3 εκατομμύρια μέλη σε 150 χώρες. Πολλά όμως έχουν αλλάξει.

Ο παρεμβατικός ανθρωπισμός που υπηρέτησε ο Μπένενσον αναπτύχθηκε στο διπολικό μεταπολεμικό τοπίο, όταν αρκούσε ως εγγύηση αμεροληψίας η ποσοτική ισορροπία εκκλήσεων προς τα δυο γεωπολιτικά μπλοκ. Αρκούσε η καταγγελία των αυταρχικών κυβερνήσεων και η επίκληση των υπερεθνικών οργανισμών ως εγγυητών της νομιμότητας. Αρκούσε η εξ αποστάσεως δράση για μεμονωμένους κρατουμένους συνείδησης.

Τα χρόνια της αθωότητας όμως πέρασαν. Η αμεροληψία και η ανεξαρτησία αποτιμώνται διαφορετικά σε ένα παγκοσμιοποιημένο πολυπολικό σύστημα όπου δοκιμάζεται και η αξιοπιστία των διεθνών οργανισμών. Το ζητούμενο πλέον είναι μια νέα πολυεπίπεδη υπερεθνική νομιμότητα, ιδίως μετά τα αδυσώπητα διλήμματα που έθεσαν οι ανθρωπιστικές επεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών κάνοντας την ανθρωπότητα πιο υποψιασμένη αλλά όχι σοφότερη. Παράλληλα, η επί μακρόν πρόταξη των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων και η αδυναμία ολιστικής προώθησης και προστασίας του συνόλου των θεμελιωδών δικαιωμάτων φαντάζει ολοένα και προβληματικότερη καθώς ολόκληρες κοινωνίες του Τρίτου Κόσμου (και όχι μόνο) απειλούνται με πλήρη καταβαράθρωση.

Ο σύγχρονος ανθρωπισμός των μεγάλων διεθνών μη κυβερνητικών οργανώσεων έμαθε να συνδιαλέγεται κυρίως με τους φορείς της πολιτικής αντιπροσώπευσης. Η μεγάλη πρόκληση πλέον είναι πώς θα αποφύγει να γίνει κι ο ίδιος μέρος της πλανητικής κρίσης της αντιπροσώπευσης. Πρόκληση δύσκολη, αφού δεν καλείται πια να αντιμετωπίσει κυρίως ή μόνο τα δεινά που γεννούν αυταρχικές κυβερνήσεις. Καλείται επίσης να επουλώσει πληγές που ανοίγουν από την αδυναμία των πολιτικών εξουσιών να παρεμβαίνουν στο κοινωνικό πεδίο και από την αποικιοποίηση της πολιτικής από την οικονομική μεγα-εξουσία.

Η Διεθνής Αμνηστία δικαιούται να γιορτάζει 50 χρόνια δράσης και χιλιάδες θύματα που έχει στηρίξει η αλληλεγγύη των μελών της, με την επίγνωση όμως ότι το νέο τοπίο των δικαιωμάτων απαιτεί μια νέου τύπου οργάνωση. Αποκεντρωμένη εκεί όπου γίνονται οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων. Με δυναμική ισορροπία μεταξύ του επαγγελματισμού των στελεχών της, του πολιτικού ρόλου των ηγετών της και του ενεργού ρόλου των εθελοντών της. Με σαφή μέτωπα προς όλους τους φορείς παραβιάσεων: κράτη και αντιπολιτευόμενες ομάδες, αλλά επίσης επιχειρήσεις και διεθνείς οργανισμούς.

Εντέλει, με λόγο σύγχρονο και περιεκτικό για τα μεγάλα ζητήματα των δικαιωμάτων του 21ου αιώνα.

Advertisements

2 thoughts on “Το σταυροδρόμι του ανθρωπισμού: 50 χρόνια από την ίδρυση της Διεθνούς Αμνηστίας

  1. Όντως. Σήμερα χρειάζονται πολύ περισσότερες παρεμβάσεις εκτός από μία καταγγελία. Ωστόσο, στις κανιβαλικές δυτικές κοινωνίες όπου ενδυναμώνεται η εργαλειοποίηση του ανθρώπου και ο ρατσισμός, τι να περιμένουμε; Θέλει πολύ δουλειά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s