Κοινωνικά δικαιώματα σε κρίση

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), ως συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας, είχε πέρσι τονίσει την ανάγκη διαρκούς σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την προσπάθεια εξόδου από την κρίση εξωτερικού χρέους. Επεσήμανε τότε ότι οι εξελίξεις στο εθνικό οικονομικό περιβάλλον, όπως επιτείνονται από τις διεθνείς οικονομικές πιέσεις και την απροθυμία των διεθνών πιστωτών να βρεθούν σταθερές, μακροχρόνιες λύσεις στην κρίση χρέους, οδηγούν σε διατάραξη των κοινωνικών ισορροπιών σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Φέτος (8/12) η ΕΕΔΑ επανέρχεται με νέα σύσταση προς κυβέρνηση και κοινοβούλιο. Διαπιστώνει ότι οι κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις επαληθεύουν δραματικά τους φόβους της. Η ραγδαία υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου του λαού, η ταυτόχρονη αποδόμηση του Κοινωνικού Κράτους και η λήψη μέτρων που δεν ανταποκρίνονται στην κοινωνική δικαιοσύνη κλονίζουν την κοινωνική συνοχή και τη δημοκρατία. Τονίζει επίσης πως η εκποίηση/ αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και η παραχώρηση κοινωφελών οργανισμών οφείλουν να γίνονται με γνώμονα την άριστη εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και, ειδικότερα για τους κοινωφελείς οργανισμούς, με διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα αγαθών ή υπηρεσιών που αυτοί παράγουν ή παρέχουν καθώς και του δικαιώματος για δίκαιες συνθήκες εργασίας.

Η ΕΕΔΑ εκφράζει έντονη ανησυχία για όσα οδηγούν σε εξαθλίωση μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, διευρύνουν το κοινωνικό χάσμα, διαρρηγνύουν τον κοινωνικό ιστό, ενισχύουν ακραία και μισαλλόδοξα στοιχεία και κλονίζουν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Συγκεκριμένα επισημαίνονται: η διαρκής, δραστική μείωση μισθών και συντάξεων, ακόμη και πολύ χαμηλών. Η ανατροπή της ιεραρχίας και η αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Η διευκόλυνση των απολύσεων και ο περιορισμός των προσλήψεων. Η αλματώδης αύξηση της ανεργίας και η γενική εργασιακή ανασφάλεια. Η αποδιοργάνωση, μείωση ή κατάργηση των κοινωνικών υποδομών. Η δραστική μείωση ή κατάργηση βασικών για την επιβίωση παροχών. Η έλλειψη στήριξης της οικογένειας, ενώ διαρκώς αυξάνονται οι άνεργοι γονείς με μικρά παιδιά. Η έλλειψη προοπτικών για τους νέους, που είτε είναι άνεργοι είτε απασχολούνται υπό δυσμενείς και επισφαλείς συνθήκες. Η παράλληλη αύξηση άμεσων και έμμεσων φορολογικών και άλλων βαρών, χωρίς αντιστοιχία με τη φοροδοτική ικανότητα και κατά παράβαση της απαγόρευσης των διακρίσεων. Η αναδρομική επιβολή φόρων και οι επαχθείς όροι πρόσβασης στη Δικαιοσύνη για την αμφισβήτησή τους όπως η αξίωση προκαταβολής του 50% του επίδικου ποσού της διοικητικής διαφοράς εκ μέρους του προσφεύγοντος. Η ανεπάρκεια της νομικής βοήθειας για την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη των οικονομικά ασθενών. Η στέρηση βασικών κοινωνικών αγαθών ως κύρωση για μη καταβολή φόρου και η μετατροπή κοινωφελών οργανισμών σε όργανα φοροεισπρακτικά και αναγκαστικής εκτέλεσης. Ο καταιγισμός απρόβλεπτων, περίπλοκων, αλληλο-συγκρουόμενων και αενάως τροποποιούμενων «μέτρων λιτότητας», άμεσης και συχνά αναδρομικής εφαρμογής που επιτείνει τη γενική ανασφάλεια.

Σύμφωνα όμως με το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση «δεν περιορίζεται σε μια οικονομική ένωση. Πρέπει ταυτόχρονα να εξασφαλίζει, με κοινή δράση, την κοινωνική πρόοδο και να επιδιώκει τη διαρκή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ευρωπαϊκών λαών». Η Συνθήκη ΕΕ ορίζει πως τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα αποτελούν θεμελιώδεις αξίες και θεμέλιο λίθο της ΕΕ ενώ πρώτος στόχος είναι η προώθηση των αξιών της και της ευημερίας των λαών της. Οι κοινωνικοί στόχοι της ΕΕ συνδέονται άρρηκτα με τους οικονομικούς στόχους και είναι καθοριστικοί για την αποτελεσματικότητά τους – η οικονομική συνοχή στηρίζεται στην κοινωνική συνοχή. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που δεσμεύει την ΕΕ και τα κράτη μέλη κατοχυρώνει αδιαίρετα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα και διακηρύσσει ότι η ΕΕ «τοποθετεί τον άνθρωπο στην καρδιά της δράσης της». Η ΕΕΔΑ θυμίζει επίσης πως η Επιτροπή Ελέγχου Εφαρμογής των Διεθνών Συμβάσεων της ΔΟΕ ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να εντείνει τις προσπάθειές της και να προχωρήσει σε πλήρη και ειλικρινή διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους, προς επανεξέταση των μέτρων λιτότητας που έλαβε ή σχεδιάζει, επανεκτιμώντας τις επιπτώσεις σε βάρος των εργαζομένων και διασφαλίζοντας το επίπεδο διαβίωσής τους.

Είναι προφανές ότι δεν υπάρχει διέξοδος από την κοινωνικο-οικονομική και πολιτική κρίση, που εξαπλώνεται ραγδαία στην Ευρώπη, ούτε μέλλον για την ΕΕ, χωρίς εγγύηση των θεμελιωδών ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Απαιτείται λοιπόν συστράτευση των ευρωπαϊκών δυνάμεων προς διάσωση των αξιών που στηρίζουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Για τους λόγους αυτούς η ΕΕΔΑ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και καλεί την Κυβέρνηση και την Βουλή να σταθμίζουν τις συνέπειες των δημοσιονομικών μέτρων στην κοινωνική προστασία και ασφάλεια. Καλεί επίσης σε κοινή δράση με τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των άλλων κρατών μελών και το Ευρωκοινοβούλιο, ώστε κάθε μέτρο οικονομικής διακυβέρνησης και οι σχεδιαζόμενες τροποποιήσεις της Συνθήκης ΕΕ να θεσπίζονται και να εφαρμόζονται με σεβασμό και εγγύηση των θεμελιωδών ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Advertisements

10 thoughts on “Κοινωνικά δικαιώματα σε κρίση

  1. Ίσως κακώς κάνω κατάχρηση του φιλόξενου Ιστολογίου σας… ωστόσο θέλω να σας ενημερώσω, πως η σημαντικότατη αυτή απόφαση της ΕΕΔΑ σε μορφή pdf δυστυχώς δεν είναι Προσβάσιμη για τους/τις Ενδιαφερόμενους/ες με Προβλήματα Όρασης, οι οποίοι/ες αλληλεπιδρούν περιηγούμενοι/ες με Υποστηρικτική Τεχνολογία Αναγνώστη Οθόνης.

    Τα αυτά ισχύουν και για την πρόσφατη επίσης σε μορφή pdf ετήσια Έκθεση της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

    Καλό θα ήταν στα αρχεία, που αναρτώνται από τον Φορέα να ακολουθείτε μία συνέπεια σε αυτό το κομμάτι.

    Τέλος και στο site προσαπαιτείται η χρήση «ποντικιού» κατά την πλοήγηση με αποτέλεσμα το μη προσπελάσιμο του περιεχομένου του από τους/τις Επισκέπτες με Αναπηρία/ριες, ιδίως αυτούς/ες που χρησιμοποιούν συντομεύσεις πληκτρολογίου.

    Προσωπικά διατίθεμαι να απευθύνω και επιστολή στην ΕΕΔΑ για τα εγειρόμενα ζητήματα διαδικτυακής προσβασιμότητας.

    Ευχαριστώ και πάλι ζητώ συγγνώμη για την κατάχρηση του ιστοχώρου σας.

  2. 1. «Είναι προφανές ότι δεν υπάρχει διέξοδος από την κοινωνικο-οικονομική και πολιτική κρίση, που εξαπλώνεται ραγδαία στην Ευρώπη, ούτε μέλλον για την ΕΕ, χωρίς εγγύηση των θεμελιωδών ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.»

    2. «Απαιτείται λοιπόν συστράτευση των ευρωπαϊκών δυνάμεων προς διάσωση των αξιών που στηρίζουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.»

    Και οι δύο αυτές διαπιστώσεις σας είναι ολοκληρωτικά εσφαλμένες. Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα έχουν κόστος. Όταν μια οργανωμένη κοινωνία δεν μπορεί να καταβάλλει πλέον αυτό το κόστος ή το θεωρεί υπέρογκο είναι υποχρεωμένη να το περικόψει όπου και όπως μπορεί. Η συλλογική αυτοσυντήρηση ως μέλημα υπερέχει των αξιώσεων ή των προσδοκιών των μεμονωμένων ατόμων.

    Επιπλέον, ο ευρωπαϊκός πολιτισμός δεν στηρίζεται σε αξίες, όπως γράφετε. Ακριβώς το αντίστροφο συμβαίνει, οι αξίες, οι νόμοι, τα δικαιώματα στηρίζονται πάνω του, εν προκειμένω στην δυνατότητά του να τις στηρίξει, πρωτίστως υλικά. Αν καταρρεύσει εκείνος ως συλλογικό υποκείμενο, τα ατομικά δικαιώματα μένουν μετέωρα και κενά περιεχομένου.

    Το κείμενό σας αποπνέει έναν ευγενή αλλά πραγματολογικά αθεμελίωτο ιδεαλισμό, με νομική επίφαση. Αν και ασφαλώς δεν είναι αυτές οι προθέσεις σας, σε τελική ανάλυση δικαώνετε τον ακραίο και εγωϊστικό λαϊκισμό που μας έφερε ώς εδώ. Το ερώτημα όμως είναι απλό: Αν σε μια κατάσταση ανάγκης, τα μέλη μιας οργανωμένης κοινωνίας δεν είναι σε θέση να περιορίσουν τις απαιτήσεις τους (δικαίωμα σημαίνει απαίτηση), τότε από ποιον περιμένετε να το κάνει; Μήπως από τους δανειστές μας;

    1. Χωρίς όριο; Πώς για παράδειγμα κρίνεται το αν η σύνταξη του αναπήρου μορεί να φτάσει στα 300 ευρώ διότι ως μέλος της οργανωμένης κοινωνίας πρέπει να είναι «σε θέση να περιορίσει τις απαιτησεις του»; Υπάρχει όριο ή όλα υπάγονται στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης; ΟΙ προτεραιότητες ενόψει της «συλλογικής αυτοσυντήρησης» εντάσσονται σε ένα αξιακό σύστημα; Αφήστε δε που ελάχιστα πειστικό στο σύνολό του ακούγεται το σενάριο της «συλλογικής αυτοσυντήρησης». Ευχαριστώ για το σχόλιο πάντως, μη νομίζετε πως δεν υπάρξαν πολλοί προβληματισμοί στο εσωτερικό της ΕΕΔΑ εξάλλου.

  3. Με εκπλήσσει η ομοφωνία: το ψήφισαν και οι εκπρόσωποι των τριών κυβερνητικών εταίρων, ή απλώς έτυχε ν’ απουσιάζουν;

  4. Το όριο των περικοπών (όπως και το ύψος των παροχών άλλωστε) είναι συνάρτηση δύο παραγόντων: των διαθέσιμων πόρων και της ιεράρχησης των αναγκών. Ο πρώτος, οι διαθέσιμοι πόροι, είναι ανελαστικό μέγεθος, προκύπτει από τον προϋπολογισμό και την εκτέλεσή του. Με αυτήν την έννοια, προφανώς και η κατάσταση ανάγκης είναι απολύτως καθοριστική, ισχύει το «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος».Ο δεύτερος παράγοντας, η ιεράρχηση των αναγκών, είναι θέμα πολιτικής απόφασης, κρίνεται από την εκάστοτε κυβέρνηση και σε τελική ανάλυση από τη Βουλή των Ελλήνων και την ετυμηγορία του εκλογικού σώματος. Οι προτεραιότητες και το αξιακό σύστημα ομοίως. Στις δημοκρατίες, η πλειοψηφία θέτει (και αίρει) τους κανόνες και τους περιορισμούς. Αν αυτοί αποτύχουν να προστατεύσουν την συλλογική αυτοσυντήρηση, είτε μια άλλη πλειοψηφία με άλλες αξίες και προτεραιότητες θα κληθεί να πάρει τη θέση της είτε το συλλογικό υποκείμενο (εν προκειμένω η συντεταγμένη πολιτεία) θα πάψει να υφίσταται.

    Η απόφαση της ΕΕΔΑ λαμβάνει θέση ερήμην αυτών των δεδομένων. Ούτε το μέγεθος των δημοσιονομικών δυσχερειών φαίνεται να την απασχολεί σοβαρά, ούτε σε πρόταση για άλλη διανομή των διαθέσιμων πόρων καταλήγει. Γι’ αυτό και μόνο τον λόγο, και ασχέτως των ευγενών προθέσεων των μελών της, το ξαναλέω, είναι σε τελική ανάλυση λαϊκιστική. Δικαιώνει και αναπαράγει τον τυφλά διεκδικητικό λόγο της Μεταπολίτευσης, την λογική δηλαδή που μας έφερε ώς εδώ.

    Κι όμως, θα είχε πράγματι ενδιαφέρον να ακούγαμε από εσάς τι προτείνετε. Για να μην περικοπούν λ.χ. οι αναπηρικές συντάξεις, εσείς τι θα ήσασταν πρόθυμος να θυσιάσετε;

  5. Αντιλαμβάνομαι πλήρως τη συλλογιστική σας, δεν είναι άλλωστε πρωτοφανέρωτη. Απλώς πρέπει κι εσείς να αντιληφθείτε ότι μια Επιτροπή Δικαιωμάτων, σύνθεση φορέων που λειτουργεί στο πλαίσιο απόφασης του ΟΗΕ, καλείται να σταθμίσει τα ζητήματα δικαιωμάτων και εν προκειμένω να υπενθυμίσει απλώς ορισμένα θεμελιώδη θέματα αρχής. Δεν καλείται ούτε επιθυμεί να κάνει επιλογές κατανομής πόρων. Δεν αποτελεί πολιτικό φορέα, δεν εντέλλεται να χαράξει οδό πολιτικής διαχείρισης, δεν αναπληρώνει τα υπαρκτά και μεγάλα κενά πολιτικής εκπροσώπησης.

    Αντιλαμβάνομαι επίσης ότι κατά το τραυματικό πέρας της περιόδου που συνηθίσαμε να αποκαλούμε Μεταπολίτευση, τρομαγμένοι από τις μαύρες τρύπες του πελατειακού μας παιγνίου και προδομένοι από τις αυταπάτες μας είναι εύκολο να καταλήξουμε να θεωρούμε λαϊκισμό κάθε υπόμνηση ορισμένων εσχάτων ορίων αξιοπρεπούς επιβίωσης.

    Αντιλαμβάνομαι τέλος ότι η εξατομίκευση των ερωτημάτων είναι όντως εντυπωσιακή. «Εσύ τι θυσιάζεις για να έχει ο γεράκος ή ο ανάπηρος τη συνταξούλα του;» Μπορεί μάλιστα η εξατομίκευση να γίνει πιο δραστική. Προτείνω για παράδειγμα «εσύ πόσο φόρο πλήρωσες φέτος;», «εσύ θα έπαιρνες έναν άνεργο άστεγο να μοιραστείτε το μισθό σου;», «εσύ κόβεις αποδείξεις;», ή «εσύ πόσους συγγενείς που φοροδιαφεύγουν καλύπτεις με τη σιωπή σου;»

    Μόνο που η εξατομίκευση αυτή και ο στεγανός συλλογισμός που υποκρύπτει παραγνωρίζει ότι ακόμα και στο επίπεδο της διαχείρισης της σημερινής κρίσης τα πράγματα είναι δυστυχώς απείρως πιο σύνθετα.

    Επανέρχομαι στο πρώτο σχόλιο που είχατε την καλωσύνη να κάνετε. Φοβάμαι ότι εάν θεωρείτε ολοκληρωτικά εσφαλμένο το 1ο σημείο που παραθέτετε, εάν δηλαδή διαφωνείτε ότι «δεν υπάρχει διέξοδος από την κοινωνικο-οικονομική και πολιτική κρίση, που εξαπλώνεται ραγδαία στην Ευρώπη, ούτε μέλλον για την ΕΕ, χωρίς εγγύηση των θεμελιωδών ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων” είναι σχετικά δύσκολη η εύρεση κοινού τόπου. Μπορεί βέβαια να έχετε δίκιο πως είναι μόνο θέμα διαχείρισης προϋπολογισμών η ευρωπαϊκή κρίση. Αν και η ως τέτοια θεώρησή της μέχρι στιγμή δε μοιάζει να έχει λαμπρά αποτελέσματα ακόμα και σε χώρες που δεν υπέφεραν από τον αποτρόπαιο δικό μας μεταπολιτευτικό πελατειακό και συντεχνιακό οίστρο αλλά εντούτοις κατηφορίζουν με ταχύτητα προς παρόμοιες περιπέτειες.
    Ας είναι.

  6. ζητώ συγνώμη για την κατάχρηση του χώρου σας, νομίζω όμως πως έχει ενδιαφέρον:

    «η ψυχική υγεία στους ιμάντες του μνημονίου»: συζήτηση στο Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα

    http://inconue.wordpress.com/2011/12/18/straps-and-memorandum-sangles-memorandum-debat-sur-la-sante-psychique-dans-le-centre-social-et-culturel-de-byron/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s