Τα γεγονότα: ο κ. Ν. Κοτζιάς, σήμερα Υπουργός Εξωτερικών, έκανε παλιότερα αγωγή κατά των υπευθύνων της εφημερίδας Athens Review of Books. Ο λόγος ήταν η δημοσίευση επιστολής αναγνώστη σχετικής με την πολιτική διαδρομή του κ. Υπουργού, την οποία (την επιστολή, όχι την διαδρομή) ο ενάγων θεώρησε προσβλητική για το πρόσωπό του.

Χαρακτηριστική και εύγλωττη, νομίζω, λεπτομέρεια: δικηγόρος του κ. Κοτζιά στην υπόθεση, η οποία εκδικάζεται προσεχώς, μεταξύ άλλων και ο κ. Φ. Κρανιδιώτης. Στο δε πλευρό της εφημερίδας έχουν συνταχθεί πολλοί πνευματικοί άνθρωποι και δημοσιογραφικές ενώσεις.

Μια σκέψη: τα δημόσια πρόσωπα οφείλουν να είναι ιδιαιτέρως ανεκτικά στη δημόσια κριτική, ακόμα και στην πιο οξεία ή και ακραία. Το έχει πει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με κάθε τρόπο και σε κάθε τόνο. Έτσι προστατεύεται τόσο η ελευθερία του τύπου όσο και τα ίδια τα δημόσια πρόσωπα από την υποψία πως καταφεύγουν στον εκφοβισμό για να αποτρέψουν την εις βάρος τους κριτική. Σε κάθε περίπτωση, μεταξύ της προστασίας ενός δημόσιου προσώπου και της ελευθερίας του τύπου να επικρίνει πράξεις ή παραλείψεις του προσώπου αυτού για θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος η στάθμιση οφείλει να απολήγει υπέρ της ελευθερίας του τύπου. Σαφώς και ανεπιφύλακτα.

Κι άλλη σκέψη: τα δημόσια πρόσωπα θα μείνουν ανυπεράσπιστα; Όχι. Έχουν πολλά μέσα στη διάθεσή τους για να αντιμετωπίσουν την οξεία κριτική. Δυστυχώς όμως πρέπει να συνηθίσουν στην ιδέα πως εκ της θέσης τους από όλα αυτά τα μέσα οφείλουν τελικά να περιορίζονται μόνο στον δημόσιο αντίλογο. Η απάντηση στην κριτική δεν μπορεί να δίνεται στην αίθουσα του δικαστηρίου. Η υπόληψή τους δεν μπορεί να προστατεύεται με την κατατρομοκράτηση και την απειλή εξόντωσης εντύπων και δημοσιογράφων. Η ελεύθερη άσκηση του δημοσιογραφικού λειτουργήματος δεν μπορεί να υποκύπτει στην απειλή τεράστιων αποζημιώσεων.

Τελευταία σκέψη: η δικαστική απειλή ως μέσο εκφοβισμού ή αποτροπής της κριτικής είναι αποτέλεσμα του απαράδεκτου «τυποκτόνου» νόμου 1178/81. Ιδού νομοθετικό πεδίο για την νέα κυβέρνηση.