Η σιωπή του ΝΑΙ


Κοιτώ την αιμάσσουσα Αριστερά. Τα λάθη των τελευταίων μηνών. Τη στρατηγική που δεν αναπροσαρμόστηκε εγκαίρως και οδήγησε στα γνωστά αποτελέσματα. Τη ρητορική που διαψεύστηκε μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου, αλλά επαναλήφθηκε πέντε μήνες μετά για να ξαναδιαψευστεί μετά το δημοψήφισμα. Το ίδιο το δημοψήφισμα, πολλαπλώς προβληματικό, όπλο αυτεπίστροφο. Τις προσωπικές στρατηγικές που παροξύνουν τη γεύση της ήττας. Το αυτομαστίγωμα, την προοπτική της διάσπασης.

Η Αριστερά είναι εδώ, έστω αιμάσσουσα, με όλες τις παιδικές της ασθένειες. Αναμετριέται με τις αδυναμίες της, γυρεύει να χαράξει νέα ρότα, βιώνει το τραύμα της κατάρρευσης του φαντασιακού. Ο αιθεροβάμων σχεδιασμός σκόνταψε στην ωμή πραγματικότητα των ευρωπαϊκών συσχετισμών. Κατάφερε εντούτοις να φανερώσει τη χαλασμένη πυξίδα της ΕΕ. Η ίδια Αριστερά που απέτυχε να στρέψει τον ευρωπαϊκό άξονα μακριά από την αδιέξοδη λιτότητα, κατάφερε από την άλλη να κάνει μέρος της Ευρώπης να συζητά με όρους Ένωσης και όχι σκέτης κυριαρχίας. Το άμυαλο παιδί πρόλαβε να φωνάξει πως ο βασιλιάς είναι γυμνός, πριν πάει τιμωρία στη γωνία να γράψει χίλιες φορές πως δεν θα το ξανακάνει.

Κοιτώ και απέναντι, τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, πανεπιστημιακούς, δημάρχους, δημοσιογράφους και δημοσιολογούντες που συνέστησαν το «ευρωπαϊκό μέτωπο». Πού είναι τώρα ο κριτικός δημόσιος λόγος τους; Εύλογη και καλοδεχούμενη η κριτική τους για τις κυβερνητικές αστοχίες, ακόμα και όταν καταλήγει λόγος μονότονος περί εκτροπής. Είναι όμως εκκωφαντική -αν και αιδήμων- η σιωπή των περισσότερων γύρω από το βαθύ, δομικό ρήγμα στο εσωτερικό της ΕΕ. Υπάρχει τελικά μόνο η μονοσήμαντη πρόταξη του συμπαγούς, αδιαφοροποίητου σχήματος «εμείς και η Ευρώπη»; Ωσάν να είναι μια η Ευρώπη, ωσάν να μην υπάρχουν διαφορές μεταξύ κρατών, μεταξύ πολιτικών δυνάμεων, ωσάν η ταξικότητα των συγκρούσεων να έχει εξοριστεί από την ήπειρό μας.

Ανύπαρκτη από μεριάς αυτών των δημόσιων προσώπων η ουσιαστική κριτική στο ευρωπαϊκό δημοκρατικό έλλειμμα. Καμία ανησυχία για την απόπειρα πλήρους επικράτησης του τραπεζοπιστωτικού επί του πολιτικού, επί του κοινωνικού, επί των δικαιωμάτων. Απουσιάζει εντελώς από τον λόγο αυτόν, λόγο γενικώς ευαίσθητο στα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, κάθε έννοια κοινωνικού δικαιώματος. Απουσιάζει το αίσθημα προσωπικής συντριβής λόγω της κοινωνικής καταστροφής. Καταπίνεται αμάσητη η ευρωπαϊκή διολίσθηση στον θεσμικό κυνισμό, η ευθεία παρέμβαση ευρωπαίων θεσμικών παραγόντων στο εδώ πολιτικό παίγνιο και εντέλει η οικοδόμηση ενός νέου σκηνικού, που αντιστρατεύεται το μεγαλύτερο μέρος του ίδιου του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Καταπίνεται επίσης αμάσητη η πρωτοφανής, συντεταγμένη μιντιακή υπεροπλία του ενός δημοψηφισματικού πόλου, που καταρράκωσε κάθε δεοντολογία.

Ο χώρος αυτός δεν μοιάζει να γέννησε σοβαρό προβληματισμό για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Δεν επέδειξε ίχνος αυτοκριτικής. Δε στάθηκε να δει γιατί ο κόσμος δεν στήριξε το δικό τους «Ναι στην Ευρώπη». Δε στάθηκε να προβληματιστεί μπροστά στη λογική όσων είπαν Όχι. Δε στάθηκε ούτε στους ενδοιασμούς πολλών που, διαφωνώντας πλήρως με το δημοψήφισμα, έμειναν άστεγοι, γιατί δεν μπορούσαν επ’ ουδενί να πουν «Ναι στα υφεσιακά μέτρα».

Ο χώρος αυτός, και κυρίως η πλειονότητα της κεντροαριστερής διανόησης αποκόπηκε σταδιακά από την κοινωνική πραγματικότητα της τελευταίας 5ετίας. Ανάμεσά τους κάποιοι αναπτύσσουν σύνδρομα Μαρίας Αντουανέτας: για όσα δεν μπορούν να εξηγήσουν, φταίει το αγελαίο του λαού. Άλλοι έφτασαν να αναφωνήσουν σε συγκέντρωση «Εμείς είμαστε οι καθαροί!», κάνοντας επικίνδυνα λογοπαίγνια με την καθαρότητα του νεοναζισμού. Αναζητούν στα γνωστά παλιά σχήματα, στη σύγκρουση της Δύσης με την καθ’ ημάς Ανατολή, τις αιτίες των δεινών μας. Έτσι καταφέρνουν να μη μιλήσουν για την ανεπανόρθωτη ζημιά, που επέφερε η βίαιη λιτότητα στον κοινωνικό ιστό και στις πολιτικές λειτουργίες στη χώρα μας.

Είναι εντυπωσιακή η απροθυμία τους να αποτιμήσουν τις συνέπειες της λιτότητας και των υφεσιακών μνημονίων στο κοινωνικό σώμα και στις βασικές λειτουργίες της πολιτικής κοινότητας. Φοβάμαι πως είναι μια από τις ελάχιστες φορές που αυτός ο χώρος σκέψης φαίνεται κατώτερος ακόμα και από το πολιτικό προσωπικό, που θεωρητικά τον εκπροσωπεί, καθώς ακόμα και οι αντιπολιτευόμενοι κομματικοί σχηματισμοί την κρίσιμη ώρα δεν επέδειξαν τόση αμβλυωπία.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται με θάρρος να αναστοχαστούμε όλοι. Ακριβώς γιατί οι πρόσφατες ανατροπές δεν επιτρέπουν βεβαιότητες. Και όσοι αισθάνονται δικαιωμένοι, μόνο και μόνο επειδή το δημοψηφισματικό Όχι έγινε κυβερνητικό Ναι, ας διαβάσουν τις σκέψεις του Χάμπερμας: «Φοβούμαι ότι η γερμανική κυβέρνηση, περιλαμβανομένης της σοσιαλδημοκρατικής της πτέρυγας, έπαιξε μέσα σε μια νύχτα στα χαρτιά και έχασε όλο το πολιτικό κεφάλαιο που μία καλύτερη Γερμανία είχε συσσωρεύσει εδώ και μισό αιώνα». Αν ήταν Έλληνας ο Χάμπερμας, ίσως κάποιος από τους προαναφερθέντες να τον κατακεραύνωνε ως λαϊκιστή δραχμολάγνο.

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών, 29/7

Advertisements

4 thoughts on “Η σιωπή του ΝΑΙ

  1. Θα εκμεταλλευτώ το χώρο που απλόχερα χαρίζει η wordpress και το blog σας. Σας προειδοποιώ για να μην χάσετε το χρόνο σας ότι δεν ανήκω στην αριστέρα που περιγράφετε. Και το αναφέρω εξαρχής ώστε να μην σας κουράσω άδικα. Επιπρόσθετα, οφείλω να σας ενημερώσω ότι η έκταση του κειμένου είναι 617 λέξεις, και πιθανά να χρειαστείτε γύρω στα τρία λεπτά να το διαβάσετε.
    Η ειλικρίνεια και ψυχραιμία του κειμένου σας με έκανε να το διαβάσω. Παρότι μοιάζει να αποτελεί ένα ακόμη αυτοαναφορικό κείμενο για την Αριστερά (μία κάποια αριστερά όχι τη μόνη προφανώς), αφήνει κάποιες πόρτες ανοιχτές για διάλογο και με ότι μπορεί να μην είναι Αριστερό (ήτοι να μην ανηκεί σε αυτή την αριστερά που δεν είναι η μόνη).
    Θα σταθώ σε ένα κατά τη γνώμη μου σημαντικό παρόραμα, το οποίο λειτουργεί στρεβλωτικά στη συνολική θεώρηση, καθώς συνιστά θεμέλια προκείμενή της. Θα το καταδείξω με μία ερώτηση: τι σας κάνει να πιστεύετε ότι όποιος ψήφισε ΝΑΙ ή θέλει την Ευρώπη, θέλει μία τέτοια Ευρώπη ή δεν αντιλαμβάνεται το τι συμβαίνει στην κοινωνία. Τι σας κάνει να πιστεύετε ότι όποιος δεν είναι με αυτή την Αριστερά (που όλο αυτό τον καιρό προσπαθεί να κατισχύσει ιδεολογικά στο χώρο) ή όποιος ανήκει σε αυτό το χώρο που περιγράφετε είναι ‘τυφλός’ απέναντι στο τι συμβαίνει στην πραγματικότητα, σε αυτή τη ματωμένη ελληνική κοινωνία.
    Θεωρείτε ότι αυτό το 40% απαρτίζεται αποκλειστικά από ανθρώπους που δεν έχουν βιώσει στο ίδιο τους το πετσί την κρίση. Εκτιμάτε ότι πρόκειται για ανθρώπους που δεν έχουν υποστεί τη δική τους προσωπική επαγγελματική και όποιας άλλης μορφής ήττα εξαιτίας μίας κρίσης που μοιάζει να ξεπερνιέται με τίποτα; Πιστεύετε μήπως ότι αυτοί δεν έχουν πατεράδες και μητέρες και θείους με συντάξεις πείνας, δεν έχουν τα παιδιά τους σε δημόσια σχολεία, δεν έχουν επαφή με αυτή τη χώρα και με τους κατοίκους της, δεν έχουν αισθανθεί τα όνειρα και τις προσδοκίες τους να καταστρέφονται; Δεν ζούμε κάποιοι από αυτούς εδώ; Μήπως είμαστε φορείς μίας ψευδούς ταξικής συνείδησης, ανίκανοι να αποκτήσουμε τη διαφάνεια πνεύματος που έχει κατακτήσει η πλειονότητα του εκλογικού σώματος;
    Συγχωρέστε με αλλά δεν είναι έτσι. Δεν είναι καθόλου έτσι. Υπάρχουμε και εμείς, με σάρκα και οστά και συναισθήματα και απαντοχές και την ίδια αίσθηση της ήττας και της ματαίωσης.
    Και όπως υπάρχουμε εμείς, υπάρχουν και ρεύματα διανόησης στον τρισκατάρατο φιλελευθερισμό και τη σοσιαλδημοκρατία τα οποία ούτε ανάλγητα είναι, ούτε έχουν χάσει ολοσχερώς την επαφή τους με το σημαίνει δημοκρατία ή / και πραγματική κοινωνία. Εν ολίγοις, η σχηματοποίηση αυτή που επιχειρείται γενικότερα μπορεί να βοηθά, επιτρέποντάς σας να δικαιώνετε επιλογές ή μη-επιλογές, αλλά δεν είναι έτσι.
    Εκτιμώ και εδώ τελειώνω για να μην καταχραστώ χώρο και έκταση και σκέψη, ότι αυτήν εδώ την ώρα θα πρέπει να σταματήσουμε να μηρυκάζουμε αυτό το ενοχικό και πιθανά λυτρωτικό αφήγημα της ήττας. Αυτήν εδώ την ώρα θα πρέπει να σφίξουμε τα δόντια και να παλέψουμε για κάτι καλύτερο μέσα στην Ευρώπη που είναι και δική μας Ευρώπη, ΔΙΚΗ ΜΑΣ και των Ιταλών και των Γάλλων, και των Γερμανών και όλων. Τα πράγματα στην Ευρώπη ΔΕΝ θα είναι πάντα έτσι και αυτό που ήδη γίνεται δείχνει ότι υπάρχουν δυναμικές για κάτι καλύτερο.
    Μόνον που προτού ξεκινήσουμε μία νέα διαπραγμάτευση με την Ευρώπη που υπάρχει και αυτή που θέλουμε, θα πρέπει και επιβάλλεται να ξεκινήσουμε μία διαπραγμάτευση με τους ίδιους μας τους εαυτούς, με αυτό που εμείς προσωπικά ο καθένας σε αυτήν εδώ τη χώρα και σε αυτήν εδώ την ιστορική στιγμή θέλουμε και αποζητούμε. Και αυτή η διαπραγμάτευση (το προτιμώ από το ομφαλοσκοπικό, ελαφρώς αναχωρητικό και εγωμανές του αναστοχασμός) είναι ότι πιο σημαντικό έχουμε και πρέπει να κάνουμε.
    Επιτρέψτε μου να θεωρώ ότι με σκέψη και κάματο και αφοσίωση, εάν πραγματικά αποφασίσουμε ότι και εμείς πρέπει τελικά να αλλάξουμε κάτι, υπάρχει χώρος και τρόπος να καταφέρουμε κάτι καλύτερο. Και σε αυτό το πλαίσιο, η Αριστερά θα πρέπει να πάψει να μεμψιμοιρεί και όσοι από την άλλη μεριά ή από τις άλλες μεριές είναι σιωπηλοί να μιλήσουμε. Η πατρίδα, η χώρα, εμείς, θέλω να πιστεύω ότι είμαστε πάνω από οποιαδήποτε Αριστερά ή Δεξιά. Και αυτό είναι που πρέπει τελεσίδικα δηλαδή οριστικά να αποφασίσουμε.
    Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων για το χώρο.
    Βασίλης Μουρδουκούτας

    1. Διόλου δε διαφωνώ με το μεγαλύτερο μέρος των ενστάσεων ή διαφωνιών σας. Προφανώς και δε θεωρώ το 60% κοινωνικά ευαίσθητο και το 40% θωρακισμένο απέναντι στην κρίση. Εξάλλου, νομίζω γίνεται σαφές στο άρθρο πως δεν μπόρεσα να στριμώξω τον εαυτό μου σε καμιά από τις δυο πλευρές στο δημοψήφισμα. Αυτό που λέω, για τη σιωπή, αφορά τις συγκεκριμένες φωνές που δεν εντάσσονται στα ερωτήματά σας.
      Με ρωτάτε: «τι σας κάνει να πιστεύετε ότι όποιος ψήφισε ΝΑΙ ή θέλει την Ευρώπη, θέλει μία τέτοια Ευρώπη ή δεν αντιλαμβάνεται το τι συμβαίνει στην κοινωνία. Τι σας κάνει να πιστεύετε ότι όποιος δεν είναι με αυτή την Αριστερά (που όλο αυτό τον καιρό προσπαθεί να κατισχύσει ιδεολογικά στο χώρο) ή όποιος ανήκει σε αυτό το χώρο που περιγράφετε είναι ‘τυφλός’ απέναντι στο τι συμβαίνει στην πραγματικότητα, σε αυτή τη ματωμένη ελληνική κοινωνία.
      Θεωρείτε ότι αυτό το 40% απαρτίζεται αποκλειστικά από ανθρώπους που δεν έχουν βιώσει στο ίδιο τους το πετσί την κρίση. Εκτιμάτε ότι πρόκειται για ανθρώπους που δεν έχουν υποστεί τη δική τους προσωπική επαγγελματική και όποιας άλλης μορφής ήττα εξαιτίας μίας κρίσης που μοιάζει να ξεπερνιέται με τίποτα; Πιστεύετε μήπως ότι αυτοί δεν έχουν πατεράδες και μητέρες και θείους με συντάξεις πείνας, δεν έχουν τα παιδιά τους σε δημόσια σχολεία, δεν έχουν επαφή με αυτή τη χώρα και με τους κατοίκους της, δεν έχουν αισθανθεί τα όνειρα και τις προσδοκίες τους να καταστρέφονται; Δεν ζούμε κάποιοι από αυτούς εδώ; Μήπως είμαστε φορείς μίας ψευδούς ταξικής συνείδησης, ανίκανοι να αποκτήσουμε τη διαφάνεια πνεύματος που έχει κατακτήσει η πλειονότητα του εκλογικού σώματος;»

      Φυσικά και είναι έτσι, φυσικά και οι αγωνίες ή οι ενστάσεις αφορούν όλους. Μόνο που αυτές τις αγωνίες και τις ενστάσεις δεν τις άκουσα πριν ή μετά το δημοψήφισμα από την «πρωτοπορία» του Ναι. Αυτό λέω μόνο. Δεν μιλώ για τον κόσμο που στάθμισε τα πράγματα και ψήφισε Ναι παρά τις ενστάσεις του γιατί αισθάνθηκε πως έτσι διασφαλίζει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Πολλοί φίλοι μου το έκαναν, πολλοί ήθελαν αλλά δεν τα κατάφεραν. Και λέω ακόμα, ακριβώς όπως κανείς δεν μονοπωλεί την κοινωνική οδύνη και ευαισθησία έτσι και κανείς δεν μονοπωλεί την πίστη στην Ευρώπη. Αντιπαθώ τα αριστερόμετρα όσοι αντιπαθώ και τα ευρωπαϊστόμετρα.
      Ευχαριστώ πάντως πολύ θερμά για το σχόλιο.

  2. «…μέρος της Ευρωπης να συζητά με όρους Ενωσης…» αν εννοείται εδώ πολιτική ένωση, δεν ειμαι και τόσο αισιόδοξη. Ποιό μέρος της Ευρώπης? Ποιά Ενωση? Κάτι είπε ο Ολάντ, ο Delors, το Ευρωπαικό Κοινοβούλιο….για περισσότερη ενοποίηση της ευρωζωνης. Το ζητούμενο είναι τι θα πουν οι ψηφοφόροι. Γιατι δεν πιστεύω πως μπορεί να συνεχιστέι η μέχρι τώρα πρακτική με Συνθήκες. Παραπέρα Ενωση θα πρέπει να περάσει από Συντακτικές Συνελεύσεις/Κοινοβούλια η δημοψηφίσματα για ένα Ευρωπαικό Ομοσπονδιακό Σϋνταγμα. Και δεν το βλέπω οι ψηφοφόροι να πουν ναι στη Πολιτική Ενωση. Χάθηκε η ευκαιρία των διαπραγματεύσεων στο Μάαστριχτ 1990-1992. Φρόντισε η Βρεταννία γι αυτό, τουλάχιστον εν μέρει. Χάθηκε και η ευκαιρία της Συνθηκης για Ευρωπαικο Σϋνταγμα του 2004 που πέρασε από 18 εθνικά κοινοβούλια αλλά απορρίφτηκε στη Γαλλία και Ολλανδία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s