You are currently browsing the tag archive for the ‘ανήλικοι’ tag.


Η καταδίκη για μία εγκληματική πράξη συνεπάγεται την ποινή που η Δικαιοσύνη κρίνει κατάλληλη. Μια ποινή με αρχή και τέλος. Όμως, οι διαρκείς διακρίσεις κατά πρώην κρατουμένων αποτελούν de facto ισόβια ποινή. Στην πράξη οι διακρίσεις γίνονται βαρύτερες όταν αφορούν ανηλίκους, την πιο ευάλωτη κατηγορία κρατουμένων. «Τα παιδιά κρατούμενοι δεν έχουν προσδοκίες. Δεν περιμένουν να γυρίσουν σε μια κοινωνία όπου πραγματικά θα έχουν θέση και ελπίδα» (Γ. Μόσχος, Συνήγορος του Παιδιού). Πολλοί παράγοντες συντελούν στην αποτυχία επανένταξης: έλλειψη επιμελητών ανηλίκων, μη εφαρμογή ορισμένων αναμορφωτικών μέτρων (ελάχιστες οι αποφάσεις για παροχή κοινωφελούς εργασίας), υπερβολική καταφυγή στη «λύση» της φυλάκισης. Όμως «η σύλληψη, κράτηση ή φυλάκιση ενός παιδιού πρέπει να είναι σύμφωνη με το νόμο, να μην αποτελεί παρά ένα έσχατο μέτρο και να είναι της μικρότερης δυνατής χρονικής διάρκειας» (Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού). Άλλωστε, η νεανική συμπεριφορά που αποκλίνει από κοινωνικούς κανόνες και αξίες συνιστά συχνά μέρος της διαδικασίας ωρίμανσης. Η συμπεριφορά αυτή τείνει, στις πλείστες περιπτώσεις, να εξαλείφεται χωρίς καμία εξωτερική παρέμβαση με τη μετάβαση στην ώριμη ενηλικότητα.

Το βεβαρημένο ποινικό μητρώο είναι από τους κυριότερους παράγοντες διαρκούς αποκλεισμού. Εργαζόμενοι σε καταστήματα κράτησης ανηλίκων δυσκολεύονται να πείσουν τα παιδιά να ενταχθούν στην εκπαίδευση: η φοίτηση φαντάζει άσκοπη αφού δε θα μπορούν να εργαστούν (εξ αιτίας, μεταξύ άλλων, του ποινικού τους μητρώου). Μεταξύ 1993-2000 οι τέσσερις στους πέντε πρώην κρατούμενους ανηλίκους οδηγήθηκαν κάποια στιγμή πάλι στις φυλακές. Ένας στους τέσσερις πιθανολόγησε τη διάπραξη νέων εγκλημάτων εφόσον βιώσει ματαίωση των προσπαθειών για κοινωνική επανένταξη. Και διεθνώς όμως αποδεικνύεται η άμεση σχέση μεταξύ βεβαρημένου ποινικού μητρώου και μη πρόσβασης στην αγορά εργασίας, η οποία συνήθως οδηγεί στην υποτροπή. Έρευνες στην Αυστραλία έδειξαν ότι είναι λιγότερο πιθανό να βρουν δουλειά πρώην κρατούμενοι παρά άτομα με χρόνιες ασθένειες, αναπηρίες ή επικοινωνιακές δυσκολίες. Στη Μεγάλη Βρετανία το 60% των πρώην κρατουμένων μένουν άνεργοι λόγω ποινικού μητρώου, μολονότι η εργασία μπορεί να μειώσει την υποτροπή έως 50%.

Με βάση τα παραπάνω, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου προτείνει να αναμορφωθεί πλήρως το ποινικό μητρώο ανηλίκων στην κατεύθυνση του μέγιστου περιορισμού της χρήσης του. Οι μεγάλες προθεσμίες (5 ή 8 έτη) για την καταστροφή δελτίων ποινικού μητρώου που αφορούν εγκλεισμό ανηλίκου και η πληθώρα αρχών και προσώπων που έχουν πρόσβαση στο ποινικό μητρώο ευνοούν το στιγματισμό και δυσχεραίνουν την κοινωνική επανένταξη. Ανάλογες ρυθμίσεις προτείνονται και για τους νεαρούς ενηλίκους, τους οποίους ο νομοθέτης δε θεωρεί πλήρως ώριμους. Μια νέα ρύθμιση για το ποινικό μητρώο δεν πρέπει βέβαια να βλάπτει τη δημόσια ασφάλεια. Η πολιτεία μπορεί να ορίσει με εξαιρετική φειδώ και προσοχή συγκεκριμένα σοβαρά αδικήματα που θα καταχωρίζονται στο ποινικό μητρώο γενικής χρήσης.

Συχνά οι προτάσεις φορέων προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου θεωρείται πως παραβλέπουν την κοινωνική πραγματικότητα, κινούμενες στη σφαίρα του ιδεατού. Ενίοτε δικαιολογημένη η μομφή, συχνότερα όχι. Πάντως, στην περίπτωση συγκεκριμένων, τεκμηριωμένων και εφικτών προτάσεων με ευεργετικά αποτελέσματα, όπως η συγκεκριμένη, θα πρέπει να είναι εξίσου τεκμηριωμένη η ενδεχόμενη μη υιοθέτησή τους από την πολιτεία.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Το θυμικό κάρβουνο που έβγαλε τους δεκαπεντάρηδες στο δρόμο είναι το πολύτιμο μέταλλο των ημερών. Τα φωτεινά τους πρόσωπα ερωτοτροπούσαν μεταξύ τους και με τον ήλιο. Το «θυμωμένο γαμώτο» μιας γενιάς έγινε πορεία, σύνθημα, λουλούδι, τραγούδι, χάπενινγκ.  Έγινε και πέτρα, μολότοφ, φωτιά. Τίποτε δεν είναι μονότροπο και μονοσήμαντο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι σε αυτή τη βίαιη επαφή των εφήβων με την πραγματικότητα, στα σκιρτήματα της πρώτης γνήσιας πολιτικοποίησης της πράξης, δεν αξίζει η πολλαπλή καπηλεία που επιχειρείται. Δεν αξίζει ο πατερναλιστικός λόγος της δήθεν κατανόησης. Δεν αξίζει ούτε ο εκφυλισμός, η μετατροπή σε μια φθίνουσα πορεία ολιγομελών καταλήψεων με τους πολλούς στα σπίτια τους. Δεν αξίζει να παγιωθεί η αποικιοποίηση της διαμαρτυρίας από τη βία, πεδίο δόξας λαμπρό για τους ποικίλους εμπόρους του φόβου.

Η επανανοηματοδότηση των δημόσιων αγαθών, πρόταγμα των ημερών, δεν μπορεί να επιτευχθεί με απαξιωμένο και κλειστό το δημόσιο σχολείο. Με μια προϋπόθεση: οι μαθητές πρέπει να επιστρέψουν με το κεφάλι ψηλά, όχι ηττημένοι. Αλλιώς θα έχουμε χάσει όλοι. Υπάρχουν εκπαιδευτικοί εγκλωβισμένοι στο πανταχόθεν υπονομευόμενο δημόσιο σχολείο που δε θέλουν να συμβάλλουν και οι ίδιοι στην έκπτωσή του, που αγωνιούν και δε βολεύονται με τις αργίες μιας κατάληψης; Υπάρχουν σύλλογοι διδασκόντων που οραματίζονται έναν άλλο ρόλο πέρα από τις μίζερες αντεγκλήσεις για το ωρολόγιο πρόγραμμα; Τώρα είναι η ώρα να το δείξουν, μετατρέποντας το απαξιωμένο σχολείο σε τόπο γέννησης του νέου. Να δουλέψουν μαζί με τους μαθητές τους για να κεφαλαιοποιήσουν  τις ημέρες της οργής. Να φτιάξουν μαζί νέα ad hoc προγράμματα, να ξαναφέρουν τα παιδιά σε ένα σχολείο της δημιουργίας, ανοιχτό σε όσα συμβαίνουν στο δρόμο και την κοινωνία. Να βρουν τρόπους να ξαναποκτήσουν νόημα μαθήματα που πριν το είχαν στερηθεί. Αυτό δε σημαίνει τερματισμό της διαμαρτυρίας, σημαίνει εμπλουτισμό της με την επίγνωση της ευθύνης. Σημαίνει ενεργή αναζήτηση, εκδηλώσεις, συζητήσεις για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις στη δημοκρατία. Με λίγα λόγια, να ξαναγίνει η γνώση όπλο και η ενεργός συμμετοχή άμυνα απέναντι σε κάθε προβοκάτσια. Το μεγάλο ζητούμενο της επόμενης μέρας δεν μπορεί λοιπόν παρά να είναι το ζωντανό σχολείο. Είναι το μόνο που μπορεί να μετεξελίξει τη δημιουργικότητα της έκρηξης σε δημιουργικότητα της καθημερινότητας.

Δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος για τα προηγούμενα, αλλά κουράστηκα να ακούω από παντού την εύκολη και τελικά κενή περιεχομένου προτροπή: «να ακούσουμε τους νέους». Επιτέλους, τόπος έκφρασης των νέων δεν είναι τα αφασικά τηλεοπτικά πάνελ, οι εκπομπές σατιρικών τιμητών των πάντων όπου βασιλεύουν ο λαϊκισμός της μιντιακής εξουσίας και η κολακεία των εφήβων με σκοπό την τηλεθέαση!

Υγ. Γράφαμε την προηγούμενη εβδομάδα ότι η κυβέρνηση πρέπει να δείξει ότι έλαβε το μήνυμα. Δυστυχώς δεν εισακούστηκε η έκκληση. Απόδειξη τρανή η δήλωση του υφυπουργού Παιδείας: «η φετινή σχολική χρονιά είναι καλύτερη από ποτέ!»

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Το ταξίδι των 44 ακτιβιστών έφερε ξανά στη δημοσιότητα τον βάναυσο αποκλεισμό της Γάζας. Ο Ισραηλινός καθηγητής  Jeff Halper δήλωσε: «Αποστολή μας ήταν να σπάσουμε τον Ισραηλινό αποκλεισμό, έναν παντελώς παράνομο αποκλεισμό που έχει οδηγήσει ενάμισι εκατομμύριο Παλαιστίνιους στην εξαθλίωση(…). Η πολιορκία παραβιάζει την πιο θεμελιώδη αρχή του διεθνούς νόμου, την προστασία του άμαχου πληθυσμού. Δε μπορώ να μείνω αδρανής. Αν το έκανα θα παραβίαζα την πίστη μου στα ανθρώπινα δικαιώματα».

Ο αποκλεισμός επιβλήθηκε πριν από ένα χρόνο και έχει διαλύσει την οικονομία. Σε μια περιοχή 4 φορές πιο πυκνοκατοικημένη από την Αττική, οι 6 στους 10 είναι άνεργοι, οι 8 στους 10 ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Το 80% του πληθυσμού εξαρτάται από την διεθνή βοήθεια. Οι εξαγωγές από τη Γάζα απαγορεύονται, οι εισαγωγές περιορίζονται στην ανθρωπιστική βοήθεια. Χωρίς πρώτες ύλες και καύσιμα, 9 στις 10 βιομηχανίες έχουν κλείσει. Οι ελλείψεις είναι αβάσταχτες, οι τιμές ανεβαίνουν, η απόλυτη ένδεια και ο υποσιτισμός πλήττουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Η ίδια αποσύνθεση πλήττει την περίθαλψη και την εκπαίδευση: τα νοσοκομεία υπολειτουργούν χωρίς εξοπλισμό και προσωπικό, τα σχολεία έκλεισαν νωρίτερα γιατί δάσκαλοι και μαθητές δε μπορούν να μετακινηθούν, φοιτητές ξένων πανεπιστημίων δε μπορούν να σπουδάσουν και μένουν παγιδευμένοι στη Γάζα. Κατά το Ισραήλ, ο αποκλεισμός επιβλήθηκε ως απάντηση στις Παλαιστινιακές επιθέσεις που φόνευσαν 25 Ισραηλινούς το πρώτο εξάμηνο φέτος. Το ίδιο διάστημα 400 Παλαιστίνιοι έπεσαν θύματα των Ισραηλινών.

Στη Γάζα έχει δημιουργηθεί η μεγαλύτερη φυλακή του πλανήτη και βρίσκεται σε εξέλιξη μια προαποφασισμένη ανθρωπιστική κρίση. Με το πρόσχημα της αντιμετώπισης των ένοπλων ομάδων επιβάλλονται γενικευμένες εξοντωτικές  κυρώσεις σε βάρος κυρίως παιδιών και νέων (το 60% του πληθυσμού είναι κάτω των 18 ετών). Ο ειδικός εκπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ δήλωσε πως η συλλογική τιμωρία της  Γάζας απέτυχε και κάλεσε το Ισραήλ να επιτρέψει την εισαγωγή καυσίμων και άλλων αγαθών. Οι διεθνείς πιέσεις προς το Ισραήλ είναι όμως ισχνές και δε φαίνονται ικανές να κάμψουν τη βούλησή του να οδηγήσει τη Γάζα στην απόλυτη εξαθλίωση. Με αυτά τα δεδομένα, το σπάσιμο του αποκλεισμού από τους ακτιβιστές και ιδίως ο διεθνής χαρακτήρας του εγχειρήματος αποκτούν μια πρόσθετη συμβολική αξία: μας καλούν να ανακαλύψουμε εκ νέου την έννοια της αλληλεγγύης και να την εκφράσουμε με καινούριους αποτελεσματικούς τρόπους, ιδίως σε εκείνα τα σημεία του πλανήτη που μετατρέπονται σε τόπους μαρτυρίου.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Σε 21 άτομα ασκήθηκε δίωξη για διακίνηση και κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας. Κατά πάσα πιθανότητα, σε μερικά χρόνια, ένας τουλάχιστον κατηγορούμενος θα αποδείξει στο δικαστήριο την αθωότητά του. Θεωρητικά λοιπόν θα αποδοθεί λευκός στην κοινωνία. Όμως στην πραγματικότητα, θα θεωρείται από όλους επικίνδυνος παιδόφιλος. Ο κόσμος του θα έχει καταρρεύσει. Ο επαγγελματικός του περίγυρος θα τον έχει αποκλείσει. Οι φίλοι του θα αμφιβάλλουν, πολλοί θα διακόψουν κάθε σχέση μαζί του. Ακόμα και η οικογένειά του θα διαλυθεί. Αν μάλιστα τα πράγματα εξελιχθούν σύμφωνα με το σενάριό μας, η Δικαιοσύνη θα καταδικάσει τους υπόλοιπους. Θα αποδειχθεί δηλαδή πως όντως αποτελούσαν αποδέκτες και διακινητές των προϊόντων ενός εγκληματικού κυκλώματος ως εντολείς ειδεχθών πράξεων με θύματα βρέφη και παιδιά. Όχι όλοι όμως. Προσοχή: δεν είναι διόλου απίθανο το σενάριο. Την τελευταία πενταετία έχουν απαγγελθεί κατηγορίες σε 400 άτομα για υποθέσεις διαδικτυακής παιδοφιλίας. Το 95% αυτών αθωώθηκε στο δικαστήριο, διότι τα στοιχεία δεν ήταν ικανά να τα οδηγήσουν στη φυλακή.

Αμέσως μετά τις συλλήψεις, ο Υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε: «Τις μέρες αυτές συνελήφθησαν πολλά «ευυπόληπτα» άτομα που συμμετείχαν σε κύκλωμα παιδικής πορνογραφίας (…). Ζητούμε από τους εισαγγελείς Εφετών και Πρωτοδικών σε περιπτώσεις όπως η συγκεκριμένη να προβαίνουν κατ΄ εφαρμογήν του νόμου στη δημοσιοποίηση των ονομάτων των εμπλεκομένων στα εγκλήματα που διεπράχθησαν. Η κοινωνία μας, και η κοινή γνώμη, έχει ανάγκη να προστατευθεί από ειδεχθή εγκλήματα που στρέφονται κυρίως εναντίον της».

Μια τέτοια υπουργική δήλωση και όσα επακολούθησαν εγείρουν σοβαρά ερωτήματα. Η δημοσιοποίηση των ονομάτων κατηγορουμένων δεν συνεπάγεται «προδικαστική καταδίκη» και διαπόμπευση; Γιατί αποκαλούνται δράστες και όχι φερόμενοι ως δράστες; Πότε το τεκμήριο αθωότητας παύει να αποτελεί θεμελιακή αρχή του δικαιικού μας πολιτισμού και γίνεται περιττή πολυτέλεια; Η ζωή ενός αθώου βαραίνει λιγότερο από μια αμφίβολης αποτελεσματικότητας απόπειρα προστασίας της κοινωνίας;

Οι προσωπικές αυτές σκέψεις δεν εκκινούν από μια λογική «απολυτοποίησης της προστασίας των δικαιωμάτων» αποκομμένη από την κοινωνική πραγματικότητα και το αίτημα για ασφάλεια. Βασίζονται κυρίως στην πεποίθηση πως το κλίμα διαπόμπευσης δημιουργεί συνθήκες ζούγκλας και αυτοδικίας. Θυσιάζονται τα ατομικά δικαιώματα των κατηγορουμένων (ναι, έχουν κι αυτοί δικαιώματα) στο όνομα της ασφάλειας, χωρίς να κερδίζει στην ουσία η ασφάλεια. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως όσο ειδεχθέστερο το έγκλημα (και τα συγκεκριμένο είναι από τα πλέον ειδεχθή) τόσο ειδεχθέστερος και ο στιγματισμός όποιου θεωρηθεί πως εμπλέκεται. Άρα, τόσο μεγαλύτερη και η ευθύνη για ζωές αθώων που σημαδεύονται ανεξίτηλα, όπως δηλαδή σημαδεύονται και τα θύματα των πραγματικών δραστών. Κατανοούμε πως οι απόψεις μας είναι αντιδημοφιλείς. Εξάλλου, το εκλογικό σώμα έχει αναδείξει στο εθνικό μας κοινοβούλιο άνθη της τηλεοπτικής δημοσιογραφίας που, με την απειλή της διαπόμπευσης, οδήγησαν στην αυτοκτονία κατηγορουμένους.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Συμμετέχοντας προ ετών σε ομάδα συγγραφής σχολικού βιβλίου για την Στ΄ τάξη του Δημοτικού, είχα την ευκαιρία να πάρω μέρος σε πολλές και δύσκολες συζητήσεις σχετικά με τα κοινωνικά πρότυπα που τα σχολικά εγχειρίδια πρέπει να προβάλλουν. Ορισμένοι υπεύθυνοι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου είχαν επί παραδείγματι την άποψη πως δεν πρέπει να προβάλλεται άλλη μορφή οικογένειας πλην της πυρηνικής. Μονογονεϊκές οικογένειες ή ετεροθαλή αδέλφια δεν είναι σωστό να εμφιλοχωρήσουν σε ένα σχολικό εγχειρίδιο γιατί θα αλλοίωναν το καθαρό οικογενειακό πρότυπο. Η οικογενειακή κατάσταση πολλών παιδιών βέβαια καθόλου δεν ανταποκρίνεται πλέον σε αυτό το πρότυπο και η βαθύτατη ανάγκη τους να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους σε σχολικές αντανακλάσεις της κοινωνικής πραγματικότητας μένει ανεκπλήρωτη. Δεν έπρεπε επίσης, κατά τους ίδιους υπευθύνους, να προβάλλονται μετανάστες που πρόκοψαν, άνοιξαν δικές τους επιχειρήσεις στον τόπο μας και απασχολούν Έλληνες εργαζόμενους. Κάτι τέτοιο ομοίως ανέτρεπε το κυρίαρχο πρότυπο, την ιδανική  κοινωνική διαστρωμάτωση που θέλει τους μετανάστες να απασχολούνται σε κακοπληρωμένες δουλειές στην υπηρεσία των γηγενών. Το πρότυπο αυτό ανέχεται μόνο μια φιλανθρωπικής κοπής παρουσία των «κακόμοιρων» μεταναστών στα σχολικά βιβλία, ώστε να θριαμβεύει διαρκώς σαν αυτοεπιβεβαιούμενη προφητεία. Έτσι άλλωστε εξηγείται και η προβολή Ελλήνων μεταναστών που διαπρέπουν στο εξωτερικό αλλά όχι των ξένων που πετυχαίνουν στη χώρα μας.

Θυμήθηκα εκείνες τις συζητήσεις περί προτύπων με αφορμή το σύμφωνο συμβίωσης. Ο κυρίαρχος λόγος των ημερών ακροβατεί σε μια ιδιότυπη αμφιθυμία: καταδικαστέες μεν οι διακρίσεις αλλά η κοινωνική και ηθική ευταξία απειλείται από όσους επιλέγουν μια άλλη μορφή ή περιεχόμενο σχέσης. Ο προσεχτικός λόγος του Αρχιεπισκόπου για το θέμα θα έπρεπε πάντως να προβληματίσει πολλούς, εντός και εκτός Εκκλησίας.

Δεν αρνείται βέβαια κανείς τον παιδευτικό ρόλο των προτύπων κατά τη σχολική ηλικία αλλά όχι μόνο τότε. Η ταύτιση με θετικές στάσεις και συμπεριφορές αποτελεί θεμέλιο της διαδικασίας μάθησης και κοινωνικοποίησης. Αρκεί όμως να έχουμε κατά νου ότι τα πρότυπα δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για να συσκοτίζεται η πραγματικότητα, ιδίως στα μάτια των παιδιών που βιώνουν έτσι τη δική τους κανονικότητα ως αντικανονική. Δεν επιτρέπεται να συντηρούν μια εθνο-ταξική καθαρότητα που θέλει τους Έλληνες πάντα ισχυρότερους από τους ξένους. Δεν είναι ανεκτό να αποτελούν μέσο απαξίωσης όσων επιλέγουν άλλες πορείες στον ιδιωτικό τους βίο.

Η διαδικασία διαμόρφωσης των κοινωνικών προτύπων είναι διαρκής και πολυσύνθετη. Συχνά προκύπτουν ως αντιφατικό αποτέλεσμα της συγκρουσιακής αλληλεπίδρασης πολλών παραγόντων. Άρα, κανείς δε δικαιούται να αυτοπροβάλλεται ως ο αποκλειστικός διαχειριστής του ηθικού κεφαλαίου παραγωγής και επιβολής ορθών προτύπων, καθώς μια προσεκτική ανάγνωση της Ιστορίας θα έδειχνε πως η ιστορική εξέλιξη είναι αναπόσπαστα συνυφασμένη με την αμφισβήτησή τους.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Είναι σχεδόν κοινότοπη η παραδοχή πως η εκπαίδευση λειτουργεί πολλαπλασιαστικά: το δικαίωμα στην εκπαίδευση διευκολύνει την απόλαυση όλων των δικαιωμάτων και των ελευθεριών ενώ αντίθετα όλα τα δικαιώματα υπονομεύονται όταν το δικαίωμα στην εκπαίδευση παραβιάζεται. Υπό αυτό το πρίσμα, ο αποκλεισμός των κοριτσιών από τη μάθηση αποτελεί ένα διαρκές έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και υπονομεύει όχι μόνο το μέλλον των ίδιων των αποκλεισμένων κοριτσιών αλλά και τις προοπτικές για έναν κόσμο με περισσότερη ελευθερία και ασφάλεια. Έτσι πρέπει να δούμε κάθε πρακτική που επιβάλλει ή ανέχεται βία και διακρίσεις μέσα στο σχολείο και γύρω από αυτό. Και είναι δυστυχώς πολλές αυτές οι πρακτικές, σύμφωνα με την έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας «Ασφαλή Σχολεία: δικαίωμα κάθε κοριτσιού». Η συγκεκαλυμμένη επιβολή διδάκτρων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση (αν και απαγορεύεται ρητά από μια σειρά διεθνών συμβάσεων) είναι συνήθης και πλήττει κατεξοχήν τα κορίτσια. Η  σεξουαλική βία και ο φόβος του βιασμού στους δρόμους, μάστιγα της Αφρικής, κλείνει τα κορίτσια στους τοίχους του σπιτιού. Οι στρατιωτικοί έλεγχοι (όπως στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη) αποτελούν σαφέστατη παρεμπόδιση των μαθητών να φτάσουν στο σχολείο τους. Ο πόλεμος οδηγεί τα παιδιά μαζικά εκτός σχολείου (στο Ιράκ το εκπαιδευτικό σύστημα καταρρέει: 30% των παιδιών πήγαν σχολείο το 2006 έναντι 75% της προηγούμενης χρονιάς). Ο φονταμενταλισμός στοχοποιεί αποκλειστικά τα κορίτσια και χτίζει μια κοινωνία τρόμου και απόλυτου αποκλεισμού. Η παρενόχληση και η βία από συμμαθητές ή δασκάλους αποτελεί ενδημικό φαινόμενο σε πολλές χώρες, χώρες όχι μόνο του Τρίτου Κόσμου αλλά και ανεπτυγμένες. Στις τελευταίες ανθεί και η βία της τεχνολογίας, όπως η απειλή της έκθεσης μέσω του διαδικτύου.

Οι επιπτώσεις του εκπαιδευτικού αποκλεισμού δεν είναι εύκολο να προσμετρηθούν. Δε διαιωνίζεται μόνο η αμάθεια, πλήττεται ακόμα η υγεία των κοριτσιών και της ευρύτερης κοινότητας. Η Παγκόσμια Εκστρατεία για την Εκπαίδευση εκτιμά πως μια οικουμενική πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα απέτρεπε 700.000 μολύνσεις από AIDS κάθε χρόνο. Κυρίως όμως διαιωνίζεται ο φαύλος κύκλος της βίας καθώς το σχολείο αντικατοπτρίζει την ευρύτερη κοινωνία. Μπορεί να προετοιμάζει και να αναπαράγει κάθε μορφή βίας που υφίστανται οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της ζωής τους, βία σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική. Η ατιμωρησία της σχολικής βίας διδάσκει πως η βία κατά των γυναικών είναι αποδεκτή. Από την άλλη, το σχολείο του αποκλεισμού τροφοδοτεί την κοινωνία με εργατική δύναμη έτοιμη προς εκμετάλλευση. Είναι άραγε άσχετο το γεγονός ότι, ενώ οι γυναίκες αποτελούν τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό, κερδίζουν μόλις το 1/10 του παγκόσμιου εισοδήματος και κατέχουν μόλις το 1/100 του παγκόσμιου πλούτου; Με την έννοια αυτή, οι εκπαιδευτικές ανισότητες και οι αποκλεισμοί αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες απειλές κατά της πλανητικής ισορροπίας.

Εφημερίδα Ιδιωτικός Εκπαιδευτικός

Κογιότ λέγονται οι οδηγοί που οργανώνουν παράνομες μετακινήσεις μεταναστών στα σύνορα ΗΠΑ και Μεξικού. Στα νερά της Μάγχης ονομάζονται «καρχαρίες», στα ελληνοαλβανικά σύνορα «κοράκια». Στα κινέζικα αποκαλούνται «shetou», φιδοκέφαλοι, πανούργοι όπως το φίδι. Σε ένα θαυμάσιο άρθρο τους στην κυπριακή εφημερίδα Πολίτης (από όπου και τα προηγούμενα), οι Β. Τσιάνος και Δ. Παπαδόπουλος μιλούν για την ανάγκη του μετανάστη να διαρρήξει τη σχέση ανάμεσα στο σώμα και το όνομά του. Το όνομα είναι βάρος, τον τραβάει στο βυθό της πίσω πατρίδας του. Ένα σώμα δίχως όνομα είναι ένα ζώο που τρέχει ταχύτερα, κρύβεται ευκολότερα μέσα στους πολλούς που τρέχουν δίπλα του επίσης χωρίς όνομα. Συχνά η ζωή περνάει καθ’ οδόν, διαρκώς αντιμέτωπη με την υπέρτατη λογική της εθνικής κυριαρχίας, τη στεγανότητα των συνόρων που αντιπροσωπεύει τη φαντασιακή στεγανότητα της φυλετικής μας καθαρότητας.

Απέναντι σε αυτή την υπέρτατη λογική της κυριαρχίας, η λογική των δικαιωμάτων δοκιμάζεται και ηττάται. Κορυφαίο παράδειγμα τα ασυνόδευτα παιδιά που συλλαμβάνονται στα σύνορα.  Αυτά δεν τα βαραίνει μόνο το όνομα αλλά και η ηλικία. Η ιδιότητα του ανηλίκου που χρήζει προστασίας υποχωρεί τελικά μπροστά στην ιδιότητα του «παραβάτη» της μεταναστευτικής νομοθεσίας (Συνήγορος του Πολίτη). Οι υπηρεσίες που θα έπρεπε να προστατεύουν τον «παραβάτη» είναι εκείνες ακριβώς που παραβιάζουν τα δικαιώματά του, καθώς ο ασυνόδευτος ανήλικος αποδεικνύεται πραγματικός μπελάς: δεν υπάρχει τρόπος εξακρίβωσης της πραγματικής ηλικίας του, οι συνεντεύξεις λαμβάνονται από ανακριτικούς υπαλλήλους χωρίς ειδική κατάρτιση για επαφή με παιδιά, οι ανεκδιήγητοι χώροι κράτησης προορίζονται για ενήλικες. Τελικά, η εικονική έστω προσκόλληση του ανηλίκου σε κάποιον ενήλικο τον οποίο συχνά ούτε καν γνωρίζει διευκολύνει τους πάντες. Οι αστυνομικές αρχές απαλλάσσονται από την υποχρέωση να ενημερώσουν τη δικαιοσύνη. Η συνακόλουθη ομηρία από κυκλώματα εκμετάλλευσης είναι για τα παιδιά σχεδόν λυτρωτική, δεδομένης της τεράστιας ανάγκης τους να εργαστούν. Επείγουσα λοιπόν η ανάγκη λήψης μέτρων. Κατάργηση της αστυνομικής κράτησης και της απέλασης αλλοδαπών ανηλίκων για παράνομη είσοδο στη χώρα,  ψυχολογική, ιατρική και νομική βοήθεια δωρεάν από την Πολιτεία, πρόσβαση σε περίθαλψη και παιδεία.

Τα μεγάλα ποτάμια της μετανάστευσης είναι μέρος της Ιστορίας, ταυτισμένα με τον ανθρώπινο πολιτισμό, ισχυρά όσο και τα φυσικά φαινόμενα. Είναι γι’ αυτό ανεδαφική και ανιστόρητη η εμμονή σε μόνη την αστυνομική αντιμετώπιση. Η εφαρμογή της στους «μοναχικούς ανήλικους ταξιδευτές» είναι επιπλέον σύμβολο εναντίωσης στις πιο θεμελιώδεις αξίες του ανθρωπισμού.

Τρεις μαθητές πέτυχαν πέρσι την εισαγωγή τους σε ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ο Σταμάτης Χ. σπουδάζει στο Πολυτεχνείο της Πάτρας, η Χριστίνα Κ. στη σχολή Θεατρικών Σπουδών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και ο Κώστας Χ στα Α.ΤΕ.Ι Οδοντοτεχνιτών. Ποιο στοιχείο διακρίνει αυτούς τους τρεις μαθητές; Προέρχονται από τις θεραπευτικές κοινότητες (Στροφή, Διάβαση,  Νόστος, Ατραπός, Εν Δράσει, Παρέμβαση, Εξάντας). Το σχολικό έτος 2005-2006 είκοσι οχτώ μαθητές των θεραπευτικών κοινοτήτων πέτυχαν στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις του Γυμνασίου και Λυκείου. Το ποσοστό επιτυχίας ήταν 100%.

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του Μεταβατικού Σχολείου της Στροφής, ενός καθιερωμένου φορέα παροχής εκπαίδευσης στο ΚΕ.ΘΕ.Α., έρχεται σε πολύ δύσκολες ώρες για τη φετινή αλλά και τη σε βάθος χρόνου λειτουργία του συγκεκριμένου σχολείου που παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες εκπαίδευσης σε χρήστες ουσιών  στη διαδικασία της απεξάρτησης. Η δεκάχρονη λειτουργία του σχολείου τη Στροφής απειλείται άμεσα από την αδυναμία του ΚΕ.ΘΕ.Α να προσλάβει εκπαιδευτικούς στο Μεταβατικό Σχολείο. Παράλληλα, έχει διακοπεί η λειτουργία των καλλιτεχνικών ομάδων (θέατρο, μουσική, φωτογραφία, εργαστήρι πολυμέσων) που πλαισιώνουν το σχολείο και την κοινότητα. Κι όμως, οι ομάδες αυτές είναι καθοριστικές για την ουσιαστική επανένταξη των μελών, αφού στηρίζουν την απεξάρτηση, την απόκτηση δεξιοτήτων και την επαγγελματική αποκατάστασή τους. Αποτελούν μάλιστα και τον μοναδικό δίαυλο επικοινωνίας της Στροφής με την κοινωνία, μέσα από τις εκδηλώσεις που προβάλλουν το έργο των παιδιών αλλά και τις αρχές και τις αξίες της θεραπευτικής κοινότητας.

Δυστυχώς, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη Στροφή. Κλειστό παραμένει το Εξειδικευμένο Κέντρο Κοινωνικής και Επαγγελματικής Ένταξης για μέλη και αποφοίτους θεραπευτικών προγραμμάτων, ενώ υπολειτουργεί το Εναλλακτικό Σχολείο Ενηλίκων στη Λάρισα που υπάγεται στην κοινότητα της Εξόδου. Τα δεκαεπτά συνολικά θεραπευτικά προγράμματα του ΚΕ.ΘΕ.Α δεν μπορούν να προσλάβουν εκπαιδευτικούς και επιμορφωτές για τα προγράμματα εκπαίδευσης. Μια πολύ ουσιαστική παροχή στην γενικότερη πολιτική για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών βαδίζει ταχύτατα προς το τέλος της.

Μελαγχολία γεννάει η σιωπή που καλύπτει αυτή την εξέλιξη. Καμία αναφορά δε γίνεται στους ίδιους τους εργαζομένους στις κοινότητες που δίνουν περίσσευμα ψυχής σε έναν καθημερινό αγώνα ζωής και εισπράττουν ως αντάλλαγμα την εργασιακή ανασφάλεια. Αναφορά δε γίνεται ούτε στην τύχη των ίδιων των παιδιών που αγωνίζονται να ξαναβρούν τον χαμένο τους βηματισμό και η πολιτεία μοιάζει να τους βάζει εμπόδια και παγίδες. Στα κράσπεδα της γραφειοκρατίας, μεταξύ Υπουργείου Υγείας και Γενικού Λογιστηρίου, χάνονται πολύτιμοι μήνες χωρίς καμιά αντίδραση. Μόνη έκφραση της κοινωνικής μας συνείδησης για το θέμα θα μείνουν οι κραυγές των «εξεγερμένων ανήσυχων γειτόνων», κάθε φορά που οι θεραπευτικές κοινότητες αναζητούν στέγη.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Ο νέος κίνδυνος που απειλεί την κοινωνική τάξη και ασφάλεια είναι τα παιδιά. Οι τηλεοπτικοί δέκτες και οι ανά την επικράτεια καφενέδες ξαφνικά βρίθουν ανήλικης βίας. Με περισσή επιπολαιότητα αντιμετωπίζεται ένα θέμα που χρειάζεται προσοχή και γνώση. Τα λαγωνικά της τηλεόρασης ροκανίζουν τον έτσι κι αλλιώς αδύναμο κοινωνικό ιστό μιας τοπικής κοινωνίας. Ακολουθούν οι δημοσιογράφοι- σχολιαστές και μαζί τους νεόκοποι ειδήμονες. Με μόνιμο φόντο την υπόθεση της Βέροιας, κάθε μέρα μια καινούρια «ανατριχιαστική» ιστορία έρχεται να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο της παιδικής βίας.

Έκπληκτη η νεοελληνική κοινωνία ή, για να είμαστε ακριβέστεροι και δικαιότεροι, η τηλεοπτική της εκδοχή, στρέφει στα παιδιά το τεντωμένο δάχτυλο της επίπληξης, ανεβάζει τους τόνους και κινδυνολογεί ασύστολα. Την ίδια ώρα που καταγγέλλει τη βία, ανέχεται τις τηλεοπτικές ανακρίσεις ανηλίκων. Βάζει τα παιδιά στο στόχαστρο. Φλερτάρει με τη γελοιότητα μιλώντας για συμμορίες 6χρονων (!), μόνο που η γελοιότητά της έχει τεράστιο κόστος. Οι λέξεις μας βλάπτουν σοβαρά την υγεία των παιδιών. Γι’ αυτό κανένας ειδικός δε μιλά για συμμορίες αλλά για ομάδες παιδιών με παραβατική συμπεριφορά. Για να είμαστε ακριβείς, κανένας σοβαρός ειδικός δε θα δεχόταν να πάρει μέρος στην ομαδική δαιμονοποίηση των παιδιών, δε θα συμμετείχε στη μετατροπή των σχολικών αυλών σε τηλεοπτικά πλατό, δε θα ενέσπειρε μεταξύ των ανηλίκων την καχυποψία, αδιαφορώντας τι θα μείνει πίσω όταν αποσυνδεθούν οι κάμερες.

Προκαλεί θυμό η ευκολία με την οποία εκστομίζονται απερίγραπτες ανοησίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μερικοί γραφικοί αυτοαποκαλούμενοι εκπρόσωποι των γονέων. Περιφέρονται από πάνελ σε πάνελ. Εκμεταλλεύονται την αδιαφορία σοβαρών γονέων που δυστυχώς απέχουν από τη ζωή της σχολικής κοινότητας. Εγκαλούν τους πάντες, ζητούν αυστηρότητα χωρίς ποτέ να μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν τι εννοούν: η απομάκρυνση των άτακτων από το σχολικό περιβάλλον και ο εγκλεισμός τους στο αναμορφωτήριο θα μείωνε την παιδική παραβατικότητα;

Όταν λήξει το αστυνομικό μέρος της υπόθεσης της Βέροιας, ας συζητήσουμε σοβαρά μένοντας στοιχειωδώς λογικοί: δεν είναι δολοφόνοι όλα τα 10χρονα, στο παιδικό δωμάτιο του σπιτιού μας δεν παίζει ένας εγκληματίας. Η περίπτωση της Βέροιας δεν είναι ο κανόνας. Ίσα ίσα, είναι τόσο ακραία που παραμορφώνει τη ματιά και τη σκέψη μας. Η παρουσίασή της σαν να επίκειται η επέλαση των ανήλικων βαρβάρων πατάει στην αγωνία μιας κοινωνίας που φοβάται τον άγνωστο αυριανό της εαυτό. Το σοβαρότατο πρόβλημα της παιδικής παραβατικότητας και των οργανωμένων ομάδων ανηλίκων δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Ακόμα πιο σοβαρό και επικίνδυνο όμως είναι να το αντιμετωπίζουμε με απερισκεψία και επιπολαιότητα.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα