You are currently browsing the tag archive for the ‘εθνικισμός’ tag.

Τις παραμονές της έναρξης του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου το 2004 επικρατούσε στην Πορτογαλία έξαψη και ενθουσιασμός. Στο πρώτο ματς όμως η ομάδα ηττήθηκε από την Ελλάδα και βέβαια απλώθηκε στη χώρα κλαυθμός και οδυρμός. Ο βραζιλιάνος προπονητής της πορτογαλικής ομάδας επιχείρησε τότε να τονώσει το ηθικό. Τώρα σας χρειάζεται η ομάδα, είπε στους οπαδούς και τους κάλεσε να κρεμάσουν εθνικές σημαίες σε μπαλκόνια και παράθυρα.

Τι το ήθελε; Αμηχανία και παγωμάρα ακολούθησε τις δηλώσεις του γιατί κανείς δεν είχε σημαίες. Δε συνηθίζεται, του είπαν. Τη λύση έδωσαν οι Κινέζοι μετανάστες. Είδαν την οικονομική ευκαιρία και αμέσως παρήγαγαν εκατοντάδες χιλιάδες σημαίες. Μόνο που στη βιασύνη τους έκαναν ένα λάθος: τα εφτά κάστρα που περιβάλλουν το εθνόσημο αντικαταστάθηκαν από εφτά παγόδες! Και όμως, κανείς δεν έδωσε σημασία. Ακόμα και το λάθος έγινε μέρος της ενθουσιώδους μοναδικότητας των στιγμών. Έτσι, οι Πορτογάλοι ανέμιζαν ανέμελοι στη διάρκεια του Euro σημαίες με παγόδες.

Μας διηγήθηκε αυτή την ιστορία ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Αντόνιο Γκουτέρες κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα. Ιστορία πολλαπλά διδακτική, γιατί αναπόφευκτα θυμίζει ότι στη χώρα μας οι μεγάλες μάχες δίνονται πλέον για θέματα με συμβολικό κυρίως φορτίο, «θέματα σημαίας». Η αναγραφή του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες. Ο Αλβανός σημαιοφόρος (τώρα το εθνικιστικό φαντασιακό τον θέλει να ηγείται μειονοτικού κόμματος στην Ελλάδα κατ’ εντολήν των ΗΠΑ όπου σπουδάζει!). Το όνομα της γειτονικής χώρας. Η ιθαγένεια των μεταναστών. Χωρίς να είναι ισοβαρή, τα «θέματα σημαίας» έχουν κάτι κοινό: οι πραγματικές τους διαστάσεις είναι πολύ μικρότερες από τη σκιά που ρίχνουν στο συλλογικό φαντασιακό.

Και βέβαια, ένας λαός που φορτώνει σε κάθε «θέμα σημαίας» όλες τις μεταφυσικές και άλλες αγωνίες του καταλήγει να δίνει διαρκώς φαντασιακές ύστατες μάχες εθνικής επιβίωσης. Τρέχει σε συλλαλητήρια για το όνομά του και σε λαοσυνάξεις για την ταυτότητά του. Βιώνει κάθε στιγμή σα να είναι η τελευταία ηρωική και πένθιμη αναλαμπή του μεγαλείου του. Πού καιρός να ασχοληθεί λοιπόν με τα πραγματικά προβλήματα. Με τέτοια δημόσια διοίκηση, οικονομία και κοινωνική αποδιάρθρωση, θυμίζουμε λεωφορείο που τρέχει χωρίς φρένα στην κατηφόρα και οι επιβάτες τσακώνονται για το εικόνισμα στον καθρέφτη του οδηγού.

Να γιατί αποτελεί αισιόδοξη νότα η περιορισμένη σημασία που δίνεται εντέλει στο θέμα της ιθαγένειας των μεταναστών. Χωρίς να υποτιμάται, φαίνεται πως δε θα δοθεί εντούτοις για αυτό άλλη μια «μάχη εθνικής επιβίωσης». Γιατί; Υπάρχουν πολλοί παράγοντες: η απουσία ενός ισχυρού δημαγωγού, λαϊκού ή ρασοφόρου, που θα μετέτρεπε τη μάχη των ταυτοτήτων σε μάχη της ιθαγένειας, η πολιτική συγκυρία, η σχετικά προσεκτική στάση της μείζονος αντιπολίτευσης.

Πέρα όμως από αυτά, διακρίνεται κι ένας στοιχειώδης πραγματισμός. Οι φόβοι ισοσταθμίζονται από την ανάγκη εξορθολογισμού ενός συστήματος με παραλυτικές δυσλειτουργίες. Με άλλα λόγια, ο ανασφαλής νταής που κρύβουμε μέσα μας άρχισε να κουράζεται από την εικοσαετή μάχη με τους εθνικούς ανεμόμυλους και τις σκιές τους.

Ο πολιτισμός μας όχι μόνο θα επιβιώσει αλλά και θα κατακτήσει τη θέση που του αξίζει: δείτε τι θα γίνει τώρα που θα πάρουν οι μετανάστες και την ιθαγένεια!

Σημείωση: Η κορύφωση της ελληνικής ψυχής έρχεται τελευταία, οπότε δείτε το ως το τέλος.

Η ετήσια έκθεση του Network of Concerned Historians (σε πρόχειρη απόδοση, Δίκτυο Ανησυχούντων Ιστορικών) καταγράφει περιπτώσεις πιέσεων, διώξεων ή λογοκρισίας σε όλο τον κόσμο, ιδίως σε βάρος ιστορικών. Ενδιαφέρουσα και διδακτική η περιδιάβαση. Στη Βουλγαρία η Martina Baleva δέχτηκε επιθέσεις για την πρόθεσή της να πραγματοποιήσει συνέδριο όπου θα απομυθοποιούσε πτυχές της εθνικής αφήγησης και θα αναδείκνυε αντι-ισλαμικά στερότυπα. Μερίδα των ΜΜΕ και το ακροδεξιό κόμμα Ataka πέτυχαν τη ματαίωση του συνεδρίου και τον «εξοστρακισμό» της. Στην Τουρκία, από την εκτενή καταγραφή περιστατικών ενδεικτικά επιλέγουμε τους τέσσερις, καθηγητές και δημοσιογράφο: ζήτησαν δημόσια συγγνώμη για «την Μεγάλη Καταστροφή που υπέστησαν οι Αρμένιοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1915». Διαπομπεύτηκαν και κινδύνεψαν να διωχτούν. Πρωταγωνίστρια και πάλι η εθνικιστική Δεξιά.

Thank-God-For-Bush-e

Στην Ελλάδα τέλος, ξεχωρίζουμε την περίπτωση του Αλ. Ηρακλείδη (Πάντειο), που δέχτηκε την επίθεση της εφημερίδας Πρώτο Θέμα επειδή σε ντοκιμαντέρ εξέφρασε «αποκλίνουσα» άποψη για το ρόλο του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία το 1919 και στο μάθημά του μίλησε «αιρετικά» για το όνομα της ΠΓΔΜ. Όταν η περίπτωση έφτασε στη Βουλή από τον ΛΑΟΣ, ο τότε υφυπουργός Παιδείας ως υπερ-ιστορικός αποφάνθηκε ότι οι απόψεις «στερούνται επιστημονικής εγκυρότητος και απέχουν της ιστορικής αλήθειας». Λησμόνησε ότι πρωτίστως όφειλε να υπερασπιστεί την ακαδημαϊκή ελευθερία. Μήνες αργότερα, ο Γ. Κόκκινος (Παν/μιο Αιγαίου) κατηγορήθηκε από τον ΛΑΟΣ στη Βουλή ότι «παραβιάζει το Σύνταγμα», «δεν είναι αρκετά πατριώτης» και πρέπει να απολυθεί ως «κίνδυνος για το έθνος». Αιτία οι απόψεις του για το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού.

Καθόλου καινούρια όλα αυτά. Η συνεργασία του λαϊκιστικού εθνικισμού με τον κίτρινο Τύπο. Η επιθετικότητα με το μανδύα αμυνόμενου πατριωτισμού. Η  αντιπαράθεση που δεν επιχειρείται με επιστημονικά εργαλεία αλλά μέσω προσβολής της προσωπικότητας και της επιστημονικής επάρκειας. Ο ακαδημαϊκός και κοινωνικός εξοστρακισμός. Και είναι βέβαια κοινός τόπος ότι οι εγχώριες κραυγές για «συμμετοχή σε μια βρωμερή εκστρατεία εναντίον της Ιστορίας μας» βρίσκουν τα αντίστοιχά τους στα παραληρήματα εθνικιστικού πυρετού στις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες. Παραληρήματα αμοιβαία τροφοδοτούμενα, καθώς το ένα χέρι νίβει το άλλο. Και ενώ θαυμάζουμε το σθένος και το ανοιχτό πνεύμα εκείνων που τολμούν να αμφισβητούν την επίσημη ανάγνωση της Ιστορίας στην Τουρκία, λιθοβολούμε όσους το επιχειρούν στη χώρα μας.

Και μια τελευταία παρατήρηση: η καταγγελτική εθνική ρητορεία δεν είναι μονοπώλιο της Ακροδεξιάς. Πολλοί άλλοι ζηλεύουν τη δόξα της και στροβιλίζονται με οίστρο νεοφώτιστου όταν μπαίνουν στο χορό. Παράδειγμα ο σκηνοθέτης Ν. Κούνδουρος που κάλεσε τους φοιτητές να λιντσάρουν τον κ. Ηρακλείδη. Είναι ο ίδιος που είχε χαρακτηρίσει σε προηγούμενη έξαρση δημοκρατικού ήθους την κ. Ρεπούση «μουλάρι ξεκαπίστρωτο». Τα Βαλκάνια έχουν την τάση να παράγουν περισσότερη Ιστορία απ’ όση μπορούν να καταναλώσουν, έλεγε ο Τσόρτσιλ. Δυστυχώς για τον κ. Κούνδουρο και για εμάς, το πλεόνασμα Ιστορίας γίνεται όπλο μισαλλοδοξίας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Το γηπεδικής έμπνευσης σύνθημα έχει αρθρωθεί από χείλη «επιφανών» συμπολιτών μας, υποστηρίζεται από ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και εφαρμόζεται σε μεγάλο βαθμό από την πρακτική του κράτους στο πεδίο της ιθαγένειας. Πολύ βαθιές οι ρίζες του συνθήματος, μπορούν να αναζητηθούν στη διαδικασία συγκρότησης του ελληνικού κράτους. Κατά τον 19ο αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου, τα πρώτα 90 χρόνια εθνικού βίου, Έλληνας γινόσουν. Κατά τα επόμενα 90 χρόνια και έως σήμερα, Έλληνας γεννιέσαι (Χρ. Κουλούρη). Το ζήτημα λοιπόν είναι ότι ήρθε η εποχή να επανεξετάσουμε ένα θέμα-κλειδί για την ίδια τη συνοχή και τον ταυτοτικό προσανατολισμό της ελληνικής κοινωνίας. Οι συνθήκες πιο ώριμες και πιεστικές από ποτέ, δεν μπορούν να αφήσουν ανεπηρέαστο τον χαρακτήρα του ελληνικού έθνους-κράτους. Η Ελλάδα, χώρα υποδοχής μεταναστών και σύγχρονο κράτος δικαίου, καλείται να δει θαρραλέα το ζήτημα της ιθαγένειας. Καλείται να αναζητήσει τρόπους ουσιαστικής ένταξης των νέων συγκατοίκων μας στην πολιτική κοινότητα. Καλείται να προλάβει έναν κάθετο στεγανό αποκλεισμό που σε εποχές ταχειών ανακατατάξεων αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα. Καλείται να αξιοποιήσει το νέο της δυναμικό όχι μόνο ως εργατικά χέρια αλλά και ως μέσο ανανέωσης και εμπλουτισμού θεσμικών λειτουργιών αντιπροσώπευσης. Με άλλα λόγια, καλείται να περάσει στην επόμενη φάση, μια φάση κατά την οποία Έλληνας και γεννιέσαι και γίνεσαι. Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η πρόταση για την υιοθέτηση ενός νέου σύγχρονου Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας που κατέθεσε η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Στην πρόταση αυτή, ο κανόνας του αίματος ηπιούται χωρίς να χάνει τον κυρίαρχο ρόλο του. Προβλέπεται κτήση ιθαγένειας για τα παιδιά αλλοδαπών που γεννιούνται στην Ελλάδα, προαιρετική για τη δεύτερη γενιά μεταναστών και αυτόματη για την τρίτη. Η πολιτεία υποχρεώνεται να αιτιολογεί τυχόν απορριπτική απάντηση σε αίτημα για κτήση ιθαγένειας. Προϋπόθεση της αίτησης πολιτογράφησης ορίζονται τα πέντε χρόνια προηγούμενης παραμονής του αλλοδαπού στην Ελλάδα. Οι περιπτώσεις εξαιρετικής πολιτογράφησης εξορθολογίζονται και συνδέονται με την απόδειξη ισχυρών δεσμών με τη χώρα. Επιπλέον, προτείνεται η κατάργηση κάθε ενδεχόμενου αναγκαστικής αποβολής ιθαγένειας, μέσου τιμωρητικού σε ανώμαλες πολιτικές περιόδους που δεν αρμόζει σε δημοκρατική πολιτεία.

Η διαδικασία προώθησης του ζητήματος θα είναι ενδεχομένως μακρά. Η κατ’ αρχήν θετική ανταπόκριση εκπροσώπων όλων σχεδόν των πολιτικών κομμάτων αποτελεί ένα πρώτο βήμα. Κρίσιμο σημείο όμως θα είναι η βούληση να επεξεργαστούμε επί της αρχής συνολικά τον ίδιο το θεσμό της ιθαγένειας. Με άλλα λόγια, ακόμα και αν καταλήξουμε στην επίλυση επιμέρους προβλημάτων και σε ρυθμίσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα, κέρδος θα είναι. Δεν θα έχουμε όμως απαντήσει στην ιστορική ανάγκη να αντικρίσουμε το «εθνικό μας είδωλο» στον καθρέφτη. Δεν θα έχουμε ανταποκριθεί, χωρίς φκιασιδώματα αλλά θαρραλέα και με διορατικότητα, στις αλλαγές που έχουν επισυμβεί και σε εκείνες που έρχονται. Αντ’ αυτού, θα έχουμε επιλέξει τη μεμψίμοιρη κατ’ έτος επαναλαμβανόμενη τελετουργία των διενέξεων περί αλλοδαπών μαθητών-σημαιοφόρων.


Οι αντοχές της δημοκρατίας δοκιμάζονται κυρίως σε περιόδους εντάσεων. Αναπόφευκτα, λοιπόν, οι εξελίξεις στα Βαλκάνια, είτε εμπλεκόμαστε άμεσα (Μακεδονικό) είτε έμμεσα (ανεξαρτητοποίηση Κοσόβου), δοκιμάζουν τα όρια της δημοκρατίας μας. Αυτά τα όρια επηρεάζουν σημαντικά οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης, διανοούμενοι, δημοσιογράφοι, θρησκευτικοί ηγέτες, πολιτικοί. Κάθε τους φράση, κάθε νεύμα δρουν πολλαπλασιαστικά. Οφείλουν λοιπόν, όταν τα πάθη εξάπτονται και κυριαρχούν βάσιμοι ή αβάσιμοι φόβοι, να εκπέμπουν λόγο σύνεσης και σοβαρότητας. Να μην ιππεύουν το ελκυστικό άλογο της κινδυνολογίας και του λαϊκισμού. Να μην επενδύουν στο ευκαιριακό χρηματιστήριο της φοβίας. Να τονίζουν, ειδικά αυτές τις στιγμές, τις θεμελιακές αξίες μιας ανοιχτής κοινωνίας που δεν επιδέχονται συγκυριακή διαπραγμάτευση και εκπτώσεις. Μια τέτοια στάση δε σημαίνει μειωμένη επίγνωση της σοβαρότητας των περιστάσεων και των ενδεχόμενων κινδύνων. Το αντίθετο μάλιστα. Αυτή η στάση προϋποθέτει ψυχραιμία και σοβαρότητα μεγαλύτερη από όση επιδεικνύουν εκείνοι που διεκδικούν τα «πρωτεία της κραυγής».

Υπό αυτό το πρίσμα αξιολογούνται οι προαναφερθέντες ταγοί. Και ευτυχώς, μέχρι στιγμής, αυτή η αξιολόγηση είναι καλύτερη από ό,τι θα φοβόταν κανείς. Παρά τον κινδυνολογικό βόμβο των όψιμων τηλε-διπλωματών (αρκετοί έχουν πάρει διαζύγιο από τη στοιχειώδη σοβαρότητα) το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής ηγεσίας δείχνει να αντιδρά με σύνεση. Ευτυχής συγκυρία και η σώφρων επιστροφή της ηγεσίας της εκκλησίας στα του οίκου της, με τρόπο και ήθος που γεμίζει αισιοδοξία όσους, πολλούς, είχαν επικρίνει την βροντώδη πολυπραγμοσύνη των τελευταίων ετών.

Σε ό,τι όμως αφορά όσους διεκδικούν τον τίτλο της πνευματικής ηγεσίας, θα σταθούμε στον συνθέτη κ. Θεοδωράκη ο οποίος επέλεξε για χάρη της υψηλής τηλεθέασης τον άμβωνα σατιρικής εκπομπής για να απευθυνθεί στο εθνικό ακροατήριο. Η παρέμβασή του αποτελεί παλινωδία σε σχέση με όσα παλαιότερα υποστήριζε. Προ δεκαετίας δήλωνε πως δεν πρέπει να παγώσουν οι διμερείς σχέσεις Αθήνας – Σκοπίων λόγω του ονόματος ενώ τώρα μας καλεί να κλείσουμε τα σύνορα και «να πέσουμε με το κεφάλι ψηλά, ωραίοι, περήφανοι και -γιατί όχι- χαρούμενοι». Επιπλέον, η διατρανούμενη απογοήτευσή του συλλήβδην από τους πολιτικούς υποκρύπτει έντονο μεσσιανισμό. Αυτά όμως είναι πολιτικές επιλογές του και ως τέτοιες θα κριθούν. Αυτό που άμεσα αφορά τους προσωπικούς προβληματισμούς αυτής της στήλης είναι πως μίλησε για «δήθεν επιστήμονες» και «οργανωμένη προβοκάτσια των ΗΠΑ» αναφερόμενος σε μια επιστημονική ημερίδα. Αμφισβήτησε δηλαδή την επιστημοσύνη και την εθνικοφροσύνη των φορέων μιας προβληματικής που αποκλίνει από την πλειοψηφική και τους φωτογράφησε ως «αντεθνικώς δρώντες». Συνέβαλε έτσι ο κ. Θεοδωράκης σε μια διάχυτη τάση αμφισβήτησης της ελευθερίας έκφρασης. Η ελευθερία αυτή όμως δεν συναρτάται από το περιεχόμενο αυτής της έκφρασης. Δεν αίρεται όταν δεν συμφωνεί η πλειονότητα ή με την επίκληση «εθνικών λόγων». Μια τέτοια σχετικοποίηση θεμελιωδών δικαιωμάτων ευθέως στρέφεται κατά της ανοιχτής κοινωνίας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Πέρα από τις διαδεδομένες κοινοτοπίες περί «πυριτιδαποθήκης της Ευρώπης» και «μωσαϊκού λαών» απλώνεται η καθημερινή πραγματικότητα των Βαλκανίων. Εξακολουθεί να μας είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη. Το ψυχολογικό φράγμα αυτών των συνόρων είναι πανίσχυρο. Όσο διαπερατές είναι οι συνοριογραμμές που τέμνουν τη Δυτική Ευρώπη, διόδια-πύλες προς τους γείτονες, τόσο το πέρασμα προς τους δικούς μας γείτονες φαντάζει στα μάτια των περισσοτέρων μια μεγάλη υπέρβαση. Δε μιλάμε για την καθημερινή μετακίνηση για ψώνια στις αγορές του Μοναστηρίου, αλλά για το άλλο πέρασμα που επιδιώκει την πραγματική γνωριμία με τον γείτονα.

Αυτές οι σκέψεις μας συνόδευαν στη διάρκεια των τεσσάρων ημερών που κράτησε η περιήγηση στην ΠΓΔΜ και την Αλβανία. Δεν μας περίμεναν μεγάλες εκπλήξεις αλλά μια υποδόρια οικειότητα, αποτέλεσμα συνύπαρξης αιώνων. Μια ομαλή διολίσθηση προς τα Βαλκάνια των μεγάλων οριζόντων. Αρκεί ένα «μετέωρο βήμα του πελαργού» προς την άλλη πλευρά των συνόρων και αμέσως αμφιβάλλει κανείς για την ουσία των αποσκευών του. Μία και μόνη η αποσκευή τελικά, η αίσθηση ταυτότητας που επιβεβαιώνεται αλλά και κλονίζεται ταυτόχρονα με έναν τρόπο μαγικό. Οι κουζίνες και οι μουσικές των γειτόνων, παραλλαγές σε ένα θέμα. Τα ελληνικά ως μέσο συνεννόησης και διαβατήριο για την επικοινωνία με τον γνωστό-άγνωστο Βαλκάνιο. Οι τόποι και τα σημάδια τους. Το πρώτο μονοπάτι που άνοιξαν στις αρχές του 90 οι Αλβανοί για να διαβούν τα βουνά προς τη Γη της Επαγγελίας. Οι γκρεμισμένες από την εγκατάλειψη στέγες του Αργυροκάστρου. Τα χιλιάδες τσιμεντένια μπούνκερ, τα πολυβολεία του Χότζα, που πληγώνουν την Αλβανική γη διατρανώνοντας τη χρήση του μαζικού φόβου ως μέσου καθυπόταξης. Αλλά και η επικράτηση της ίδιας της ζωής που μετέτρεψε τα μπούνκερ σε ερωτικές φωλιές των εφήβων. Οι συζητήσεις με ανθρώπους κλειδιά, όπως ο Αλβανικής καταγωγής Συνήγορος του Πολίτη στην ΠΓΔΜ, ο Έλληνας Πρόξενος στο Αργυρόκαστρο και ο πρώτος μειονοτικός βουλευτής της Ομόνοιας. Η πανταχού παρούσα πνευματικότητα του Μητροπολίτη Αναστάσιου. Ο αυτοπροσδιορισμός μιας άλλης συνομιλήτριας ως Αιγαιάτισσας (ή Μακεδονίτισσας του Αιγαίου) φορτίζει τις λέξεις, το ασήκωτο βάρος της ταυτότητας, τον αλυτρωτισμό ή την ανοιχτοσύνη της σκέψης. Η περιδίνηση γύρω από το όνομα, ένας στροβιλισμός περιχαράκωσης και από τις δυο πλευρές των συνόρων, εκτρέφει φοβίες που αλληλοσυμπληρώνονται και γιγαντώνουν αναπόδραστα, σαν αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Τα πραγματικά προβλήματα όμως είναι άλλα.

Πολύτιμη η περιήγηση στην οποία είχα την τύχη να πάρω μέρος. Οι φοιτητές του Παντείου και του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και οι καθηγητές τους, Χριστόπουλος και Τσιτσελίκης, έδειξαν τι σημαίνει εκπαιδευτική εκδρομή με όλη τη σημασία του όρου. Μακάρι τέτοιες αποδράσεις να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά για μια διαφορετική, πιο γενναιόδωρη θέαση των συνόρων και των ορίων της σκέψης μας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

«Η Τουρκία δε μπορεί να μας δίνει μαθήματα για την ελευθερία γνώμης, γιατί η ίδια η κυβέρνηση Ερντογάν υιοθέτησε το νόμο 301 που τιμωρεί με φυλάκιση την αποδοχή της γενοκτονίας». Τα λόγια αυτά του γάλλου βουλευτή Πατρίκ Ντεβεντζιάν, αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο το άτοπο του πρόσφατου νόμου. Άραγε, τυφλώθηκε η γαλλική δημοκρατία και δε βλέπει πως η ανελευθερία σε μια χώρα δεν αντιμετωπίζεται με την αντίστροφη ανελευθερία σε μια άλλη; Η εισβολή της πολιτικής στα χωράφια της ιστορίας δεν είναι καινούρια υπόθεση. Την έχουμε συναντήσει και στη χώρα μας, στην ιστοριογραφία και στη διδασκαλία της ιστορίας. Υπό το πρόσχημα της αποκατάστασης της αλήθειας, κάποιου «χρέους μνήμης» ή απλώς «εθνικών αναγκών», συχνά πυκνά η πολιτική εξουσία φορά το μανδύα του ιστορικού και αναγκάζει την ιστορία να φορέσει μανδύα εθνικό. Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με μια δυτική δημοκρατία που συνειδητά αυτοακρωτηριάζεται. Όχι γιατί η ιστορική έρευνα έφερε στο φως νέα στοιχεία. Ούτε καν γιατί έπρεπε να τιμηθούν οι νεκροί Αρμένιοι. Αυτός ο σκοπός εξάλλου υποτίθεται πως εκπληρώθηκε το 2001 με την αναγνώριση της γενοκτονίας. Σήμερα, η νομοθετική εξουσία αναγορεύεται σε παντογνώστη ιστορικό- δικαστή. Ορίζει την ιστορία με κριτήρια πολιτικής ορθότητας, τεκμηριώνει την αλήθεια του χτες με πολιτικούς συσχετισμούς του σήμερα και έπειτα θέτει εκτός νόμου όποιον απορρίψει την αλήθεια της. Αλλαζονικά, αγνοεί τις φωνές ακόμα και των Αρμενίων της Τουρκίας που απορρίπτουν το γαλλικό νόμο γιατί είναι τόσο αντιδημοκρατικός όσο και ο αντίστοιχος τουρκικός!

Δεν είναι η πρώτη φορά που ποινικοποιείται η ιστορική εκδοχή. Η εφημερίδα Le Monde ασκώντας κριτική στο νόμο έκανε μια διάκριση: η ποινικοποίηση της άρνησης του Ολοκαυτώματος δικαιολογείται γιατί η άρνηση αυτή αποτελεί εργαλείο του σημερινού αντισημιτισμού, προπαγανδιστικό όπλο στα χέρια νεοναζί. Ποινικοποιώντας λοιπόν την άποψη αφοπλίζουμε εγκληματικές συμμορίες. Στην περίπτωση των Αρμενίων δεν υπάρχει αντίστοιχη επιδίωξη που να δικαιολογεί την ποινικοποίηση της άποψης. Δεκτό. Οριακά. Διότι, σε κάθε περίπτωση η φυλάκιση κάποιου για την άποψή του γύρω από την ιστορική αλήθεια είναι ομολογία αδυναμίας της δημοκρατίας. Ακόμα κι αν η άποψή του είναι ανιστόρητη ή ακόμα και επικίνδυνη.

Είναι νίκη της δημοκρατίας η παρέμβαση των ομάδων πίεσης και των κινήσεων πολιτών στη διαμόρφωση άποψης και τη χάραξη πολιτικής. Αντίθετα, η σύγκρουση εθνικών λόμπι που προσπαθούν να επιβάλλουν την άποψή τους για το ιστορικό παρελθόν αποτελεί εκφυλισμό της συμμετοχικής δημοκρατίας.

Υγ. Μια επίσκεψη σήμερα στην Αρμενία φανερώνει το μέγεθος του συλλογικού πόνου από τη σφαγή του 1915. Ο σεβασμός στον πόνο δεν επιβάλλεται όμως με ποινή φυλάκισης.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Μικρά παιδιά στο Ισραήλ γράφουν χαμογελαστά με τους χρωματιστούς τους μαρκαδόρους ευχές θανάτου πάνω σε βόμβες και μετά τις δίνουν στους πατεράδες τους να τις ρίξουν στα κεφάλια των παιδιών του Λιβάνου. Η εικόνα αυτή σκέπασε όλες τις άλλες, έρχεται και ξανάρχεται στον υπολογιστή από φίλους που προσπαθούν έτσι να ξορκίσουν την αμηχανία τους. Μετράμε από μακριά τις απώλειες: τους νεκρούς, τους σακατεμένους, τη γη που γέμισε χάσματα κι ερείπια. Έπειτα τις δικές μας. Όπως τον Άμος Οζ, τον δικό μας εύψυχο Ισραηλινό που ήταν πάντα στο πλευρό όποιου κινδύνευε, στο Λίβανο ή στη Γάζα. Θόλωσε η ματιά του: «Αυτή τη φορά το Ισραήλ δεν εισβάλλει στον Λίβανο. Αμύνεται σε μια καθημερινή παρενόχληση, τον βομβαρδισμό δεκάδων πόλεων και χωριών μας. Το ισραηλινό ειρηνευτικό κίνημα πρέπει να στηρίξει την προσπάθεια του Ισραήλ να αμυνθεί, εφόσον η επιχείρηση αυτή έχει στόχο κυρίως τη Χεζμπολάχ και αποφεύγει, στο μέτρο του δυνατού, τα πλήγματα εναντίον των Λιβανέζων αμάχων». Πόσα λάθη, πόσες αστοχίες σε τόσο λίγες λέξεις! Κάθε μέρα ψάχνω στην εφημερίδα ένα σημάδι πως κάτι τον έκανε να ξανασκεφτεί τα λόγια του.

Εμείς εδώ πιο αδύναμοι από ποτέ. Οι οργανώσεις μας, οι φορείς μας, η απόλυτη ανημπόρια μας. Ηττημένοι των πρόσφατων πολέμων που πορευθέντες δεν καταφέραμε να αποτρέψουμε. Το θέμα είναι τώρα τι λες. Μετά την καταγγελία τι; Πόση εκτόνωση μπορεί να προσφέρει η φωνή έξω από μια κλειστή πρεσβεία σε μια μισοάδεια Αθήνα; Με τον ίδιο πάντα φόβο, μη φανούμε μονόπλευροι, μην ξεχάσουμε κανέναν νεκρό στη Χάιφα ή στη Βηρυτό. Τα κανάλια μας όμως για άλλο λόγο φωνάζουν έξαλλα, ότι αργήσαμε μερικές ώρες να απομακρύνουμε τους υπηκόους μας από το Λίβανο. Και με τους υπηκόους του Λιβάνου τι γίνεται; Με τους πρόσφυγες, με αυτούς που ζητούν να φύγουν και κανένα καράβι δεν τους παίρνει τι γίνεται; Θα δώσουν οι ευρωπαϊκές χώρες άσυλο σε πρόσφυγες του Λιβάνου; Αυτό κανένας δημοσιογράφος δε θυμήθηκε να το ρωτήσει.

Βάζω πλάι στα λόγια του Άμος Οζ τη δήλωση της Λουίζ Αρμπούρ, Επιτρόπου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα: «Το διεθνές δίκαιο απαιτεί τον καταλογισμό ευθυνών. Η κλίμακα των θανάτων στην περιοχή και η προβλεψιμότητά τους θα μπορούσε να επισύρει ατομική ποινική ευθύνη όσων εμπλέκονται». Καμιά αντιμετώπιση καμιάς Χεζμπολάχ δεν μπορεί να δικαιολογήσει το μαζικό έγκλημα του Λιβάνου. Μάταιη βέβαια τούτη την ώρα η διαρκής κι αρχέγονη επίκληση στο δίκαιο, αλλά είναι η μόνη που μπορεί να σώσει τον νου μας από τις φλόγες του Λιβάνου.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Αρχή πρώτη: βάση της δημοκρατίας η ισοπολιτεία. Το τελευταίο διάστημα η αρχή αυτή κακοποιείται βάναυσα. Κακοποιείται από όσους πλειοδοτούν στην καλλιέργεια φόβου. Αναμενόμενο. Κακοποιείται από παρουσιαστές ειδήσεων που ζητούν πιστοποιητικά εθνικοφροσύνης. Επίσης αναμενόμενο. Οι υπόλοιποι τι κάνουν; Τι κάνει ένα κόμμα εξουσίας που υπερασπιζόμενο την ισοπολιτεία προτείνει μειονοτικό υποψήφιο; Οφείλει προηγουμένως να έχει βάλει τη μειονότητα στο παιχνίδι. Με συνέπεια. Με πλαίσιο αρχών συμφωνημένο και σαφές, που θα την προστατεύει από τους υπερπατριώτες που παρεπιδημούν και στις δυο πλευρές του Έβρου. Οι μειονοτικές υποψηφιότητες οφείλουν να είναι συνεπή βήματα ενιαίας πολιτικής, όχι ευκαιριακές κινήσεις που αδειάζουν την ίδια τη μειονότητα για να γίνουν τίτλος στις ειδήσεις των οχτώ.

Αρχή δεύτερη: Βάση της ισοπολιτείας η ισονομία. Ίδιοι νόμοι, ίδιος δικαστής για όλους. Η κ. Καραχασάν περιέγραψε με μελανά χρώματα τη θέση της γυναίκας στη μειονότητα: «Ο μουφτής έχει αποκλειστική αρμοδιότητα σε ό,τι αφορά το οικογενειακό δίκαιο. Δεν επιλέγουμε εμείς αν θα πάμε στα πολιτικά δικαστήρια ή στον μουφτή. Εφόσον έχουμε παντρευτεί με θρησκευτικό γάμο (το 99%), αναγκαστικά πρέπει να πάμε στον μουφτή για το διαζύγιο, ο οποίος θα καθορίσει τη διατροφή και την επιμέλεια.» Ολοφάνερη επιταγή οι έλληνες πολίτες να δικάζονται όλοι, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, από την τακτική δικαιοσύνη. Αυτό θα προστάτευε καλύτερα τα θεμελιώδη δικαιώματα των μελών της μειονότητας, ιδίως των γυναικών. Αν πρέπει ο μουφτής να έχει δικαιοδοτικές αρμοδιότητες, γιατί στερούμε αυτού του δικαιώματος (ή της ατυχίας) τους μουσουλμάνους εκτός Θράκης; Μήπως με το πρόσχημα της καλής γειτονίας με την Τουρκία αφήνουμε μια μαύρη τρύπα δικαιωμάτων στη Θράκη; Όμως, η κ. Καραχασάν ζητά να εκλέγεται ο ιεροδικαστής μουφτής, δηλαδή να επενδυθεί ο μόνος στην Ευρώπη ελέω θεού δικαστής με ακόμα μεγαλύτερη εξουσία: «Ο μουφτής πρέπει να εκλέγεται από τη μειονότητα. Ένας δικαστικός λειτουργός που ασκεί δικαστική εξουσία, όπως ο μουφτής ελέω Θεού, πρέπει να έχει την αποδοχή της μειονότητας».

Είναι η Θράκη έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Τα ευρωπαϊκά κεκτημένα ισχύουν για τους κατοίκους της; Αν ναι, τα ερωτήματα των ημερών, δηλαδή αν μπορεί να είναι υποψήφια η κ. Καραχασάν, αν πρέπει να εκλέγεται ή να διορίζεται ο μουφτής, αν ο μπακλαβάς είναι ελληνικός ή τουρκικός, είναι και τα τρία εξίσου εκτός θέματος.

Υγ. Ενώ τα κανάλια πλειοδοτούσαν σε αφορισμούς κατά του κ. Ιλχάν της ΝΔ (ενός σοβαρότατου κατά τους γνωρίζοντες εκπροσώπου της μειονότητας), ο τύπος δεν ανέφερε την παρουσία του δίπλα στον υφυπουργό κ. Στυλιανίδη κατά τον εορτασμό της απελευθέρωσης της Θράκης και τον έκοψε από τις φωτογραφίες των εκδηλώσεων! Με άλλα λόγια, αν η πραγματικότητα δε χωράει στα μέτρα μας, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

«Δεν ακούστηκε ποτέ στον πολιτικό λόγο των ελλαδικών κομμάτων το προφανές και πασίδηλο: Ότι η Ελλάδα είναι η μόνη από τους γειτόνους της που αρνείται να εφαρμόσει την αυτονόητη για όλους γύρω της αρχή της εθνοκάθαρσης. Θα μπορούσε. Και αρνείται». Πρόκειται για τμήμα άρθρου του κ. Χρήστου Γιανναρά που δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή (19/3/06) προκαλώντας μερικές συζητήσεις, λίγα έντυπα σχόλια και μια έκκληση (από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι) στον Προϊστάμενο της Εισαγγελίας να ασκήσει αυτεπάγγελτη δίωξη.

Να ξεκινήσουμε από το τελευταίο. Θα ήταν ήττα να εναποθέσουμε τις ελπίδες μας για σεβασμό των δημοκρατικών αξιών και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη ρομφαία του δικαστή. Το ζητούμενο δεν είναι λοιπόν να απαγορευτεί ο εξτρεμιστικός λόγος που εγκωμιάζει ένα έγκλημα. Εξάλλου, οι μοχθηρές σκέψεις πεθαίνουν από το ίδιο τους το δηλητήριο, όπως έγραψε ο Ραούλ Βανεγκέμ.

Επί της ουσίας τώρα. Ο κ. Γιανναράς δε βρήκε δυστυχώς κάτι να πει για την πολιτική των διακρίσεων που δημιούργησε στη Θράκη έναν πληθυσμό δεύτερης κατηγορίας, έτοιμο να εξαρτηθεί από οποιονδήποτε θα προσέφερε ελπίδα στοιχειώδους ασφάλειας. Δε θυμήθηκε πως η δική μας «εθνική» πολιτική (αυτή που τώρα καταγγέλλεται ως απούσα ή ελλειμματική) τσουβάλιασε πληθυσμούς πίσω από μια μπάρα που ανεβοκατέβαινε αυθαίρετα επί δεκαετίες. Η «εθνική» μας πολιτική αντιμετώπισε τους μουσουλμάνους της Θράκης ακριβώς όπως τους χαρακτηρίζει ο κ. Γιανναράς, ως πολίτες τριτοκοσμικής κατηγορίας. Φταίει βέβαια, σύμφωνα με τον καθηγητή, η ίδια «η μουσουλμανική μειονότητα που διατεταγμένα παραμένει με πείσμα στα χωριά, αγοράζει συνεχώς κτήματα, δεν πουλάει ποτέ σπιθαμή κεκτημένης ιδιοκτησίας. Και μοιάζει διατεταγμένα να επιδίδεται στην πολυτεκνία». Κάνει δηλαδή η μειονότητα όσα και ένας δεκάχρονος μαθητής γνωρίζει ότι είναι αναμενόμενα από μια κοινότητα με τα δικά της πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Μόνο που αυτά για τον καθηγητή αποτελούν τεκμήρια ενοχής.

Το εντυπωσιακό στη λογική του κ. Γιανναρά είναι η ψυχρή σαφήνειά της: εμείς φθίνουμε, εκείνοι  δυναμώνουν, άρα εθνοκάθαρση. Όλα συνηγορούν: «το Ισλάμ είναι το ισχυρότερο όπλο στην αδίστακτη στρατηγική του τουρκικού επεκτατισμού», άρα εθνοκάθαρση. «Η Θράκη θα μπορούσε να είναι από τα πιθανά ανταλλάγματα που θα παραχωρηθούν στην Τουρκία», άρα εθνοκάθαρση. Το μόνο που θα αποτρέψει το επαπειλούμενο Finis Greciae είναι ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Να εξασφαλίσουμε δια της βίας πληθυσμιακή ομοιογένεια στη Θράκη. Τα Βαλκάνια προσδοκούν άλλωστε τη δική μας συνεισφορά στην αιματηρή πορεία των τελευταίων ετών. Και εν έτει 2006, ο κ. Γιανναράς συμβάλλει στην εθνική μας αυτογνωσία καλώντας μας να δημιουργήσουμε μια Σρεμπρένιτσα κάπου στα ανατολικά της Κομοτηνής.

Αμήχανος μένει ο αναγνώστης του άρθρου του: να γελάσει ή να κλάψει;

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα