You are currently browsing the tag archive for the ‘ΗΠΑ’ tag.

1

Η σφαγή στο gay club  του Ορλάντο συναρθρώνει πολλές όψεις της σύγχρονης απειλής για την ασφάλεια και τον χαρακτήρα των κοινωνιών μας. Αποτελεί έτσι αντανάκλαση του πιο δυστοπικού μέλλοντός μας.

Πρόκειται καταρχάς για ακραία μορφή ομοφοβικού εγκλήματος. Ο δράστης επέλεξε τα θύματα με κριτήριο τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό, άρα έχουμε να κάνουμε με ένα μαζικό ρατσιστικό έγκλημα. Μάλλον όλοι θα συμφωνήσουμε επίσης πως η μαζική δολοφονία άοπλων θαμώνων κέντρου διασκέδασης συνιστά χαρακτηριστική μορφή τρομοκρατικού εγκλήματος, όσο δύσκολος κι αν είναι ένας αντικειμενικά αποδεκτός ορισμός της τρομοκρατίας. Επιπλέον, ρόλο φαίνεται να έπαιξε και μια ακραία φονταμενταλιστική εκδοχή του θρησκευτικού φαινομένου, με δεδομένη και την ανάληψη της ευθύνης από το ISIS. Τέλος, διερευνάται κατά πόσο η θρησκευτική ριζοσπαστικοποίηση του δράστη τροφοδοτήθηκε από τη ρητορική του μίσους στο διαδίκτυο. Έχουμε λοιπόν ένα ομοφοβικό ρατσιστικό έγκλημα, τρομοκρατικού χαρακτήρα, με θρησκευτικό υπόβαθρο και πιθανή σχέση με τη ρητορική του μίσους.

Η επόμενη μέρα κατέδειξε τις παράπλευρες περιπλοκές ενός τέτοιου εγκλήματος. Υπήρξαν ΜΜΕ, διαμορφωτές της κοινής γνώμης και πολιτικοί που επιχείρησαν να υπερτονίσουν ή  να υποβαθμίσουν κάποια πλευρά του εγκλήματος. Επέμειναν αποκλειστικά στο θρήσκευμα του δράστη και αποσιώπησαν ή υποβάθμισαν τον ομοφοβικό χαρακτήρα του εγκλήματος. Στα καθ’ ημάς, χαρακτηριστική, προβλέψιμη περίπτωση ο κ. Θεοδωρόπουλος: «Και μη μου πείτε για τον παράφρονα τζιχαντιστή ο οποίος έκανε το μακελειό στο gay bar του Ορλάντο. Πριν από μερικούς μήνες είχαμε τη σφαγή στο Bataclan, που δεν είχε καμία σχέση με ομοφοβία», (Καθημερινή, 16/6). Υπήρξαν μάλιστα ακόμα και μεγάλα ΜΜΕ σε άλλες χώρες, ευτυχώς μόνο περιθωριακά στην Ελλάδα, που παρουσίασαν το έγκλημα με τρόπο που υποτιμά τα θύματα, διαιωνίζει ομοφοβικά στερεότυπα και υπόρρητα (ή ρητά) συνδέει αιτιακά τη σεξουαλική συμπεριφορά των θυμάτων με το βίαιο τέλος τους. Ορισμένοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης επίμονα αρνήθηκαν να ονοματίσουν τον ομοφοβικό χαρακτήρα του εγκλήματος, ενδύοντας αυτή την άρνηση με μια γενικόλογη ανθρωπιστική ρητορική. Όταν όμως ο δράστης επιλέγει τα θύματα με ένα συγκεκριμένο κριτήριο, η αποσιώπηση αυτού του κριτηρίου ισοδυναμεί με άρνηση ή υποτίμηση του ίδιου του ρατσιστικού χαρακτήρα του εγκλήματος. Θα ήταν σα να αρνούμαστε τον αντισημιτικό χαρακτήρα μιας επίθεσης σε συναγωγή ή τον ισλαμοφοβικό χαρακτήρα μιας επίθεσης σε τζαμί λέγοντας «γενικά είναι κρίμα να σκοτώνονται άνθρωποι». Το να αρνούμαστε το κριτήριο της επιλογής του θύματος στο έγκλημα μίσους, τον λόγο για τον οποίο δολοφονήθηκε, ισοδυναμεί με την πλήρη αναίρεση της ύπαρξής του. Το παράλογο του θανάτου του γίνεται ακόμα πιο παράλογο, καθίσταται το απόλυτο κενό.

Ας επιμείνουμε λίγο σε αυτό. Η αναγωγή του θρησκευτικού σε μοναδικό κίνητρο εγκυμονεί πολλαπλές στρεβλές αναγωγές: οι μουσουλμάνοι είναι (οι μόνοι) τρομοκράτες, οι μουσουλμάνοι είναι (οι μόνοι) ομοφοβικοί. Έτσι, το έγκλημα απογυμνώνεται από κρίσιμα συμφραζόμενα. Παραβλέπεται πως το ρατσιστικό έγκλημα δε γεννιέται εν κενώ στο μυαλό του δράστη, συνδέεται άμεσα με τον ρατσισμό της κοινωνίας όπου διαπράττεται. Συνδέεται με τη ρητορική του μίσους που προλειαίνει τον δρόμο της βίας. Η ομοφοβία συνδέεται στενά με τον βίαιο σεξισμό, διαπίστωση που διευκολύνεται εν προκειμένω από το ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας που βαρύνει τον δράστη. Τέτοιες επιθέσεις συνδέονται επίσης άμεσα με την οπλοκατοχή στις ΗΠΑ, κι εκεί οι λευκοί χριστιανοί έχουν γράψει λαμπρές σελίδες τυφλής βίας. Σε ό,τι μάλιστα αφορά το ρατσιστικό έγκλημα, η λευκή χριστιανική πλειονότητα σε Ευρώπη και ΗΠΑ έχει πολλά να διδάξει. Αρκεί προς τούτο μια ματιά στα επιτεύγματα των ομόδοξων Ρώσων και Ελλήνων νεοναζί. Ίσως κάποιοι ανάμεσά τους κρυφά θαυμάζουν τον δολοφόνο του Ορλάντο, με έναν διεστραμμένο κι όμως τόσο ευανάγνωστο τρόπο.

Υπάρχει και μια αντίστροφη στρέβλωση: η αποσιώπηση του ρόλου που παίζει ο θρησκευτικός εξτρεμισμός, ειδικότερα μάλιστα το ριζοσπαστικό ισλάμ, στην επιθετική και βίαιη δυσανεξία προς το διαφορετικό. Φυσικά η μισαλλοδοξία, ο ρατσισμός, η ρητορική του μίσους και η ομοφοβία ενδημούν στις κοινωνίες μας και οριζόντια διατρέχουν κοινωνικές και κοινωνικές ομάδες. Όμως εθελοτυφλεί όποιος δεν βλέπει ιδιαίτερες πυκνώσεις και εντάσεις του φαινομένου σε ορισμένα τμήματα του πληθυσμού με γνώρισμα την θρησκευτική τους ταυτότητα και το πολιτισμικό υπόβαθρο.

Οι μονοσήμαντες αναγνώσεις των εγκλημάτων μίσους δεν βοηθούν στην κατανόησή τους. Χρησιμεύουν συνήθως για να επιβεβαιώσουν προκατασκευασμένες βεβαιότητες, να εκμεταλλευτούν αισθήματα θυματοποίησης ή να προωθήσουν άλλες πολιτικές σκοπιμότητες.

 

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών

Το μακελειό στο σχολείο των ΗΠΑ έφερε ξανά στην επιφάνεια ακραίες παθογένειες της αμερικανικής κοινωνίας. Η επίκληση της συνταγματικής κατοχύρωσης της οπλοκατοχής στις ΗΠΑ αποτελεί πλέον μια γκροτέσκα στρέβλωση όχι μόνο των ιστορικών συνθηκών που οδήγησαν σε αυτή την κατοχύρωση αλλά και της πιο θεμελιώδους κοινής λογικής. Η σημερινή αμερικανική εκδοχή της σχεδόν ελεύθερης και δυνάμει καθολικής οπλοκατοχής (90 όπλα ανά 100 κατοίκους) οδηγεί σε δραματική κλιμάκωση της ένοπλης βίας με την παραμικρή αφορμή (30.000 νεκροί ετησίως).

Τα πράγματα στην Αμερική από μακριά φαντάζουν απλά και ευανάγνωστα. Οι υποστηρικτές της οπλοκατοχής είναι, στα μάτια των περισσότερων Ευρωπαίων, κάποιοι παχύσαρκοι που τρώνε συνέχεια μπέργκερ, εκπαιδεύουν τα παιδιά τους στα όπλα και οργανώνουν πολιτοφυλακές για να πολεμήσουν την Ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

αν και γράφτηκε το 2007

Η είδηση ξαφνιάζει. Οι ΗΠΑ χορήγησαν πολιτικό άσυλο σε οικογένεια Γερμανών! Διώκονταν στη χώρα τους επειδή δεν έστελναν τα παιδιά στο σχολείο λόγω του «αντιχριστιανικού» προγράμματος. Σύμφωνα με το δικηγόρο τους, ο τρόπος με τον οποίο η Γερμανία μεταχειρίζεται τους κατ’ οίκον μαθητές αποτελεί παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υπαινίχθηκε ότι η ομοιομορφία που επιβάλλει με τον τρόπο αυτόν θυμίζει τρομαχτικά το παρελθόν της (!).

Περίπου 1,5 εκατομμύριο παιδιά στις ΗΠΑ δέχονται «κατ’ οίκον διδασκαλία» (homeschooling). Την επιλέγουν κυρίως δυο κατηγορίες γονέων. Η γενιά των χίπις θεωρεί το σχολείο μια «κρεατομηχανή» που καταπιέζει τις ιδιαίτερες κλίσεις των παιδιών. Η δεύτερη κατηγορία, θρησκευόμενοι που δεν εμπιστεύονται στο δημόσιο σχολείο τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους, είναι πολυπληθής, οργανωμένη και δυναμική. Έχει αναγάγει το homeschooling σε προνομιακό πεδίο αμφισβήτησης και πριονίσματος μιας θεμελιακής κρατικής λειτουργίας που αφορά ένα δημόσιο αγαθό. Χαράς ευαγγέλια για τη μαχητική χριστιανική Δεξιά!

Το homeschooling είναι πλέον νόμιμο σε όλες τις πολιτείες και αυτό που ποικίλλει είναι ο βαθμός κρατικού ελέγχου. Αλλού είναι ανύπαρκτος, αλλού ελέγχονται τα προγράμματα σπουδών και η πιστοποίηση γνώσεων. Φιλελεύθεροι διανοητές υποστηρίζουν το homeschooling στη βάση ελευθερίας επιλογής, καλύτερων επιδόσεων και αποτελεσματικότερης αξιοποίησης των εκπαιδευτικών πόρων.

Είναι έτσι; «Όσο καλή και αν είναι η εκπαίδευση στο σπίτι δεν εξισώνεται με την πλήρη σχολική εκπαίδευση από καταρτισμένους και πιστοποιημένους δασκάλους» αποφάνθηκε εφετείο στην Καλιφόρνια το 2008. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει όμως αναγνωρίσει το δικαίωμα γονέων να κρατούν τα παιδιά εκτός σχολείου για θρησκευτικούς λόγους, να τα ανατρέφουν και να λατρεύουν το Θεό σύμφωνα με τη συνείδησή τους. Ο συνδυασμός οδηγεί στην αποδοχή ενός θεμελιώδους δικαιώματος στο homeschooling που συνοψίζεται στον εξής ακροβατισμό: Αφενός «οι γονείς δε μπορούν να αντικαταστήσουν τις κρατικές εκπαιδευτικές απαιτήσεις με τις δικές τους ιδιοσυγκρασιακές απόψεις σχετικά με τη γνώση που χρειάζεται ένα παιδί για να γίνει παραγωγικό και ευτυχισμένο μέλος της κοινωνίας». Αφετέρου «ενώ το κράτος μπορεί να θέσει εκπαιδευτικά πρότυπα, δεν μπορεί να προκαθορίσει την εκπαιδευτική διαδικασία απαιτώντας να παρακολουθήσουν τα παιδιά το δημόσιο σχολείο» (Wisconsin v. Yoder, 406 U.S. 205).

Πού φτάνει μια τέτοια λογική; Ζώντας σε όλο και πιο σύνθετες κοινωνίες δύσκολα μπορούμε να δεχτούμε μια εκπαίδευση που πολλαπλασιάζει την πολυπλοκότητα και τις διαφορές χωρίς να καλλιεργεί ένα κοινό αξιακό υπόβαθρο. Διότι –προσοχή- άλλο ο σεβασμός στην ετερότητα και άλλο η άρνηση ενός κοινού αξιακού πλαισίου στο όνομά της. Κάτι τέτοιο θα εισήγαγε εκπαιδευτικές νησίδες ανοχής στο φονταμενταλισμό, τη βίαιη σωματική τιμωρία ή τον γενετήσιο ακρωτηριασμό.

Η δυνατότητα των γονέων να επιλέγουν την εκπαίδευση των παιδιών τους περιορίζεται από το δικαίωμα των παιδιών να έχουν εκπαίδευση σύμφωνη με ορισμένες αξίες (όπως αυτές στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, άρθρο 29). Με απλά λόγια, τα παιδιά δεν «ανήκουν» στο κράτος αλλά δεν «ανήκουν» ούτε στους γονείς. Και βεβαίως, ανισότητες, αναχρονιστικές πρακτικές και κρούσματα βίας στο χώρο του δημόσιου σχολείου δεν αποτελούν λόγο για περαιτέρω αποδυνάμωσή του. Αντίθετα, ζητούμενη είναι μια συνεκτική εκπαιδευτική πολιτική που συνδυάζει ισχυρό επιτελικό ρόλο του κράτους με αναγκαία ευελιξία, πράγμα που συνεπάγεται δημόσιο έλεγχο στις καίριες περιοχές της εκπαίδευσης. Εντέλει, μια ανοιχτή κοινωνία (όλα τα προηγούμενα αφορούν δημοκρατίες και όχι τη σημερινή Βόρεια Κορέα ή τη Χιλή του ‘73) προϋποθέτει την αποδοχή βασικών λειτουργιών του κράτους που αντιπροσωπεύουν και επιβάλλουν τη συλλογική της βούληση.

Δυο οι βασικές παράμετροι μιας εκδήλωσης διαμαρτυρίας και διεθνούς αλληλεγγύης. Η μια είναι το θέμα: ένας άδικος πόλεμος, μια στυγνή δικτατορία. Χρειάζεται να καταγγελθούν συγκεκριμένοι, απτοί φορείς της αδικίας. Όσο αναγόμαστε σε ένα σχήμα καλών και κακών τόσο διευκολύνεται η έκφραση συναισθήματος, αλληλεγγύης προς τους μεν και θυμού για τους δε. Η δεύτερη παράμετρος, η αξιοπιστία του διοργανωτή, όσο περνούν τα χρόνια γίνεται στα μάτια μου σημαντικότερη και από την ίδια την αδικία. Στοιχειώδης άμυνα απέναντι στο αίσθημα ματαιότητας και καπηλείας του θυμού μου. Προτιμώ να με καλέσει μια μικρή οργάνωση και να πορευτώ με άλλους πενήντα αλλά να ξέρω ότι διατηρώ την αυτονομία και την ταυτότητά μου ως διαμαρτυρόμενος πολίτης.

Διαβάζω αυτές τις μέρες τις λίγες ανακοινώσεις κομμάτων και οργανώσεων για όσα συμβαίνουν στο Ιράν. Ομιλητικότατοι συνήθως δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, κόμματα τώρα σιωπούν. Παρατηρώ όμως ότι και από αυτές τις λίγες ανακοινώσεις κάποιες είναι μουδιασμένες, με το μούδιασμα που ξεχωρίζει την καταδίκη από την «καταδίκη». Γιατί; Μα γιατί όταν «καιροφυλακτεί ο ιμπεριαλιστικός κίνδυνος» το σχήμα καλοί-κακοί θολώνει. Υπερτερεί για κάποιους το «φίλος μου ο εχθρός του εχθρού μου».

Όμως ένας αξιόπιστος πολιτικός φορέας δεν ξεχωρίζει καλές και κακές δολοφονίες διαδηλωτών. Δεν εξαντλείται στον γνωστό στίβο επαναστατικής γυμναστικής της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας. Η αγωνιστική συνέπειά του δεν επιβεβαιώνεται μόνο στην πρεσβεία των ΗΠΑ αλλά και στις πρεσβείες της Κίνας, της Ρωσίας, του Ιράν, της Σερβίας επί Μιλόσεβιτς και του Ιράκ επί Σαντάμ. Δε βλέπει μόνο το εγκληματικό εμπάργκο αλλά και τους πολιτικούς κρατούμενους στην Κούβα. Δεν παραγνωρίζει τη βαρβαρότητα της Βόρειας Κορέας, τα εγκλήματα της Ρωσίας στην Τσετσενία, τη σιδηρά καταστολή της Κίνας.

Οι ανακοινώσεις διαμαρτυρίας για το Ιράν προέρχονται από τους «συνήθεις υπόπτους» της Αριστεράς, κοινοβουλευτικής και μη. Η συντηρητική παράταξη εξάλλου δεν διεκδικεί δάφνες μιας διεθνούς δημοκρατικής αλληλεγγύης που δεν είχε ποτέ περίοπτη θέση στο πολιτικό της λεξιλόγιο. Το δε ενήλικο ΠΑΣΟΚ έχει εγκαταλείψει τις νεανικές του πρωτοβουλίες (κάποιες σημαντικές, όπως οι παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή, κάποιες αχαρακτήριστες, όπως η υποστήριξη στον Γιαρουζέλσκι). Αρκείται πια στη διεθνή παρουσία του προέδρου του και σε έναν κοσμοπολιτικό λόγο μάλλον αφηρημένου ανθρωπισμού.

Για την Αριστερά λοιπόν κυρίως ο λόγος, με τη δική της παράδοση διεθνούς αλληλεγγύης. Εννοούμε την μη σταλινογενή Αριστερά βέβαια, η άλλη μεροληπτεί κραυγαλέα θρηνώντας ακόμα τον χαμένο παράδεισο. Αυτή η παράδοση, παρά τις υπερβολές ή τις αστοχίες της, πρέπει να διαφυλαχτεί ως κόρη οφθαλμού. Μπόλιασε το κοινωνικό σώμα με μια διαρκή ευαισθησία πέρα από σύνορα και το ενέταξε στον χάρτη της παγκόσμιας έμπρακτης αλληλεγγύης, επίδραση δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με την εκλογική της δύναμη. Φοβάμαι ότι όσο εγκαταλείπεται ο ευρωπαϊκός της προσανατολισμός, εχέγγυο στοιχειώδους αμεροληψίας και πίστης στην ανοιχτή κοινωνία, τόσο θα δοκιμάζεται αυτή η κληρονομιά.

Ο πρόεδρος Αχμεντινετζάντ χαρακτήρισε τις διαδηλώσεις στο Ιράν μασκαράτα και «νοσηρό σενάριο… γραμμένο από τους Αμερικανούς και τους σιωνιστές». Την ίδια ώρα το καθεστώς εξαφανίζει τις σωρούς των νεκρών διαδηλωτών. Αυτή την πολιτική δικαιώνουν η σιωπή και τα μισόλογα υπό τον φόβο της –υπαρκτής όντως- αμερικανικής επεκτατικότητας. Οι λίγες έστω αράδες σαφούς καταδίκης της πολιτικής του Ιράν είναι πολύτιμες για τους διαδηλωτές της Τεχεράνης αλλά και για τη δική μας πολιτική αξιοπρέπεια.

Μια συγκλονιστική ιστορία, ένα Dead man walking που δεν ακούστηκε (υπενθυμίζεται ότι είναι το παράγγελμα  του φύλακα για να  σιγήσει η φυλακή και να ξεκινήσει η πορεία του θανατοποινίτη προς τον θάλαμο εκτελέσεων) . Στο Hands off Cain υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για τη θανατική ποινή και τις εναντίον της δράσεις.

3426463197_0ce64ba49b


Νιώθω πως ένα σύννεφο επιχειρεί να σκιάσει τα προφανή όταν ακούω ή διαβάζω για την εκλογή Ομπάμα. Δεν εννοώ βέβαια την αυτοσυγκράτηση απέναντι στη μέθη ενός χολιγουντιανού μεσσιανισμού του 21ου αιώνα αλλά τη μίζερη προσπάθεια να φέρουμε ένα μεγάλο γεγονός στα μικρά μας μέτρα. Μέρος της καθ’ ημάς αριστεράς με αβάσταχτη ευκολία ασκείται στην ισοπεδωτική εθελοτυφλία: η σύγχρονη εκδοχή του «τι Παπάγος τι Πλαστήρας» είναι «το κεφάλαιο δεν έχει χρώμα». Αφετέρου, μέρος του πολιτικού προσωπικού και των δημοσιογράφων μετρά ένα διεθνούς εμβέλειας γεγονός με τη μικρή μεζούρα της γειτονιάς μας («Ο Ομπάμα θα κριθεί από τη στάση του στο μακεδονικό», δήλωσε πολιτικός αρχηγός). Μιλάω ακόμα για τις έτοιμες ερωτήσεις που εκτοξεύουμε με την αυταρέσκεια των βεβαιοτήτων μας: Ο Ομπάμα δε θα κάνει πολέμους; Δε θα υπάρχει πια ρατσισμός; Δεν τον στήριξε το κεφάλαιο; Πιθανότατα καταφατική η απάντηση στα παραπάνω, αλλά δεν αναιρεί άλλα προφανή.

Η εκλογή Ομπάμα είναι κατ’ αρχήν μια ήττα του φονταμενταλισμού, της αμερικανικής χριστιανικής Δεξιάς της Πέιλιν αλλά και του σύγχρονου «χορηγού» της, της εγκληματικής σκοταδιστικής συμμορίας του Μπιν Λάντεν. Η εκλογή Ομπάμα είναι επίσης μια νίκη της συμμετοχής, ενός νέου –μπορεί ευκαιριακού, αυτό θα το δούμε- πολιτικού ακτιβισμού, η πρόγευση μιας δημοκρατίας του αύριο. Με άφθονο σόου και πολιτικό χρήμα. Αλλά και με τεράστια συμμετοχή. Με νέες τεχνολογίες, πλανητική δικτύωση, αποδόμηση της διακυβέρνησης Μπους πρωτίστως από τα κάτω. Η εκλογή Ομπάμα σημαίνει επίσης μη εκλογή Μακ Κέιν. Η ταυτολογία αυτή παραγνωρίζεται, σα να υποστηρίζει κανείς ότι δε θα υπήρχε διαφορά αν στη θέση του απερίγραπτου Μπους είχε εκλεγεί ο Αλ Γκορ. Και αν φροντίζουν ορισμένοι να τονίζουν τα σημεία σύγκλισης Ομπάμα – Μακ Κέιν, ο κόσμος διαισθάνεται ότι και η σύγκλιση αυτή έχει αποχρώσεις, αποχρώσεις που μπορούν να κάνουν τη διαφορά: από το ζήτημα των εκπομπών ρύπων, το Γκουαντάναμο, το Ιράκ, μέχρι την περίθαλψη, τους χρεοκοπημένους δανειολήπτες και τις διακρίσεις.

Το πολυσύνθετο και αντιφατικό εκλογικό σώμα που ψήφισε είναι η Αμερική με τις πολλές επιμέρους Αμερικές που μάλλον κανείς μας δεν τις ξέρει επαρκώς. Τα αποτελέσματα στις παράλληλες ψηφοφορίες αυτό ακριβώς έδειξαν. Η προεδρική εκλογή δεν είναι μόνο γέννημα της οικονομικής κρίσης, του πολέμου, της φαιδρής εικόνας του απερχόμενου Προέδρου και του επικοινωνιακά χαρισματικού Ομπάμα. Είναι ακόμα γέννημα εκείνων των υπόγειων τριγμών μιας κοινωνίας που τραβάει ταυτόχρονα προς χίλιες κατευθύνσεις κι όμως βρίσκει έναν βηματισμό. Είναι γέννημα της ανάγκης τόσων γενεών να πάρουν τα όνειρά τους εκδίκηση και να ανοίξει μια χαραμάδα ελπίδας. Είναι γέννημα πολλαπλών υπερβάσεων που κλονίζουν τα στερεότυπά μας και πολύ περισσότερο τα στερεότυπα των ίδιων των αμερικανών.

Να γιατί είναι μάταιο να βάζουμε στο ζύγι μια στροφή της Ιστορίας, ακόμα κι αν είμαστε βέβαιοι πως δε θα αποδειχτεί τέτοια. Τις μεγάλες αλλαγές δεν τις βλέπουμε. Μπορεί, αν είμαστε τυχεροί, να περάσει μπροστά μας ένα καθρέφτισμα, μια σκιά τους. Και επειδή δεν έχουν σκιά τα γεγονότα αλλά τα σύμβολά τους, μπροστά σε ένα τέτοιο σύμβολο γελούσαν δακρυσμένα τόσα πρόσωπα στο Σικάγο.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Το Νιου Τζέρσι έγινε προ ημερών η πέμπτη Πολιτεία των ΗΠΑ που ζήτησε επισήμως συγγνώμη για την εποχή της δουλείας. Ελάχιστη η πρακτική σημασία της απόφασης, απομένει όμως η συμβολική, κυρίως δηλαδή η προτροπή προς τους πολίτες «να διδάξουν τα παιδιά τους τι ήταν η δουλεία ώστε τέτοιες τραγωδίες να μην επαναληφθούν». Το πρόβλημα είναι πως τέτοιες αναδρομικές αυτοκριτικές θεάσεις της Ιστορίας δυστυχώς αντιμετωπίζουν το προκείμενο κάθε φορά ζήτημα ως οριστικά ανήκον στο παρελθόν. Με άλλα λόγια, καλή η συγγνώμη για το χθες αλλά η δουλεία αποτελεί και σήμερα μια ανοιχτή πληγή και αποτελεί εθελοτυφλία η απόπειρα να την εξορκίσουμε ταυτίζοντάς την αποκλειστικά με το υπερατλαντικό εμπόριο σκλάβων του 19ου αιώνα.

Σκλάβος είναι αυτός που εξαναγκάζεται, με ψυχολογική  ή φυσική απειλή, να εργαστεί. Ανήκει σε έναν εργοδότη ή ελέγχεται από αυτόν δια της βίας. Απανθρωποποιείται, αντιμετωπίζεται σαν εμπόρευμα, πωλείται και αγοράζεται, υφίσταται εγκλεισμό ή τουλάχιστον περιορισμό της ελευθερίας κίνησης. Με βάση τα παραπάνω, είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται η δουλεία ως φαινόμενο του παρελθόντος, σαν ένα ιστορικό ατύχημα; Πώς θα παραγνωρίσουμε τα εκατομμύρια ανθρώπων στα δίκτυα της υποδούλωσης για την εξόφληση χρεών, τον πρόωρο δια της βίας γάμο, την καταναγκαστική εργασία, την κληρονομική δουλεία, την εμπορία ανθρώπων, τις χειρότερες μορφές παιδικής εργασίας;

Η δουλεία δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της εγκληματικής συμπεριφοράς αδίστακτων κυκλωμάτων. Αν τη βλέπαμε έτσι, θα έμεναν στο απυρόβλητο γιγαντιαίες εταιρίες που εκμεταλλεύονται τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας στα σύγχρονα εργοστασιακά κάτεργα για να μειώσουν το κόστος παραγωγής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αλυσίδες πρόχειρης εστίασης (πιο πρόσφατα βρέθηκε στο στόχαστρο το Burger King) που αγοράζουν τεράστιες ποσότητες πιέζοντας τους παραγωγούς για χαμηλές τιμές. Εν γνώσει τους, η πίεση μετακυλύεται στους εργάτες που δουλεύουν συχνά σε καθεστώς ημι-δουλείας. Στο χώρο της βιομηχανίας ένδυσης, εταιρίες όπως η Nike και η Gap συστηματικά συνεργάζονται με υπεργολάβους που χρησιμοποιούν παιδική εργασία.

Η απλουστευτική θεώρηση της δουλείας ως έργου εγκληματικών κυκλωμάτων αποσιωπά δύο βασικούς παράγοντες. Ο ένας είναι η εξαθλίωση των χωρών του Τρίτου Κόσμου, η εκπόρνευση Αφρικής και Ασίας, που τροφοδοτεί τα δουλεμπορικά κυκλώματα με αναλώσιμο ανθρώπινο δυναμικό. Ο δεύτερος είναι η ευθύνη των δυτικών χωρών, αφού η δουλεία, άμεση ή έμμεση, έχει σαφέστατα χαρακτηριστικά εκμετάλλευσης, ταξικής, φυλετικής και φύλου, και είναι παραπλανητική η αντιμετώπισή της από μια οπτική αποκλειστικά φιλανθρωπική ή ποινική. Οι κοινωνίες μας, δεν μπορούμε να το παραγνωρίζουμε, εκμεταλλεύονται τη δουλεία, αγοράζοντας τα φτηνά της προϊόντα, κερδοσκοπώντας με τη μαύρη εργασία, καταναλώνοντας τις υπηρεσίες των δούλων ως παροχέων σεξουαλικών υπηρεσιών.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Η φετινή χρονιά τελειώνει με θαυμάσια νέα για τον αγώνα κατά της θανατικής ποινής. Στις 18 Δεκεμβρίου η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε με συντριπτική πλειοψηφία την έκκληση για παγκόσμιο μορατόριουμ εκτελέσεων. 104 χώρες ψήφισαν υπέρ, 54 κατά και 29 απείχαν. Η απόφαση καλεί τα κράτη που διατηρούν τη θανατική ποινή να θεσμοθετήσουν ένα μορατόριουμ εκτελέσεων με προοπτική πλήρους κατάργησης. Καλούνται επίσης σταδιακά να περιορίσουν τα αδικήματα που επιφέρουν την εσχάτη των ποινών. Πάντως, συνολικά 133 χώρες έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή είτε με νόμο είτε στην πράξη.

Στις ΗΠΑ, χώρα-κλειδί στο θέμα, επίσης οι εξελίξεις είναι θετικές. 19 πολιτείες (από τις 38 που εφαρμόζουν τη θανατική ποινή) έχουν σταματήσει τις εκτελέσεις, κυρίως επειδή η χρήση της θανατηφόρας ένεσης θεωρείται  σκληρή και απάνθρωπη μεταχείριση. Το Νιου Τζέρσι έγινε η πρώτη Πολιτεία που προχωρά στην κατάργηση της θανατικής ποινής, μετά την επαναφορά της το 1976 από το Ανώτατο Δικαστήριο. Το Ιλλινόις διατηρεί το μορατόριουμ εκτελέσεων για 8η χρονιά, λόγω εσφαλμένων καταδικών. Η Νέα Υόρκη κήρυξε αντισυνταγματική την ποινή, ενώ Σύλλογοι Ιατρών, Αναισθησιολόγων και Νοσοκόμων έχουν εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή τους και αυξάνεται ο αριθμός εκείνων που αρνούνται τη συμμετοχή τους στις εκτελέσεις. Εξάλλου, το Ανώτατο Δικαστήριο θα κρίνει τη συνταγματικότητα της χρήσης θανατηφόρας ένεσης μετά από προσφυγή δύο θανατοποινιτών από το Κεντάκι. Φέτος πραγματοποιήθηκαν μόλις 34 εκτελέσεις, 60% κάτω από το 1999. Δημοσκοπήσεις δείχνουν πως το 47% των ερωτηθέντων υποστηρίζουν τη θανατική ποινή ενώ το 48% προτιμά τα ισόβια χωρίς δυνατότητα απόλυσης από τη φυλακή. Ο σκεπτικισμός της αμερικανικής κοινής γνώμης πηγάζει κυρίως από το ενδεχόμενο δικαστικού λάθους, το υψηλό κόστος της χρήσης της θανατικής ποινής και την πεποίθηση πως οι οικείοι των θυμάτων σε τίποτα δεν ωφελούνται από έναν ακόμα θάνατο.

Ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς. Υπάρχουν όμως στοιχεία που επιτρέπουν αισιοδοξία. Κατά πρώτον, το μέτωπο κατά της ποινής του θανάτου αναπτύσσεται ανεξάρτητα από πολιτισμικές ή πολιτικές διαφορές, εκτείνεται σε όλες τις ηπείρους και δεν εξηγείται μόνο ως αποτέλεσμα γεωπολιτικών ή άλλων συσπειρώσεων. Η διεύρυνση αυτού του μετώπου είναι ταχύτατη: το 1977 μόνο 16 χώρες είχαν καταργήσει τη θανατική ποινή για όλα τα εγκλήματα και σήμερα ο αριθμός αυτός έχει φτάσει τις 90. Ένα ακόμα στοιχείο: το 2006, το 91% των εκτελέσεων πραγματοποιήθηκαν σε ΗΠΑ, Ιράκ, Ιράν, Κίνα, Πακιστάν και Σουδάν. Η πίεση πρέπει πλέον να γίνει πολύ εστιασμένη. Οι ρηγματώσεις στην ως τώρα συμπαγή πρακτική των ΗΠΑ χρειάζεται να αξιοποιηθούν. Και βεβαίως, στο επίκεντρο οφείλουμε να θέσουμε την Κίνα, την πρωταθλήτρια των εκτελέσεων, που επιδιώκει να φκιασιδώσει το πρόσωπό της ενόψει Ολυμπιακών.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Η Wal-Mart είναι από τις μεγαλύτερες εταιρίες παγκοσμίως: 351 δις δολάρια έσοδα και 11,3 δις κέρδη ετησίως. Στις ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης, αφού διατηρεί 4000 καταστήματα και απασχολεί 1,3 εκατομμύρια υπαλλήλους. Κανένας όμως δε μετέχει σε εργατικό σωματείο! Η οργάνωση Human Rights Watch απέδειξε με ειδική έρευνα πως δεν πρόκειται για σύμπτωση. Οι εργαζόμενοι εμποδίζονται να οργανωθούν. Βασικό μέρος της κατάρτισης των στελεχών αφορά σε πρακτικές παρεμπόδισης των συνδικάτων. Στις συναντήσεις προσωπικού προβάλλονται βίντεο κατά των σωματείων και υπέρ των ατομικών διαπραγματεύσεων με τη διοίκηση. Κάθε απόπειρα οργάνωσης σωματείου αναφέρεται αμέσως και ειδική ομάδα αποστέλλεται για να την καταστείλει. Ένα κλίμα φόβου καλλιεργείται με κάθε τρόπο: κάμερες ασφαλείας παρακολουθούν ειδικά όσους εκφράζονται υπέρ του συνδικαλισμού, η διανομή σχετικού υλικού απαγορεύεται, όσοι επιμένουν κινδυνεύουν με απόλυση. Η έκθεση καταδεικνύει πως η εργατική νομοθεσία των ΗΠΑ ουσιαστικά ανέχεται αυτές τις μεθόδους. Όποτε μια υπόθεση φτάνει στη δικαιοσύνη οι ποινές είναι ασήμαντες. Το χειρότερο που μπορεί να υποστεί η εταιρία είναι η υποχρέωση επαναπρόσληψης του απολυθέντος και η ανάρτηση ανακοίνωσης στο κατάστημα με την οποία υπόσχεται να τηρεί τον νόμο!

Στην Ευρώπη υπάρχουν κλάδοι όπου τα πράγματα δεν είναι καλύτερα: οι οργανωμένοι σε σωματείο υπάλληλοι των Μακ Ντόναλντς  στη Γερμανία είναι 4%, στη Γαλλία 1,5%, στην Ισπανία 1% και στην Αγγλία 0%. Καθίσταται έτσι ευκολότερη για την επιχείρηση η απασχόληση υπαλλήλων με μειωμένα και συνεχώς μεταβαλλόμενα ωράρια εργασίας. Στη χώρα μας χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν γνωστές αλυσίδες discounter, δηλαδή σούπερ μάρκετ με ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. Η συγκράτηση των τιμών σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο διαχείρισης του προσωπικού: εξοντωτική απασχόληση σε κάθε αντικείμενο εργασίας αφού ο αριθμός τους δεν επαρκεί, εργασία 4ωρη και όχι πλήρης, απλήρωτες υπερωρίες και ανύπαρκτα διαλείμματα. Στελέχη παριστάνοντας τους πελάτες κάνουν αιφνιδιαστικές εφόδους και εικονικές αγορές για να ελέγξουν τα αντανακλαστικά των ταμιών. Και εδώ, όπως στην περίπτωση των γραφείων ενοικίασης εργαζομένων και σε πολλούς κλάδους του ιδιωτικού τομέα, η ουσιαστική αδυναμία ένταξης σε σωματείο αποτελεί συστατικό στοιχείο της εργασιακής οπισθοδρόμησης.

Γράφονται και λέγονται πολλά για την απορύθμιση των εργασιακών σχέσεων. Έχει όμως ιδιαίτερη σημασία αυτή η πτυχή τους, η αποχή από τη συνδικαλιστική ένταξη. Ο συνδυασμός αποτρεπτικών μεθόδων από πλευράς εργοδοτών με την απαξίωση του συνδικαλισμού από πλευράς εργαζομένων (απαξίωση εν μέρει δικαιολογημένη και επικουρικά εντέχνως τροφοδοτούμενη από τα ΜΜΕ) έχει οδηγήσει σε ολοσχερή παραίτηση από ένα βασικό δικαίωμα. Από την άποψη αυτή, είναι ελπιδοφόρο μήνυμα η απόφαση μεγάλων διεθνών οργανώσεων δικαιωμάτων να δράσουν για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα που ως τώρα συχνά αντιμετωπίζονταν ως δεύτερης κατηγορίας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα