You are currently browsing the tag archive for the ‘Ισλάμ’ tag.


Στις 21/9 συνέβησαν στη χώρα μας δύο περιστατικά βίας με σαφές αντιμουσουλμανικό στίγμα: πυροβολισμοί εναντίον ναού των Σιχ στη Λεωφόρο Μαραθώνος και φθορές σε λατρευτικό χώρο επίσης των Σιχ στο Κάτω Σούλι. Διαφέρουν προφανώς ποιοτικά και συμβολικά τέτοιες οι επιθέσεις σε λατρευτικούς χώρους από τις συνήθεις βίαιες επιθέσεις κατά Μουσουλμάνων μεταναστών. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Ο φτωχός Τυνήσιος μικροπωλητής Μοχάµεντ Μπουαζίζι αυτοπυρπολήθηκε, έβαλε φωτιά σε όλη την Βόρεια Αφρική και πέρασε στην Ιστορία των Αράβων. Λίγο πριν, ο αστυνομικός που τον χαστούκιζε έβαζε σε κίνηση τη θεωρία του χάους: μια πεταλούδα πέταξε στην Τυνησία, μια σκιά φόβου τάραξε τον ύπνο του 80χρονου Μουμπάρακ στην Αίγυπτο.

Ο τεκτονικός σεισμός ξεκίνησε εκείνη τη μαγική στιγμή που η αδικία και η στέρηση ξεπέρασαν ένα αδιόρατο κρίσιμο μέγεθος. Έτσι, σαν από καπρίτσιο της τύχης, το χέρι του αστυνομικού έσπρωξε ελάχιστα τον τεράστιο βράχο που για δεκαετίες (ή και αιώνες) ισορροπούσε στην άκρη του γκρεμού. Ο βράχος ακόμα πέφτει.

Η Αίγυπτος επιχειρεί να διαψεύσει ότι η τυραννία είναι αναπόφευκτη, ένα κισμέτ, μια ουρανόπεμπτη κατάρα για τους αραβικούς λαούς. Επιχειρεί να διαψεύσει όσους θεωρούν ότι η μια τυρανία, η στρατιωτική, μπορεί μόνο να αντικατασταθεί από μια άλλη, φονταμενταλιστική.

Οι αισιόδοξοι λένε ότι στην Αίγυπτο αναπροσδιορίζεται η ταυτότητα των Αράβων. Ο συλλογικός πυρετός μπορεί να είναι η γέννα μιας νέας περηφάνιας, ενός Αραβισμού με χαλαρότερο εναγκαλισμό της θρησκείας. Γιατί δεν είναι το Ισλάμ που δίνει τον τόνο στην πλατεία Ταχρίρ. Οι διαδηλωτές ζητάνε δημοκρατία, ελευθερίες, δικαιώματα, διαφάνεια, δικαιοσύνη. Όλες εκείνες τις αξίες δηλαδή που έχουν χαριστεί στην αποκλειστική χρήση της Δύσης. Η χρόνια αραβική αμηχανία απέναντί τους μοιάζει να διαλύεται καθώς γίνονται το νέο διακύβευμα του αραβικού «yes we can».

Η Δύση παρακολουθεί αμήχανη. Οι δυτικές ηγεσίες πιάστηκαν στον ύπνο, θύματα των μυστικών τους υπηρεσιών. Οι δυτικές κοινωνίες βλέπουν πολλά στερεότυπα να κλονίζονται στην πλατεία Ταχρίρ. Βλέπουν μια αραβική συγκέντρωση που δεν αποτελείται από φανατικούς γενειοφόρους του Ισλάµ. Βλέπουν πρόσωπα φωτεινά που δεν κραυγάζουν απειλητικά και ακατάληπτα. Βλέπουν στη πλατεία Ταχρίρ το θέατρο μιας γιορτής της συλλογικότητας από το αύριο. Μαθαίνουν ότι την ώρα της προσευχής περνούν στρατιωτικά ελικόπτερα και οι χριστιανοί φωνάζουν μαζί με τους μουσουλμάνους «Αλάχ Ακμπάρ» για να σκεπάσουν τον ήχο των ελικοπτέρων.

Στην Αίγυπτο, χώρα που ζει και αναπνέει στο δρόμο, ξαναθυμόμαστε τη πολιτική δύναμη του δρόμου. Το ποτάμι που φωνάζει «selmia» (είμαστε ειρηνικοί) δέχεται τις πλαστικές σφαίρες των δυνάμεων ασφαλείας. Το καθεστώς ξετυλίγει τις κλασικές καταφυγές κάθε αυταρχικού καθεστώτος. Περιορίζει την πληροφόρηση, αυξάνει την ανασφάλεια και τον φόβο, στέλνει αντιδιαδηλωτές και βίαιους προβοκάτορες.

Η Ελλάδα παρακολουθεί σχεδόν βουβή. Αν οι διαδηλωτές ήταν Παλαιστίνιοι και η καταστολή είχε ισραηλινό έμβλημα θα είχαμε έντονες αντιδράσεις από πολλές πλευρές: από την Αριστερά, κοινοβουλευτική και εξωκοινοβουλευτική μέχρι τη Δεξιά, λαϊκή και ριζοσπαστική. Και βέβαια τον Μ. Θεοδωράκη, κοινή συνισταμένη των παραπάνω.

Υγ. Αφού γράφτηκαν τα παραπάνω, ήρθε η είδηση της παραίτησης Μουμπάρακ. Η δύναμη του δρόμου νίκησε.
Υγ.2 Οι φωτογραφίες δικές μου, από ένα ταξίδι στο Κάιρο τον Νοέμβριο του 09.

Επιβεβαιώνοντας τον Καββαδία στον στίχο του τίτλου, οι Ελβετοί ψήφισαν την απαγόρευση ανέγερσης νέων μιναρέδων. Η διενέργεια ενός τέτοιου δημοψηφίσματος προκαλεί ανησυχία μεγαλύτερη κι από το αποτέλεσμά του, αφού συνδέεται με ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας και διακρίσεων. Τα δικαιώματα δεν είναι θέμα πλειοψηφίας και μειοψηφίας. Η καταδίκη του ωστόσο είναι τόσο εύκολη που σχεδόν στερείται ουσιαστικού αντικρίσματος, αν παράλληλα δεν απαντά σε ορισμένα βασικά ζητήματα.

Μάνταμπα, Ιορδανία (φωτο αντίφωνο)

Με βάση τις αρχές της ανοιχτής κοινωνίας ο μιναρές στην Ευρώπη αντανακλά τη θρησκευτική ελευθερία και το σεβασμό της ετερότητας. Η ξενοφοβική δημαγωγία επικαλείται όμως την προστασία των ευρωπαϊκών δημοκρατικών αξιών από την απειλή του ισλαμικού σκοταδισμού. Για να απευθυνθεί σε ευρύτερα ακροατήρια η ευρωπαϊκή ακροδεξιά αναδεικνύει εκείνη την όψη του μιναρέ που τον καθιστά σύμβολο περιορισμού των δικαιωμάτων των γυναικών. Προβάλλει την απαγόρευση ως βίαιη υπόμνηση ότι η εισβολή της θρησκείας στη δημόσια ζωή έχει όρια. Η απάντηση στη ρητορική αυτή πρέπει να είναι σαφής και αποφασιστική: δεν υπερασπιζόμαστε την ανοιχτή κοινωνία περιορίζοντάς την. Οι αξίες της δεν εκχωρούνται σε έναν χριστιανικό φονταμενταλισμό που καταπίνει την κάμηλο των αμέτρητων καμπαναριών και διυλίζει τον κώνωπα των τεσσάρων(!) ελβετικών μιναρέδων.

Από την άλλη, υπάρχουν όντως αδιανόητα φαινόμενα που θέτουν την ανοιχτή κοινωνία σε δοκιμασία, όπως τα εγκλήματα τιμής και ο γενετήσιος ακρωτηριασμός των γυναικών. Ο κληρικός και δάσκαλος στη Γενεύη Hani Ramadan απολύθηκε, γιατί υποστήριξε δημόσια τον λιθοβολισμό των μοιχών και την ποινή του ακρωτηριασμού. Πώς αντιδρούμε στις περιπτώσεις αυτές; Γράφει ο Τοντόροφ (Ο φόβος των βαρβάρων, εκδ. Πόλις): «Αν ορισμένοι άνθρωποι που κατοικούν στη Γαλλία αρνούνται το κράτος δικαίου, καταπιέζουν τις γυναίκες τους ή προσφεύγουν συστηματικά στη φυσική βία, πρέπει να καταδικάζονται, όχι επειδή οι συμπεριφορές αυτές είναι ξένες στη γαλλική ταυτότητα (που δεν είναι), αλλά επειδή παραβιάζουν τους ισχύοντες νόμους, οι οποίοι είναι εμπνευσμένοι από έναν πυρήνα ηθικών και πολιτικών αξιών». Αυτή είναι η απάντηση. Η εφαρμογή των νόμων. Απόλυτη, ανυποχώρητη, χωρίς πολιτισμικό πρόσημο, χωρίς επιλεκτικότητα ή εξαιρέσεις για λόγους οποιωνδήποτε ιδιαιτεροτήτων.

Παράλληλα όμως χρειάζεται να γίνεται καθετί που εκθέτει τις κλειστές κοινότητες στον ήλιο της ουσιαστικής συνύπαρξης. Σαν να απαντά στον κληρικό, γράφει ο αδελφός του Tarik Ramadan, καθηγητής της Οξφόρδης: «Επαναλαμβάνω για χρόνια σε μουσουλμάνους ότι πρέπει να είναι ορατοί με θετικό τρόπο, ενεργοί και προοδεύοντες μέσα στις ευυπόληπτες Δυτικές κοινωνίες τους.(…) Το Ισλάμ είναι πλέον μια ελβετική και μία ευρωπαϊκή θρησκεία και οι μουσουλμάνοι πολίτες είναι σε μεγάλο βαθμό «αφομοιωμένοι». Αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις, όπως ανεργία, φτώχεια και βία -προκλήσεις που από κοινού πρέπει να αντιμετωπίσουμε». (Ελευθεροτυπία, 5/12). Ζητούμενο για την Ευρώπη είναι οι μουσουλμανικές της κοινότητες να βγουν στη δημόσια σκηνή, όχι να σπρωχθούν στην άκρη. Το ευρωπαϊκό Ισλάμ χρειάζεται ενθάρρυνση για να κερδίσει τη δική του μάχη.

Εντέλει, τι λέει το δημοψήφισμα στον ανώνυμο μουσουλμάνο της Γενεύης που απαγορεύει στη μικρή του κόρη το κολυμβητήριο για να μην έρθει σε επαφή με αγόρια; Του στέλνει λάθος μήνυμα, τον ωθεί να κλειστεί ακόμα περισσότερο στα θρησκευτικά του τείχη. Τον κάνει να νιώθει ότι η ταυτότητά του βιάζεται, ότι αποτελεί a priori τεκμήριο κάποιας απροσδιόριστης ενοχής. Ποιος θα πληρώσει την περιχαράκωσή του; Πρώτη απ’ όλους η κόρη του, στο όνομα της οποίας υποτίθεται ότι ψήφισαν οι Ελβετοί.

iranΜυριόστομη κραυγή έρχεται από το Ιράν: «Πού πήγε η ψήφος μου;» Μαζικά οι πολίτες επιχείρησαν στις κάλπες να αλλάξουν την πορεία των πραγμάτων. Η προεκλογική περίοδος και ο δημόσιος διάλογος  αποτέλεσαν υπόσχεση δημοκρατικής συμμετοχής και έφεραν κυρίως τους νέους εγγύτερα στην πολιτική. Ήρθαν με τα δικά τους όπλα, το ίντερνετ και τα μηνύματα στα κινητά τηλέφωνα, όργανα ενός διεκδικητικού μέλλοντος. Και μετά οι κάλπες διέψευσαν την ελπίδα δείχνοντας τα όρια του καθεστώτος που δεν αντέχει ούτε την εσωτερική εναλλαγή προσώπων από την ίδια ισλαμική μήτρα. Ακολούθησαν οι υπέροχες ημέρες των διαδηλώσεων με αιτήματα που υπερβαίνουν την εκλογική συγκυρία: ελευθερία και δικαιώματα. Εκατομμύρια στους δρόμους όλη την εβδομάδα που πέρασε αψήφησαν τη βία. Νέοι και γυναίκες αποτελούν μια μεγάλη δύναμη αλλαγής. Οι νέοι ασφυκτιούν με τις παρεμβάσεις σε κάθε πτυχή κοινωνικής και προσωπικής ζωής. Από την άλλη, οι γυναίκες έθεσαν τα δικαιώματά τους στη δημόσια ατζέντα με πρωτοφανή ένταση και καθαρότητα. Απόδειξη η εκστρατεία του ενός εκατομμυρίου υπογραφών για τον τερματισμό των διακρίσεων. Και δίπλα τους οι εθνικές μειονότητες που ζητούσαν περισσότερα πολιτικά και πολιτιστικά δικαιώματα. Ακολούθησαν η τυφλή βία των ένοπλων κρανοφόρων του καθεστώτος και η λογοκρισία: η απαγόρευση των sms επειδή έβγαζαν τον κόσμο στους δρόμους δεν είναι παρά το έντρομο παρελθόν που απαγορεύει στο μέλλον να έρθει.

Οι νέοι κυρίως πληρώνουν τώρα το τίμημα. Τα πανεπιστήμια σε Τεχεράνη, Ταμπρίζ, Εσφαχάν, Σιράζ έγιναν πεδία βίαιης καταστολής. Αν βρίσκονταν σε άλλη χώρα, αυτά τα ονόματα θα ήταν ήδη σύμβολα ελευθερίας στα χείλη μας. Τώρα όμως αντιμετωπίζονται με αδιαφορία που δεν εξηγείται μόνο από τη σωρεία των εγχώριων προβλημάτων. Υπάρχουν δυο ακόμα παράγοντες. Ο ένας είναι ο άλογος αντιαμερικανισμός, αντίθετος εντέλει με την έλλογη αντίθεση σε συγκεκριμένες πλευρές της αμερικανικής πολιτικής. Αποτελεί το κυρίαρχο, υπόρρητο και συχνά ασυνείδητο φίλτρο στη θέαση κάθε διεθνούς γεγονότος. Η δημοκρατική εξέλιξη σε όποια χώρα ανήκει κατά τους αμερικανούς στον «άξονα του κακού» μοιάζει να μη μας αφορά, να μπαίνει σε μια δυσεξήγητη δεύτερη μοίρα. Ο «εχθρός του εχθρού μας» ή αλλιώς η «αγία επιλεκτικότητα». Κινούμαστε στο μήκος κύματος Πούτιν – Τσάβεζ – Κίνας που έσπευσαν να συγχαρούν τον Αχμεντινεζάντ. Μάταια αναζητήσαμε κάποια ανακοίνωση εγχώριου κομματικού φορέα για τη βίαιη καταστολή του κινήματος των ιρανών πολιτών. Καμία έκπληξη βέβαια. Δεν είναι άλλωστε μακριά ο καιρός που σφαγιάζονταν οι εξεγερμένοι στο Θιβέτ και κομματική ανακοίνωση (ΚΟΕ) τους αποκαλούσε «βατράχια της CIA».

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ανάγκη μας να αποδιώξουμε μια τρομερή υποψία: κι αν ο ισλαμικός κόσμος δεν είναι αυτό που νομίζουμε; Αν δεν πρόκειται για ένα ενιαίο πλήθος θρησκόληπτων; Αν κάτω από την επιφάνεια βοούν αντιθέσεις και υπόγεια ρεύματα; Οι νέοι και οι γυναίκες με τα ακάλυπτα χαρούμενα πρόσωπα, τα νέα κοινωνικά μίντια που κλέβουν τη δύναμη μέσα από τα χέρια μιας φοβισμένης και γι’ αυτό επικίνδυνης εξουσίας κλονίζουν τις βεβαιότητές μας. Αντίθετα, το κοινότοπο εξουσιαστικό λεξιλόγιο («η ξένη υποστήριξη στους αναρχικούς διαδηλωτές είναι αδικαιολόγητη», δήλωσε η ιρανική πρεσβεία στις Βρυξέλλες) τις επιβεβαιώνει. Οι βεβαιότητές μας είναι απαραίτητες για να διαχειριστούμε και την εδώ ύπαρξη μουσουλμάνων. Αν όλοι οι μουσουλμάνοι όπου γης αποτελούν ένα πλήθος φανατικών με κοινά χαρακτηριστικά, τότε δικαιολογείται ο έμφοβος αυταρχισμός που η μιντιακή εξουσία και μέρος της πολιτικής ηγεσίας εκπέμπουν. Πώς λοιπόν να δούμε καθαρά όσα γίνονται στους δρόμους της Τεχεράνης;

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Ακούστηκε λοιπόν και το «Αλλάχ ου ακμπάρ» στους δρόμους της Αθήνας. Ο θεός είναι μεγάλος, αλλά είναι αλλιώς να το ακούμε από χιλιάδες μουσουλμάνους δίπλα μας. Φοβίζει πολλούς το θρησκευτικό συναίσθημα που εκφράζεται με τρόπο ξένο προς δικούς μας πολιτισμικούς και γλωσσικούς κώδικες. Ήρθαν νωρίτερα από όσο περιμέναμε όσα φοβόμασταν. Πολλοί επιχειρούν φυγή στο παρελθόν: «Δεν είμαι ρατσίστρια, θέλω απλώς να ζω όπως ζούσα πριν από 20 χρόνια», έλεγε Αθηναία στις κάμερες, χρεώνοντας στους μετανάστες με τρόπο σχεδόν μεταφυσικά νοσταλγικό όλα όσα άλλαξαν.

Το θέμα είναι τι λέμε τώρα. Προηγείται η επίσημη συγγνώμη για την καταστροφή του κορανίου ή φωτοτυπίας του (συγγνώμη αυτονόητη για όλους πλην ηγεσίας Υπουργείου Δημόσιας Τάξης). Ακολουθούν μέτρα υπερεπείγοντος χαρακτήρα: νομική ρύθμιση των δεκάδων χώρων λατρείας που λειτουργούν άτυπα και ανέλεγκτα, εφαρμογή του νόμου για την ανέγερση τζαμιού, μέριμνα για την κατασκευή μουσουλμανικού νεκροταφείου στο Σχιστό ή για την παραχώρηση τμημάτων στα υπάρχοντα κοιμητήρια για την ταφή μουσουλμάνων. Και ας πάψει επιτέλους η πρωτοφανής σιωπή και ακινησία της τοπικής αυτοδιοίκησης, με προεξάρχοντα τον Δήμο Αθηναίων σε ένα θέμα κατεξοχήν αρμοδιότητας και ευθύνης του. Χρειάζεται επίσης συνεχής συνεργασία με τις οργανώσεις των μουσουλμάνων. Δήλωσε ο πρόεδρος της Μουσουλμανικής Ένωσης Ελλάδος κ. Ελγαντούρ: «Κάνω έκκληση σε όλους να σταματήσουν τα παιχνίδια με το θρησκευτικό αίσθημα αυτών των νέων που είναι ήδη εξαιρετικά επιβαρυμένοι, έχουν άγνοια των πολιτικών παιχνιδιών και βιώνουν την πίστη ως έσχατο καταφύγιο στις τρομακτικές δυσκολίες τους». Θέλουμε ή δεν θέλουμε να συνομιλούμε με τέτοιες φωνές;

Η ελληνική πολιτεία καλείται να αντιληφθεί ότι το πολιτικό κόστος από τα απαραίτητα μέτρα είναι πολύ μικρότερο από το κόστος μιας ρήξης με τους μουσουλμάνους μετανάστες. Η καταγγελία του θρησκευτικού φανατισμού χωρίς αντιμετώπιση των αιτίων που τον τροφοδοτούν μοιάζει με ξόρκι. Όταν το θρησκευτικό συναίσθημα εξωθείται στα υπόγεια «τζαμιά» των πολυκατοικιών, δηλαδή κάτω από το χαλί, ενδέχεται να πάρει άλλους δρόμους, επικίνδυνους για την κοινωνική συνοχή. Να γιατί πρέπει να νιώθουμε ευτυχείς για την αντίδραση των μεταναστών που ευθέως μας λένε πως η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο.

Παράλληλα, η πολιτεία πρέπει εμπράκτως να δείξει πως κατανοεί την αγωνία των κατοίκων του κέντρου, τους οποίους είναι λάθος να χρεώνουμε και να χαρίζουμε συλλήβδην στο «ρατσιστικό μπλοκ». Χρειάζεται λοιπόν αποτελεσματική αστυνόμευση. Προσοχή όμως! Αστυνόμευση δεν είναι μόνο ή κυρίως καταστολή. Είναι ταυτόχρονα πρόληψη, κοινωνική ειρήνευση, μηχανισμοί διαμεσολάβησης, κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων του κάθε πληθυσμού, της κάθε γειτονιάς και κοινότητας, συνεργασία με δομές πρόνοιας. Αυτή η αστυνόμευση θα αφαιρούσε ζωτικό χώρο από τις συμμορίες αυτόκλητων υπερπατριωτών που έχουν αναλάβει δράση στους δρόμους της πόλης και στο πεδίο του κοινού ποινικού δικαίου. Με λίγα λόγια, αντιμετωπίζουμε μια κατάσταση δυναμική που τροφοδοτείται από την αύξηση του αριθμού των μεταναστών που ζουν σε καθεστώς εικονικής ανυπαρξίας, από την διογκούμενη ανασφάλεια και από τον διαγκωνισμό φορέων που σπεύδουν να επενδύσουν στο πολιτικό κενό της ανασφάλειας. Το τι θα γίνει αύριο δεν μπορούμε λοιπόν να το αφήσουμε στα χέρια του θεού, όσο μεγάλος κι αν είναι.

Και κάτι τελευταίο: ο φιλελεύθερος λόγος παγίως υποστηρίζει τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους και τον περιορισμό της θρησκείας στο πεδίο που της αναλογεί. Οι αντοχές του λόγου αυτού θα δοκιμαστούν, καθώς απευθυνόμενος στους μουσουλμάνους κινδυνεύει να χρεωθεί ξενοφοβικά κίνητρα. Πρέπει να επιμείνει στις ίδιες αρχές, διεκδικώντας ταυτόχρονα πλήρη σεβασμό των θρησκευτικών δικαιωμάτων. Η περίπτωση των σκίτσων του Μωάμεθ αποτελεί πολύτιμο μάθημα αμφισβήτησης θεμελιωδών αρχών της ανοιχτής κοινωνίας και ως τέτοιο πρέπει να το έχουμε διαρκώς κατά νου.

Την προηγούμενη εβδομάδα ο Ιρανός Πρόεδρος Αχμεντινεζάντ απευθύνθηκε στη Διάσκεψη κατά του Ρατσισμού με λόγο εμπρηστικό, διχαστικό και αντισημιτικό. Οι αντιδράσεις οξύτατες, από τις αποδοκιμασίες εντός της αίθουσας έως τις αποχωρήσεις ευρωπαίων αντιπροσώπων. Εύλογο λοιπόν το ερώτημα: πώς απαντά κανείς αποτελεσματικά στο λόγο που αρθρώνεται για να διχάσει; Πώς αντιδρά στον πρωτόγονο αντισημιτισμό εκείνου που παρουσιάζεται ως ο Ζορρό του Ισλάμ για να καρπωθεί τη συσσωρευμένη οργή του Αραβικού κόσμου;

Υπάρχει κατ’ αρχάς ο δρόμος της καταγγελίας. Θυμίζει κανείς στον Αχμεντινεζάντ τη δική του θεωρία και πράξη. Μιλά για το θεοκρατικό καθεστώς, τις διώξεις, τις διακρίσεις κατά των γυναικών, τα βασανιστήρια, τις εκατοντάδες εκτελέσεις, μεταξύ τους και ανηλίκων, τις ποινές λιθοβολισμού, μαστίγωσης ή ακρωτηριασμού. Κυρίως, καταδικάζει απερίφραστα τις απειλές εξόντωσης ενός κράτους, εν προκειμένω του Ισραήλ. Εντούτοις, ο δρόμος αυτός δεν αρκεί. Αν μείνει κανείς εκεί, έχει ακολουθήσει την οδό Αχμεντινεζάντ. Έχει απαντήσει στην επιλεκτικότητα με επιλεκτικότητα. Έχει γίνει ο έτερος πόλος στο μοτίβο του αμοιβαίου αποκλεισμού που καταλήγει, όπως το γνωστό ψυχροπολεμικό ανέκδοτο, στην αδιέξοδη ρήση «ναι, αλλά κι εσείς καταπιέζετε τους μαύρους». Απάντηση στον εμπρηστικό ρατσιστικό λόγο αποτελεί κυρίως η έμπρακτη αποδόμησή του. Χρειάζεται δηλαδή  να καταδειχθεί πώς ο λόγος του Αχμεντινεζάντ τρέφει το ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία, πώς ετοιμάζει τις επόμενες γενιές του μίσους. Είναι όμως αμφίβολο αν αυτό επιτυγχάνεται με συμβολικές αποχωρήσεις. Η απάντηση πρέπει να δίνεται με τα μέσα εκείνα που ο Λόγος προσφέρει. Με την ενίσχυση του διεθνούς οπλοστασίου κατά του ρατσισμού. Με  την ανυποχώρητη θέση ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου είναι απόλυτη αξία. Η εκ Δυσμών αποχώρηση από τη Διάσκεψη μοιάζει με επίδειξη αγανάκτησης που εντέλει δεν πλήττει τον φορέα του διχαστικού λόγου. Εξάλλου, εκείνος ούτε στιγμή δεν άφησε να φανεί ότι επιδιώκει να διαλεχθεί.

Δυο επιπλέον παράμετροι υπεισέρχονται στην προβληματική αυτή. Η πρώτη σχετίζεται με την καθημερινή πρακτική εκείνου που φιλοδοξεί να απαντήσει στον εμπρηστικό λόγο του εκάστοτε Αχμεντινεζάντ. Οφείλουν ο δικός του λόγος και η δική του πράξη να κοιτάζουν διαρκώς σε άλλη κατεύθυνση. Η δική του εσωτερική και εξωτερική πολιτική να είναι συμβατές με βασικές αρχές δικαιωμάτων. Η δεύτερη παράμετρος σχετίζεται αναπότρεπτα με το ερώτημα περί ελευθερίας της έκφρασης. Η απάντηση στον εμπρηστικό λόγο δεν μπορεί να είναι μια εκσυγχρονισμένη φίμωση της αντίθετης άποψης με όρους πολιτικής ορθότητας. Ειδάλλως, δεν πλήττεται ο Αχμεντινεζάντ αλλά εκείνοι οι σκεπτόμενοι άνθρωποι που δεν ανέχονται τους συμψηφισμούς και την επιλεκτικότητα. Τα κύρια θύματα αυτής της σπειροειδούς αντιπαράθεσης είναι όσοι επιμένουν να διακρίνουν τις λεπτές αποχρώσεις πέραν των εύκολων αφορισμών. Όσοι για παράδειγμα εξεγείρονται με την άρνηση του Ολοκαυτώματος αλλά δεν εννοούν να πολεμούν τους αρνητές με εκπτώσεις σε επίπεδο θεμελιωδών δικαιωμάτων. Όσοι δηλαδή τιμούν την Ιστορία αρνούμενοι την εργαλειακή της χρήση, που καταλήγει με υπερβατικές αναγωγές να χρησιμοποιεί το φρικαλέο χτες για να δικαιολογήσει ένα αποτρόπαιο σήμερα. Με απλά λόγια, ζητείται λόγος που -μνήμων των πληγών του παρελθόντος- αντανακλάται με ανυποχώρητη αμεροληψία στην πρακτική του παρόντος.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Πρόσφατα στην Κοπεγχάγη συναντήθηκαν εκπρόσωποι Ευρωπαϊκών και Αραβικών θεσμών προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, επιδιώκοντας να χτίσουν γέφυρες επικοινωνίας. Έξω από το κτίριο είχαν συγκεντρωθεί μερικές δεκάδες Δανοί που διατράνωναν την αντίθεσή τους στην παρουσία μουσουλμάνων στη χώρα. Κάποιος θα μπορούσε απλώς να χαρακτηρίσει την αντίδραση ρατσιστική, τους διαδηλωτές γραφικούς, το συμβάν μεμονωμένο. Θα πρέπει όμως να λάβει υπόψη του πως στη Δανία ζει μεγάλος μεταναστευτικός πληθυσμός. Στην πόλη του Μάλμε πάνω από τα μισά παιδιά που γεννιούνται παίρνουν το όνομα Μοχάμεντ. Το ακροδεξιό κόμμα απέσπασε 10% διακηρύσσοντας «έξω οι ξένοι». Καλό είναι λοιπόν να ακούμε με προσοχή κάθε τέτοια έκφραση ξενόφοβης δυσφορίας ακριβώς γιατί αποτυπώνει ένα σοβαρό ρεύμα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ας μην ξεχνάμε εξάλλου πως στη Δανία άναψε η φωτιά για τα σκίτσα του Μωάμεθ που σάρωσε τον μισό πλανήτη. Η αμοιβαία κατανόηση έχει όρια και μάλιστα στενά. Σε πολλές δυτικές χώρες με δημοκρατική παράδοση, ένα τοξικό κοκτέιλ προκαταλήψεων και άγνοιας για την αραβική κουλτούρα οδηγεί στην αναζωπύρωση εξτρεμιστικών απόψεων ενώ η πνευματική ελίτ οχυρώνεται πίσω από την ελευθερία λόγου με τρόπο αυτάρεσκο και ενίοτε αυτιστικό. Ταυτόχρονα, το πολύτιμο για εμάς «ευρωπαϊκό κεκτημένο» που κατοχυρώνει την κριτική, σατιρική αντιμετώπιση συμβόλων της θρησκευτικής εξουσίας, σε πολλές αραβικές χώρες θεωρείται ευθεία επίθεση κατά της απαραβίαστης ιερής σφαίρας και οι υπέρ της θεοκρατίας φωνές δυναμώνουν. Είμαστε λοιπόν αντιμέτωποι με μια υπεραπλούστευση, μια βαθιά πόλωση.

Στην  Κοπεγχάγη διαπιστώσαμε τις δυσκολίες του διαπολιτισμικού διαλόγου. Οι  ευρωπαίοι στιγματίσαμε τις διακρίσεις λόγω φύλου, φυλής ή καταγωγής στις χώρες μας.  Αρκετοί άραβες εντόπισαν τις ίδιες διακρίσεις. Στις χώρες μας όμως πάλι, όχι στις δικές τους. Οι σοβαρότατες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποσιωπώνται από τους άραβες και το εν μέρει δικαιολογημένο αίσθημα του αδικημένου κινδυνεύει να γίνει μόνιμο σύνδρομο αμυντικής ωραιοποίησης της «αραβικότητας» συλλήβδην. Έτσι όμως φτάνουμε να μην υπάρχει κοινή γλώσσα και συνεννόηση ακόμα και για βασικές έννοιες.

Ο διάλογος πρέπει να είναι διαρκής και ανοιχτός. Σε μια επόμενη κρίση, σαν αυτή των σκίτσων, όσοι περισσότεροι αποστασιοποιηθούν από τη θεωρία περί σύγκρουσης πολιτισμών τόσο το καλύτερο. Οι  αποκλειστικοί αντιπρόσωποι της μιας και μόνης αλήθειας, εκείνοι που δεν έχουν αντικρίσει με θάρρος το πραγματικό τους πρόσωπο στον καθρέφτη, είναι πάντα οι πρώτοι που πυροδοτούν την ένταση. Η πρόκλησή μας  είναι οι νηφάλιες φωνές να διαλέγονται και όταν χρειάζεται να ακούγονται δυνατά, υπερασπίζοντας μια κοινή βάση αξιών που πρέπει να χτίσουμε.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης υποδέχτηκε με καχυποψία την είδηση της σύλληψης των επίδοξων αερο-τρομοκρατών. Διατυπώθηκαν σενάρια που υπαινίσσονταν σκηνοθετημένη εξάρθρωση ανύπαρκτης τρομοκρατικής οργάνωσης. Τα δυο κόμματα της Αριστεράς, με διαφορετική ένταση, φλέρταραν με αυτές τις θεωρίες συνωμοσίας στις επίσημες ανακοινώσεις τους. Ο Στάθης (Ελευθεροτυπία, 12/8) είπε επιγραμματικά αυτό που πολλοί σκέπτονταν: απαντήστε στο ερώτημα που έθεταν οι Λατίνοι από καταλύσεως δημοκρατίας: «ποιος ωφελείται;»… Ορθό το ερώτημα. Μια αποκάλυψη που ενισχύει την επιχειρηματολογία κάποιου και τον βγάζει, έστω και πρόσκαιρα, από μια δύσκολη θέση εμβάλλει σε σκέψεις. Σε έναν πόλεμο λέξεων, εντυπώσεων και προπαγάνδας, κάθε κίνηση μπορεί να γίνεται εκ του πονηρού. Χρήσιμο λοιπόν το ερώτημα. Ποιος ωφελείται; Οφείλει κανείς να είναι καχύποπτος. Ιδίως όταν οι κάμερες προσωρινά εγκαταλείπουν τους νεκρούς αμάχους του Λιβάνου και στρέφονται στις ουρές των αεροδρομίων. Εξάλλου, η αναδρομή σε προηγούμενες απόπειρες παραπλάνησης της δυτικής κοινής γνώμης γεννάει καχυποψία. Δεν ξεχνιούνται οι μαζικοί τάφοι της Τιμισοάρα, οι θερμοκοιτίδες του Κουβέιτ, ο κορμοράνος του Κόλπου, τα όπλα του Ιράκ.

Δεν είναι όμως αρκετό το ερώτημα «ποιος ωφελείται». Η μιντιακή εκμετάλλευση των επίδοξων βομβιστών για την απόσπαση συναίνεσης δεν αναιρεί την εγκληματική φύση των ισλαμικών οργανώσεων τυφλής βίας. Έτερον εκάτερον. Οι κυβερνήσεις ΗΠΑ και Μ. Βρετανίας εγκαλούνται διότι αξιοποιούν εργαλειακά έναν υπαρκτό κίνδυνο για δικούς τους σκοπούς και με την πολιτική τους πυροδοτούν τον ισλαμικό φανατισμό. Προσχώρησαν στη λογική της σύγκρουσης πολιτισμών και ακολουθούν πρακτικές κρατικής τρομοκρατίας. Από την άλλη όμως, το να ωφελούνται από την αποκάλυψη του Λονδίνου δεν αναιρεί τη βαρύτητα του εγκλήματος που ετοιμαζόταν.

Είναι δύσκολο να κοιτά κανείς προς όλες τις κατευθύνσεις σε καιρό κρίσης. Απαιτεί ενάργεια πνεύματος και υπεύθυνη στάση, ακόμα και αυτοκριτική ενίοτε. Οι θεωρίες συνωμοσίας τον απαλλάσσουν από αυτή τη δυσκολία. Είναι απλουστευτικές, αποδίδουν τα πάντα σε σκοτεινές δυνάμεις. Δε χωρούν διάψευση, αυτοεπιβεβαιώνονται νομοτελειακά. Στη χώρα μας βρίσκουν ιδιαίτερα εύφορο έδαφος. Δεξιά και Αριστερά έχουν κατά καιρούς επιδοθεί κατά κόρον στο άθλημα αυτό. Ο αρχιεπισκοπικός λόγος βασίζεται πάνω τους. Στα ΜΜΕ διαχέονται σαν πλημμυρίδα. Επιβεβαιώνουν τα εθνικά μας στερεότυπα. Αποθεώνουν την κοντόφθαλμη λογική «ο εχθρός του εχθρού μου φίλος μου», με αποτέλεσμα την ταύτιση με θεοκρατικά καθεστώτα που εκμηδενίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη. Ή, για να μείνουμε στην επικαιρότητα, οδηγούν στην αποθέωση του Φιντέλ Κάστρο, που κατόρθωσε ως σύμβολο της αιώνιας επανάστασης να νικήσει όλες τις σε βάρος του συνωμοσίες και να παραδώσει από το νοσοκομείο την εξουσία στον αδελφό του μετά από 48 χρόνια!

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Αρχή πρώτη: βάση της δημοκρατίας η ισοπολιτεία. Το τελευταίο διάστημα η αρχή αυτή κακοποιείται βάναυσα. Κακοποιείται από όσους πλειοδοτούν στην καλλιέργεια φόβου. Αναμενόμενο. Κακοποιείται από παρουσιαστές ειδήσεων που ζητούν πιστοποιητικά εθνικοφροσύνης. Επίσης αναμενόμενο. Οι υπόλοιποι τι κάνουν; Τι κάνει ένα κόμμα εξουσίας που υπερασπιζόμενο την ισοπολιτεία προτείνει μειονοτικό υποψήφιο; Οφείλει προηγουμένως να έχει βάλει τη μειονότητα στο παιχνίδι. Με συνέπεια. Με πλαίσιο αρχών συμφωνημένο και σαφές, που θα την προστατεύει από τους υπερπατριώτες που παρεπιδημούν και στις δυο πλευρές του Έβρου. Οι μειονοτικές υποψηφιότητες οφείλουν να είναι συνεπή βήματα ενιαίας πολιτικής, όχι ευκαιριακές κινήσεις που αδειάζουν την ίδια τη μειονότητα για να γίνουν τίτλος στις ειδήσεις των οχτώ.

Αρχή δεύτερη: Βάση της ισοπολιτείας η ισονομία. Ίδιοι νόμοι, ίδιος δικαστής για όλους. Η κ. Καραχασάν περιέγραψε με μελανά χρώματα τη θέση της γυναίκας στη μειονότητα: «Ο μουφτής έχει αποκλειστική αρμοδιότητα σε ό,τι αφορά το οικογενειακό δίκαιο. Δεν επιλέγουμε εμείς αν θα πάμε στα πολιτικά δικαστήρια ή στον μουφτή. Εφόσον έχουμε παντρευτεί με θρησκευτικό γάμο (το 99%), αναγκαστικά πρέπει να πάμε στον μουφτή για το διαζύγιο, ο οποίος θα καθορίσει τη διατροφή και την επιμέλεια.» Ολοφάνερη επιταγή οι έλληνες πολίτες να δικάζονται όλοι, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, από την τακτική δικαιοσύνη. Αυτό θα προστάτευε καλύτερα τα θεμελιώδη δικαιώματα των μελών της μειονότητας, ιδίως των γυναικών. Αν πρέπει ο μουφτής να έχει δικαιοδοτικές αρμοδιότητες, γιατί στερούμε αυτού του δικαιώματος (ή της ατυχίας) τους μουσουλμάνους εκτός Θράκης; Μήπως με το πρόσχημα της καλής γειτονίας με την Τουρκία αφήνουμε μια μαύρη τρύπα δικαιωμάτων στη Θράκη; Όμως, η κ. Καραχασάν ζητά να εκλέγεται ο ιεροδικαστής μουφτής, δηλαδή να επενδυθεί ο μόνος στην Ευρώπη ελέω θεού δικαστής με ακόμα μεγαλύτερη εξουσία: «Ο μουφτής πρέπει να εκλέγεται από τη μειονότητα. Ένας δικαστικός λειτουργός που ασκεί δικαστική εξουσία, όπως ο μουφτής ελέω Θεού, πρέπει να έχει την αποδοχή της μειονότητας».

Είναι η Θράκη έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Τα ευρωπαϊκά κεκτημένα ισχύουν για τους κατοίκους της; Αν ναι, τα ερωτήματα των ημερών, δηλαδή αν μπορεί να είναι υποψήφια η κ. Καραχασάν, αν πρέπει να εκλέγεται ή να διορίζεται ο μουφτής, αν ο μπακλαβάς είναι ελληνικός ή τουρκικός, είναι και τα τρία εξίσου εκτός θέματος.

Υγ. Ενώ τα κανάλια πλειοδοτούσαν σε αφορισμούς κατά του κ. Ιλχάν της ΝΔ (ενός σοβαρότατου κατά τους γνωρίζοντες εκπροσώπου της μειονότητας), ο τύπος δεν ανέφερε την παρουσία του δίπλα στον υφυπουργό κ. Στυλιανίδη κατά τον εορτασμό της απελευθέρωσης της Θράκης και τον έκοψε από τις φωτογραφίες των εκδηλώσεων! Με άλλα λόγια, αν η πραγματικότητα δε χωράει στα μέτρα μας, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

«Δεν ακούστηκε ποτέ στον πολιτικό λόγο των ελλαδικών κομμάτων το προφανές και πασίδηλο: Ότι η Ελλάδα είναι η μόνη από τους γειτόνους της που αρνείται να εφαρμόσει την αυτονόητη για όλους γύρω της αρχή της εθνοκάθαρσης. Θα μπορούσε. Και αρνείται». Πρόκειται για τμήμα άρθρου του κ. Χρήστου Γιανναρά που δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή (19/3/06) προκαλώντας μερικές συζητήσεις, λίγα έντυπα σχόλια και μια έκκληση (από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι) στον Προϊστάμενο της Εισαγγελίας να ασκήσει αυτεπάγγελτη δίωξη.

Να ξεκινήσουμε από το τελευταίο. Θα ήταν ήττα να εναποθέσουμε τις ελπίδες μας για σεβασμό των δημοκρατικών αξιών και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη ρομφαία του δικαστή. Το ζητούμενο δεν είναι λοιπόν να απαγορευτεί ο εξτρεμιστικός λόγος που εγκωμιάζει ένα έγκλημα. Εξάλλου, οι μοχθηρές σκέψεις πεθαίνουν από το ίδιο τους το δηλητήριο, όπως έγραψε ο Ραούλ Βανεγκέμ.

Επί της ουσίας τώρα. Ο κ. Γιανναράς δε βρήκε δυστυχώς κάτι να πει για την πολιτική των διακρίσεων που δημιούργησε στη Θράκη έναν πληθυσμό δεύτερης κατηγορίας, έτοιμο να εξαρτηθεί από οποιονδήποτε θα προσέφερε ελπίδα στοιχειώδους ασφάλειας. Δε θυμήθηκε πως η δική μας «εθνική» πολιτική (αυτή που τώρα καταγγέλλεται ως απούσα ή ελλειμματική) τσουβάλιασε πληθυσμούς πίσω από μια μπάρα που ανεβοκατέβαινε αυθαίρετα επί δεκαετίες. Η «εθνική» μας πολιτική αντιμετώπισε τους μουσουλμάνους της Θράκης ακριβώς όπως τους χαρακτηρίζει ο κ. Γιανναράς, ως πολίτες τριτοκοσμικής κατηγορίας. Φταίει βέβαια, σύμφωνα με τον καθηγητή, η ίδια «η μουσουλμανική μειονότητα που διατεταγμένα παραμένει με πείσμα στα χωριά, αγοράζει συνεχώς κτήματα, δεν πουλάει ποτέ σπιθαμή κεκτημένης ιδιοκτησίας. Και μοιάζει διατεταγμένα να επιδίδεται στην πολυτεκνία». Κάνει δηλαδή η μειονότητα όσα και ένας δεκάχρονος μαθητής γνωρίζει ότι είναι αναμενόμενα από μια κοινότητα με τα δικά της πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Μόνο που αυτά για τον καθηγητή αποτελούν τεκμήρια ενοχής.

Το εντυπωσιακό στη λογική του κ. Γιανναρά είναι η ψυχρή σαφήνειά της: εμείς φθίνουμε, εκείνοι  δυναμώνουν, άρα εθνοκάθαρση. Όλα συνηγορούν: «το Ισλάμ είναι το ισχυρότερο όπλο στην αδίστακτη στρατηγική του τουρκικού επεκτατισμού», άρα εθνοκάθαρση. «Η Θράκη θα μπορούσε να είναι από τα πιθανά ανταλλάγματα που θα παραχωρηθούν στην Τουρκία», άρα εθνοκάθαρση. Το μόνο που θα αποτρέψει το επαπειλούμενο Finis Greciae είναι ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Να εξασφαλίσουμε δια της βίας πληθυσμιακή ομοιογένεια στη Θράκη. Τα Βαλκάνια προσδοκούν άλλωστε τη δική μας συνεισφορά στην αιματηρή πορεία των τελευταίων ετών. Και εν έτει 2006, ο κ. Γιανναράς συμβάλλει στην εθνική μας αυτογνωσία καλώντας μας να δημιουργήσουμε μια Σρεμπρένιτσα κάπου στα ανατολικά της Κομοτηνής.

Αμήχανος μένει ο αναγνώστης του άρθρου του: να γελάσει ή να κλάψει;

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα