You are currently browsing the tag archive for the ‘Ιστορία’ tag.

promo
Το χτεσινό πρωτοσέλιδο της γνωστής κίτρινης φυλλάδας έβαλε στο στόχαστρο τον ιστορικό Χάρη Αθανασιάδη. «Σύμβουλος του Γαβρόγλου παραχαράκτης της Ιστορίας». Στο κείμενο ο Αθανασιάδης χρεώνεται προδοτικές απόψεις, όπως ότι ο Ελληνικός στρατός στη Σμύρνη προέβη σε σφαγές ή ότι η Κωνσταντινούπολη λέγεται Ισταμπούλ. Για να προκύψει έτσι αβίαστα το συμπέρασμα ότι ο «υβριστής του Ελληνισμού θα επιμορφώνει εκπαιδευτικούς». Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Τομέας Ιστορίας
του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής
του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ)
13, 14 Μαρτίου 2013
AULA, Κτίριο Φιλοσοφικής Σχολής Ζωγράφου

το πρόγραμμα αναλυτικά

Οι βουλευτές και η «καθαρή» σχολική Ιστορία Σε δυο περιπτώσεις πρόσφατα βουλευτές επιχείρησαν να επιβάλουν την «ορθή» ανάγνωση της Ιστορίας στο χώρο του σχολείου. Ο τρόπος που διδάχτηκε το φαινόμενο του φασισμού σε γυμνάσιο των Σερρών προκάλεσε την αντίδραση βουλευτή του ΛΑΟΣ. Μετέβη στο σχολείο απαιτώντας εξηγήσεις από την καθηγήτρια και πρόσβαση στην τάξη για να ελέγξει την ακρίβεια ανώνυμων καταγγελιών. Στη δεύτερη περίπτωση, πέτρα του σκανδάλου ήταν το θεατρικό έργο «Rock’ n’ Roll» του Τομ Στόπαρντ, που παρακολούθησαν μαθητές λυκείου της Πετρούπολης με τη συνοδεία καθηγήτριάς τους. Το έργο αναφέρεται στην Άνοιξη της Πράγας και στα δεινά του σταλινισμού, γεγονός που προκάλεσε αντίστοιχη οξεία παρέμβαση βουλευτή, του ΚΚΕ αυτή τη φορά, στο σχολείο και επίθεση κατά της καθηγήτριας από τον Ριζοσπάστη. Αιτία ή πρόσχημα το αίτημα ακύρωσης της αποβολής μαθητή για ανάρμοστη συμπεριφορά κατά τη διένεξή του με την καθηγήτρια σχετικά με το εν λόγω θεατρικό έργο. Η ΟΛΜΕ καταδίκασε την πρώτη παρέμβαση, οι βουλευτικές «επισκέψεις» επικρίθηκαν από μερίδα του τύπου. Προκύπτουν όμως ερωτήματα που υπερβαίνουν τα δυο περιστατικά. Ποια είναι τα όρια κατά τη διδασκαλία γενικά και τη διδασκαλία της Ιστορίας ειδικότερα; Ποιοι μηχανισμοί ελέγχου διασφαλίζουν την τήρησή τους; Δύσκολη οδός, διότι απαιτεί να εξειδικεύσουμε ή να σχετικοποιήσουμε το άρθρο 16 του Συντάγματος: «Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες• η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του κράτους». Μολονότι όμως δύσκολο, είναι αναγκαίο. Περιορισμοί τίθενται εκ των πραγμάτων. Η ΟΛΜΕ τονίζει: «Οι εκπαιδευτικοί χειρίζονται το αντικείμενο της διδασκαλίας τους με βάση τα σχολικά βιβλία και τις οδηγίες του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, και διατηρούν στο ακέραιο το δικαίωμα της παιδαγωγικής ελευθερίας στη διδασκαλία και της ελευθερίας της έκφρασης της προσωπικής γνώμης». Δικαιολογείται λοιπόν στη βάση της έκφρασης προσωπικής γνώμης η διδασκαλία της άρνησης του Ολοκαυτώματος ως ιστορικής αλήθειας; Όχι βέβαια. Από την άλλη, η ιστορική αλήθεια ορίζεται αποκλειστικά από τα σχολικά εγχειρίδια; Και πάλι όχι βέβαια. Εκεί υπεισέρχεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού, όχι απλώς ως αναμεταδότη γνώσεων αλλά ως παράγοντα ανάπτυξης δεξιοτήτων και κρίσης των μαθητών. Δύσκολα δέχεται κανείς ότι έφηβοι μαθητές λυκείου στην εποχή της πληροφορίας αδυνατούν να αξιολογήσουν στοιχειωδώς ένα θεατρικό έργο και τα ιστορικά/πολιτικά του συμφραζόμενα. Αν όντως αδυνατούν, τότε το πρόβλημα είναι ακριβώς ότι αδυνατούν. Όχι ότι ο Τομ Στόπαρντ τόλμησε να βεβηλώσει την «άμεμπτη» άσκηση εξουσίας του Ιωσήφ Στάλιν. Και φυσικά όχι ότι η καθηγήτρια τόλμησε να εμβαπτίσει τους μαθητές της στην τέχνη. Αναγκαστικά λοιπόν ερχόμαστε στην αντίδραση ενός φορέα ή προσώπου που θεωρεί ότι η διδασκαλία πραγματοποιείται αντιεπιστημονικά ή αντιδεοντολογικά. Προβλέπονται διαδικασίες για κάτι τέτοιο. Αν τις θεωρούμε ανεπαρκείς ας τις αλλάξουμε. Είναι καταστροφικές οι παρεμβάσεις στον ίδιο το χώρο του σχολείου, χώρο ήδη εξαιρετικά επιβαρυμένο, η απόπειρα εξακρίβωσης καταγγελιών με κατ’ αντιπαράσταση εξέταση μαθητών, η ένταση που εισάγουν στο σχολείο, αλλά δυστυχώς δεν παίρνουν μαζί τους φεύγοντας, βουλευτές ή άλλοι φύλακες της ιστορικής αλήθειας. Αποτελούν προσπάθεια να διευθετήσουν δικές τους εκκρεμότητες με ιστορικά ζητήματα όπως ο φασισμός ή ο κομμουνισμός μέσω ασκήσεων επαναστατικής γυμναστικής στο χώρο της εκπαίδευσης. Και εν πάση περιπτώσει, ας προτείνουν την υιοθέτηση καταλόγου επιτρεπόμενων θεμάτων και έργων τέχνης. Μόνο έτσι θα διαφυλαχτεί «η καθαρότητα των ιδεών, του έθνους και των ηθών των νέων μας», καθαρότητα που εύκολα διαβάζεται και ως πουριτανισμός. Και για να είμαστε δίκαιοι, διόλου άμοιρη εκπαιδευτικού πουριτανισμού λόγω έξωθεν πιέσεων η ίδια η ελληνική πολιτεία. Αρκεί να αναζητήσει κανείς τη σχεδόν εξόριστη από τα σχολικά εγχειρίδια επιστημονική θεωρία της εξέλιξης.

«Η Τουρκία δε μπορεί να μας δίνει μαθήματα για την ελευθερία γνώμης, γιατί η ίδια η κυβέρνηση Ερντογάν υιοθέτησε το νόμο 301 που τιμωρεί με φυλάκιση την αποδοχή της γενοκτονίας». Τα λόγια αυτά του γάλλου βουλευτή Πατρίκ Ντεβεντζιάν, αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο το άτοπο του πρόσφατου νόμου. Άραγε, τυφλώθηκε η γαλλική δημοκρατία και δε βλέπει πως η ανελευθερία σε μια χώρα δεν αντιμετωπίζεται με την αντίστροφη ανελευθερία σε μια άλλη; Η εισβολή της πολιτικής στα χωράφια της ιστορίας δεν είναι καινούρια υπόθεση. Την έχουμε συναντήσει και στη χώρα μας, στην ιστοριογραφία και στη διδασκαλία της ιστορίας. Υπό το πρόσχημα της αποκατάστασης της αλήθειας, κάποιου «χρέους μνήμης» ή απλώς «εθνικών αναγκών», συχνά πυκνά η πολιτική εξουσία φορά το μανδύα του ιστορικού και αναγκάζει την ιστορία να φορέσει μανδύα εθνικό. Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με μια δυτική δημοκρατία που συνειδητά αυτοακρωτηριάζεται. Όχι γιατί η ιστορική έρευνα έφερε στο φως νέα στοιχεία. Ούτε καν γιατί έπρεπε να τιμηθούν οι νεκροί Αρμένιοι. Αυτός ο σκοπός εξάλλου υποτίθεται πως εκπληρώθηκε το 2001 με την αναγνώριση της γενοκτονίας. Σήμερα, η νομοθετική εξουσία αναγορεύεται σε παντογνώστη ιστορικό- δικαστή. Ορίζει την ιστορία με κριτήρια πολιτικής ορθότητας, τεκμηριώνει την αλήθεια του χτες με πολιτικούς συσχετισμούς του σήμερα και έπειτα θέτει εκτός νόμου όποιον απορρίψει την αλήθεια της. Αλλαζονικά, αγνοεί τις φωνές ακόμα και των Αρμενίων της Τουρκίας που απορρίπτουν το γαλλικό νόμο γιατί είναι τόσο αντιδημοκρατικός όσο και ο αντίστοιχος τουρκικός!

Δεν είναι η πρώτη φορά που ποινικοποιείται η ιστορική εκδοχή. Η εφημερίδα Le Monde ασκώντας κριτική στο νόμο έκανε μια διάκριση: η ποινικοποίηση της άρνησης του Ολοκαυτώματος δικαιολογείται γιατί η άρνηση αυτή αποτελεί εργαλείο του σημερινού αντισημιτισμού, προπαγανδιστικό όπλο στα χέρια νεοναζί. Ποινικοποιώντας λοιπόν την άποψη αφοπλίζουμε εγκληματικές συμμορίες. Στην περίπτωση των Αρμενίων δεν υπάρχει αντίστοιχη επιδίωξη που να δικαιολογεί την ποινικοποίηση της άποψης. Δεκτό. Οριακά. Διότι, σε κάθε περίπτωση η φυλάκιση κάποιου για την άποψή του γύρω από την ιστορική αλήθεια είναι ομολογία αδυναμίας της δημοκρατίας. Ακόμα κι αν η άποψή του είναι ανιστόρητη ή ακόμα και επικίνδυνη.

Είναι νίκη της δημοκρατίας η παρέμβαση των ομάδων πίεσης και των κινήσεων πολιτών στη διαμόρφωση άποψης και τη χάραξη πολιτικής. Αντίθετα, η σύγκρουση εθνικών λόμπι που προσπαθούν να επιβάλλουν την άποψή τους για το ιστορικό παρελθόν αποτελεί εκφυλισμό της συμμετοχικής δημοκρατίας.

Υγ. Μια επίσκεψη σήμερα στην Αρμενία φανερώνει το μέγεθος του συλλογικού πόνου από τη σφαγή του 1915. Ο σεβασμός στον πόνο δεν επιβάλλεται όμως με ποινή φυλάκισης.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Η Υπουργός Παιδείας τόνισε με σαφήνεια την κυβερνητική θέση: οι μαθητικές παρελάσεις θα συνεχίσουν ως έχουν. Καλώς έπραξε. Μετά όμως αστόχησε. Με δηλώσεις της (ρ/σ Άλφα, 27/10) απαξίωσε τις μειοψηφίες που θέτουν τέτοια ζητήματα και την αριστούχο μαθήτρια που επέλεξε να μην πάρει μέρος στην παρέλαση, λέγοντας πως αυτό είναι δικό της πρόβλημα. Κακώς. Δεν είναι πρόβλημα. Είναι δικό της θέμα ή δικαίωμα.

Η Υπουργός στιγμάτισε επίσης το γεγονός πως το ζήτημα δεν τέθηκε όταν το ΠΑΣΟΚ ήταν στην κυβέρνηση. Εν μέρει έχει δίκιο. Οι επαμφοτερίζουσες δηλώσεις του κ. Ευθυμίου (σε αντίθεση με την αιδήμονα σιωπή του για την ανωτατοποίηση των ιερατικών σχολών) κρύβουν καιροσκοπισμό. Στο κάτω κάτω της γραφής, αν θεωρεί απαραίτητο το διαχωρισμό μαθητικών και στρατιωτικών παρελάσεων, ας τον διασφάλιζε όταν ήταν υπουργός.

Οι μαθητικές παρελάσεις, προανάκρουσμα ή απόηχος της μεταξικής περιόδου –οι απόψεις των ιστορικών διίστανται- και όχι παλαιόθεν παραδοσιακές όπως ευρέως πιστεύεται, οφείλουν να έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα, όπως κάθε εκδήλωση εξάλλου στην οποία συμμετέχουν μαθητές. Ποιον σκοπό λοιπόν εξυπηρετεί ο στρατιωτικός βηματισμός των μαθητών; Την ιστορική μνήμη; Όσοι έχουν έστω κι ελάχιστα εργαστεί στο σχολείο γνωρίζουν πόσο απέχει η παρέλαση από τη μνήμη. Η μνήμη συντηρείται με τη γνώση, προϋποθέτει θάρρος και αναζήτηση της αλήθειας μακριά από εύπεπτους εθνικούς μύθους και Μεγάλες Ιδέες. Η παρέλαση, ευεξήγητη ιστορικά και διαφανής ως προς τις ανάγκες ή σκοπιμότητες που τη γέννησαν, μένει στις μέρες μας μεταίωρη. Ποια αυριανά πεδία μαχών καλούν τους μαθητές μας; Ποια ανάγκη επιβράβευσης των αριστούχων, ωσάν να μην υπάρχουν άλλοι τρόποι, επιβάλλει να διατηρούμε έναν θεσμό που εμπνεύστηκε ο Μουσολίνι, μετατρέποντας την τάξη σε άγημα και τους δασκάλους σε υπολοχαγούς; Ρυθμικός ο βηματισμός των μαθητών, αλλά προς τα πού; Όχι πάντως προς την Ευρώπη που επικαλέστηκε η υπουργός στις δηλώσεις της. Η δημοσιογραφική έρευνα δε βρήκε άλλες χώρες όπου οι μαθητές βηματίζουν στρατιωτικά. Εκτός ίσως αν εννοούσε την Τουρκία.

Σεβαστή η θέση υπέρ της διατήρησης του θεσμού. Από τη στιγμή όμως που με επιχειρήματα αμφισβητείται η παιδαγωγική του σκοπιμότητα, χρειάζονται υπεύθυνες τοποθετήσεις όσων έχουν την ευθύνη της εκπαιδευτικής πολιτικής και όχι υπεκφυγές, όπως του Προέδρου του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας που μεταθέτει την ευθύνη της απόφασης στους μαθητές και τους γονείς. Κι αν η συμμετοχή αλλοδαπών μαθητών στις παρελάσεις τέθηκε με σφοδρότητα και λύθηκε σχετικά γρήγορα, ήταν γιατί αφορούσε τον πυρήνα της ισότιμης ένταξής τους στο σχολικό σύστημα. Τώρα όμως, μακριά από τηλεμαχίες και αφοριστικές κραυγές, ας δούμε την ίδια τη συμβατότητα των παρελάσεων με μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή εκπαίδευση. Στο κάτω κάτω, αν οι παρελάσεις είναι ένας σύγχρονος φιλειρηνικός θεσμός, τότε γιατί τα μέλη της Χρυσής Αυγής επιχειρούν κάθε χρόνο να τις οικειοποιηθούν παρεισφρύοντας στις τάξεις των παρελαυνόντων μαθητών;

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα