You are currently browsing the tag archive for the ‘λαϊκισμός’ tag.

 

ugly-faces-hieronymus-bosch

Νέα Μάκρη, Βασιλόπουλος, τμήμα λαχανικών. Μεσημέρι Σαββάτου. «Ο κόσμος σιχαίνεται τους πολιτικούς, ένας επιχειρηματίας αγαπάει τη χώρα του, ο κόσμος τον εμπιστεύτηκε. Πού είναι το κακό; Σειρά έχει η Γαλλία, μετά η Ευρώπη κι εμείς». Χρυσαυγίτης, καμμένος, δραχμιστής, ζουραραίος, σωρρικός, αδωνικός, μπαλτακικός, πουτινικός του Λιακόπουλου, καζακικός του ΕΠΑΜ; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο μεταπολιτευτικός λαϊκισμός, με κορυφαίο τον εμβληματικό πρωτοπασοκικό λαϊκισμό, δε συνάντησε εξαρχής το στιγματισμό και την καταγγελία, όπως σήμερα πολλοί θέλουν να εμφανίζουν. Με λίγες εξαιρέσεις –διανοούμενοι όπως ο Άγγελος Ελεφάντης και προσωπικότητες όπως ο Μάνος Χατζιδάκις- οι περισσότεροι, ακόμα και οι πολιτικά αντίθετοι, υπέκυπταν στη σαγήνη του εκμαυλιστή των μπαλκονιών. Σταδιακά όμως, καθώς ο πελατειακός λαϊκισμός οξείδωνε κάθε όψη της δημόσιας σφαίρας (δημοσιογραφία, δημόσια διοίκηση, συνδικαλισμός, ανώτατη εκπαίδευση έπεσαν σαν ώριμα φρούτα), η καταγγελία του άρχισε να τέμνει οριζόντια το πολιτικό τόξο ως τολμηρή προοδευτική στάση.

Όλα αυτά όμως είναι πλέον παλιά και αυτονόητα. Δεν έχει νόημα να μιλάμε σήμερα για τον λαϊκισμό με τους όρους του χτες. Μια παράμετρος έχει μεταβάλει ριζικά τα πράγματα. Αναφέρομαι στην εκτεταμένη χρήση του «αντιλαϊκισμού» ως δραστικού εργαλείου εξοβελισμού από τη δημόσια σφαίρα όχι πια του λαϊκισμού αλλά του λαϊκού. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η προνομιακή μεταχείριση επιμέρους κοινωνικών ομάδων ενδημεί στην πολιτική μας ζωή, ιδίως μετά τη δεκαετία του 80, οπότε αυτού του τύπου ο λαϊκισμός γνώρισε στιγμές δόξας. Υπήρχε όμως συχνά μια οιονεί παράμετρος ασφαλείας του πελατειακού συστήματος: η άνωθεν παραχώρηση γινόταν με τέτοιο τρόπο ώστε να προκαλείται μόνο έμμεση ζημία στους υπολοίπους, ζημία δύσκολα μετρήσιμη. Για παράδειγμα, η προεκλογική νομιμοποίηση αυθαίρετων κτισμάτων ευνοεί άμεσα τους ιδιοκτήτες τους και βλάπτει έμμεσα τους υπολοίπους. Βασίζεται δηλαδή στην ιδέα πως το γενικό συμφέρον καταλήγει να νοείται τόσο γενικό που εντέλει κανείς δεν αντιδρά ως θιγόμενος. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, θύμα είναι το δημόσιο αγαθό του περιβάλλοντος, έννοια ούτως ή άλλως λεηλατημένη στον τόπο μας.

Μια πρόσφατη όμως εξαγγελία έρχεται να δώσει νέα ώθηση στη δημαγωγική μικροδιαχείριση της πολιτικής. Μιλάμε για την «άλωση» των λεωφορειολωρίδων από τα ταξί, μια ευθεία αναίρεση της όποιας πολιτικής για τις δημόσιες συγκοινωνίες. Πρόκειται, σύμφωνα με τον Σύλλογο Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, για ανατροπή του ΚΟΚ (άρθρο 52, §4) που αναφέρει σαφώς ότι στις λεωφορειολωρίδες «κυκλοφορούν μόνο μέσα δημόσιας μαζικής μεταφοράς προσώπων» και το ταξί σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί τέτοιο μέσο. Η απόφαση αυτή, έστω και ως πιλοτική εφαρμογή, θα υποβαθμίσει την ποιότητα των μετακινήσεων στην πρωτεύουσα και θα στρέψει το επιβατικό κοινό στο ΙΧ. Ενώ η ταχύτητα των λεωφορείων διπλασιάστηκε (από τα 7 χλμ./ώρα στο κέντρο φτάνει στις λεωφορειολωρίδες τα 15 και στόχος ήταν τα 23), η εξαγγελία του κ. Στυλιανίδη φρενάρει εκατοντάδες λεωφορεία γεμάτα επιβάτες.

Πέρα όμως από τις τεχνικές πτυχές του θέματος, μας απασχολεί κυρίως το σκεπτικό που υποκρύπτεται. Έχουμε να κάνουμε με μια απόφαση που με άμεσο, σχεδόν βάναυσο τρόπο, βλάπτει μεγάλες ομάδες πληθυσμού. Εκείνες μάλιστα τις ομάδες τις κατά τεκμήριο λιγότερο προνομιούχες. Εκείνους που περισσότερο εξαρτώνται από τη στοιχειώδη ευρυθμία υπηρεσιών όπως οι δημόσιες μεταφορές. Το κράτος έρχεται λοιπόν να προσφέρει στους οδηγούς ταξί οικονομία χρόνου και βολή, αφαιρώντας πολλαπλάσια από τους χρήστες των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς. Εκεί βρίσκεται η βαναυσότητα, σε ένα «κοινωνικό ζύγισμα» που παίρνει με το ένα χέρι και δίνει με το άλλο, χωρίς καμιά επίφαση κοινωνικής δικαιοσύνης. Προκρίνεται απροσχημάτιστα η εύνοια μιας συμπαγούς επαγγελματικής ομάδας έναντι της ποιότητας ζωής των πολλών. Θα ήταν άδικος και καχύποπτος όποιος θεωρούσε πως η εκλογική αποτύπωση αυτής της εύνοιας αποτελεί και το μοναδικό κίνητρο της απόφασης; Μάλλον όχι.

Η απογοήτευση επιτείνεται από το γεγονός ότι η εξαγγελία αυτή ήρθε λίγες ημέρες μετά τα μέτρα φοροελάφρυνσης για την τόνωση της αγοράς αυτοκινήτου. Κι αυτό επειδή η υποβάθμιση των δημόσιων και η ενίσχυση των ιδιωτικών μέσων μεταφοράς αποτελούν δυο όψεις του ίδιου νομίσματος, με θύμα την ποιότητα ζωής όλων μας.

manos_hadjidakis

Πολύτιμος ο δημόσιος λόγος όταν είναι κριτικός και ανατρεπτικός, δε χαϊδεύει αυτιά, αποδομεί βεβαιότητες και βολή από χρόνια κατακτημένες. Όχι όμως με την ευκολία μιας αντιεξουσιαστικής εξουσιαστικότητας που όλο και συχνότερα κυριαρχεί, ανταγωνιζόμενη σε λαϊκισμό και αυταρχισμό την εξουσιαστική δίδυμη αδελφή της. Αυτός λοιπόν ο πολύτιμος δημόσιος λόγος έχει ηττηθεί κατά κράτος. Εξακολουθεί να αρθρώνεται αλλά έχει ηττηθεί. Είναι κι αυτή μια από τις αιτίες που παραμένει έντονη η απουσία του Μάνου Χατζιδάκι, συμβολικού για πολλούς φορέα ενός τέτοιου λόγου αν και απείχε πολύ από τον «τυπικό» διανοούμενο. Λείπει η ποιητική αγρυπνία της καθημερινής αμφισβήτησης, στην οποία τόσο ασκήθηκε. Αφορμή για τις σκέψεις αυτές το ντοκιμαντέρ «Είδωλο στον καθρέφτη» που φωτίζει πολλές πλευρές του συνθέτη αλλά υποβαθμίζει τον πολίτη και δημοσιολογούντα Χατζιδάκι.

Με όλες τις αντιφάσεις του, ο Χατζιδάκις παρέμεινε πιστός της σύγκρουσης. Οι  επιλογές του στο Τρίτο Πρόγραμμα έκαναν τον γενικό διευθυντή να ωρύεται, υπουργούς να τρέμουν για τη θέση τους, αγανακτισμένους πολίτες να ζητάνε το κεφάλι του. Συγκρούστηκε με την κυρίαρχη συλλογική αντιστασιακή μας αυταρέσκεια. Όπως έγραψε ο ίδιος «το ‘74 άρχιζε η εποχή των γηπέδων και των μεγάλων λαϊκών εκτονώσεων. Κράτησα την ψυχραιμία μου και δεν εχόρεψα εθνικούς και αντιστασιακούς χορούς στα γυμναστήρια και στα γεμάτα από νέους γήπεδα». Αντ’ αυτού δήλωνε, σχεδόν με άγνοια κινδύνου, ότι το ’66 βρέθηκε στην Αμερική και έμεινε εκεί έξι χρόνια για λόγους καθαρά φορολογικούς. Συγκρούστηκε με τον υφέρποντα φασισμό της Αυριανής στα χρόνια της παντοδυναμίας της, τη δεκαετία του ‘80. Ενώ πολλοί σιωπούσαν, εκείνος μίλησε ανοιχτά εναντίον της διείσδυσης του αυριανισμού στην κυβερνητική πρακτική και δέχτηκε τόνους κίτρινης λάσπης. Συγκρούστηκε με την κρατική αυθαιρεσία και στήριξε τις μειοψηφίες της αμφισβήτησης. Έκπληκτοι οι εξεγερμένοι βρήκαν στο πρόσωπο του «δεξιού» Χατζιδάκι έναν συμπαραστάτη που έγραφε το ‘86 για τη «μωβ σκιά Μαΐου που ξάπλωσε στον τόπο». Συγκρούστηκε και με τον ίδιο τον παλαιό εαυτό του αλλά παρέμεινε ο διαρκής προβοκάτορας που υπονόμευε την πατριδοκαπηλία παίζοντας τον ύμνο της Βέρμαχτ την 28η Οκτωβρίου και μιλούσε για τη γραφικότητα μιας Παράδοσης που είναι «ο εγωισμός των απελθόντων και η ενοχή, ο συμβιβασμός των επιζώντων». Απεχθανόταν το δημοφιλή ρόλο του μεμψίμοιρου δημογέροντα, θεματοφύλακα μιας εν κινδύνω ελληνικότητας, και δεν κολάκεψε την εθνική μας αναδελφοσύνη. Αρνήθηκε πεισματικά να εκπροσωπήσει ποτέ κανέναν άλλον πέρα από τον εαυτό του και δε μίλησε ποτέ για «το λαό του», όπως δυστυχώς κορυφαίοι ομότεχνοί του που αποζητούν σε βαθιά γεράματα με τρόπο θλιβερό την παλλαϊκή λατρεία.

Ο πολίτης Χατζιδάκις μιλούσε αδιαφορώντας για τις αντιδράσεις, γνωρίζοντας πως δε μπορεί να υπάρξει λόγος αμφισβήτησης που υπολογίζει τα νούμερα των δημοσκοπήσεων. Μπορεί γι’ αυτό να νιώθουν έντονη την απουσία του όσοι ανέπτυξαν μια προσωπική σχέση με το έργο και το πρόσωπό του. Εκείνοι που βιώνουν την έλλειψη της ρωμαλέας χατζιδακικής διαρκούς ευαισθησίας στην καθημερινότητά τους.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα