You are currently browsing the tag archive for the ‘περιβάλλον’ tag.

Margot_Kaessmann_BM_907966gΕπικεφαλής της Προτεσταντικής Εκκλησίας στη Γερμανία είναι για πρώτη φορά γυναίκα και μάλιστα χωρισμένη μητέρα τεσσάρων παιδιών. Μια τέτοια επιλογή όχι μόνο δεν προκαλεί τα ήθη αλλά θεωρείται ότι ίσως φέρει ανάσχεση της διαρροής των πιστών. Αυτή η διαρροή σχετίζεται με την αύξηση της ετήσιας εισφοράς, του θρησκευτικού φόρου, αφού η εκκλησία συντηρείται από τις εισφορές των πιστών, δεν είναι κρατικοδίαιτη. Ας σημειωθεί ότι η ίδια η εκκλησία ανακοίνωσε επισήμως –αποθέωση διαφάνειας- πως 160.000 άνθρωποι ζήτησαν να διαγραφούν από τους καταλόγους το 2008, έναντι 130.000 το 2007. Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς; Δυστυχώς, ούτε μία αναλογία δε μπορεί να βρεθεί με τα εν Ελλάδι ισχύοντα.
Ας μείνουμε στο θέμα του φύλου. Η επιλογή μιας γυναίκας με ιδιαίτερη ευφράδεια και ισχυρή δημόσια παρουσία δεν είναι μόνο θέμα «εκκλησιαστικού μάρκετινγκ». Φανερώνει επίσης ότι ο «σκανδαλισμός» δεν προκαλείται από την προσαρμογή στη ζωντανή πραγματικότητα και τις ανάγκες της. Αντίθετα, είναι η «Ηθική της ηθικολογίας» που προκαλεί σκανδαλισμό και κρύβει σκάνδαλα. Το γνωρίζουν αυτό οι εκκλησιαστικοί οργανισμοί, τόσο στην Εσπερία όσο και εδώ. Ο αποκλεισμός των γυναικών, ακόμα και από ρόλους που δε σκοντάφτουν σε δογματικά ασυμβίβαστα, στέλνει λάθος μηνύματα και αναιρεί το χριστιανικό «ουκ ένι άρσεν και θήλυ».
tina-bribiliΤην ίδια ώρα, κυριακάτικο ταμπλόιντ κάνει «πρώτο θέμα» την Υπουργό Περιβάλλοντος: «Ενώ η Τίνα κάνει πασαρέλα οι οικοπεδοφάγοι οργιάζουν στα καμένα». Πολλοί συσχετίζουν την επίθεση με τα κατασκευαστικά συμφέροντα των ιδιοκτητών της εφημερίδας. Ανεξαρτήτως ερμηνείας, τα υπαινικτικά σχόλια για την εμφάνιση και τις προσωπικές επιλογές της υπουργού δε θα γίνονταν αν ήταν άντρας και ιδίως από πολιτικό τζάκι. Ο υφέρπων σεξισμός δείχνει πόσο απέχουμε από μια δημοκρατία της πλήρους ισότητας. Στη χώρα μας υπάρχει μια γυάλινη οροφή στην εξέλιξη των γυναικών. Και μολονότι αποτιμάται θετικά η είσοδος περισσότερων γυναικών στην κυβέρνηση, το μεγάλο ζητούμενο είναι άλλο: η σταδιακή άρση των αόρατων φραγμών που κρατούν τις γυναίκες μακριά από θέσεις λήψης αποφάσεων. Η διαδικασία αυτή απαιτεί πολλές, μικρότερες αλλά δυσκολότερες, μάχες.
Από την άλλη, είμαστε πολύ κοντά στην ανάδειξη γυναίκας στην θέση του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης και μελλοντικού διεκδικητή της πρωθυπουργίας. Θετική εξέλιξη, υπό μια διευκρίνιση: όπως ακριβώς δεν μπορεί το φύλο να αποτελεί λόγο αποκλεισμού, έτσι δεν μπορεί να αποτελεί και λόγο επιλογής, αν δε συνοδεύεται από ουσιαστικό λόγο και έργο. Η νέα γερμανίδα Αρχιεπίσκοπος, διαβάζουμε, έχει στο ενεργητικό της πλούσιο ποιμαντορικό έργο. Κάνει μαχητικά σχόλια για κάθε πολιτικό ή κοινωνικό ζήτημα, δραστηριοποιείται στο ζήτημα της οικουμενικής συνεννόησης και στο πρόβλημα της φτώχειας στις πλούσιες κοινωνίες. Με άλλα λόγια, δεν είναι όλα θέμα μάρκετινγκ.

Πανθομολογούμενη η κραυγαλέα αποτυχία της πολιτείας να αντιδράσει έγκαιρα και αποτελεσματικά στην πρόσφατη επέλαση του πυρός. Πίσω από την κυβερνητική ανεπάρκεια κρύβεται μια απλή παραδοχή: είναι πολλά τα δέντρα. Είναι πολλά για να δημιουργήσουμε και να συντηρούμε τους αναγκαίους μηχανισμούς πρόληψης. Είναι πολλά για να αντέξουν στις ανάγκες του μοντέλου ευμάρειας και οικιστικής ανάπτυξης που με συνέπεια ακολουθούμε. Είναι πολλά για να αντισταθούν στο ρουσφετολογικό παίγνιο στο οποίο συστηματικά επιδίδονται οι κυβερνητικές πλειοψηφίες με την νομιμοποίηση των αυθαιρέτων. Είναι πολλά για να χωρέσουν το νεοελληνικό όνειρο της μεζονέτας στο δάσος. Η άκαυτη Πεντέλη δε χωράει όσους θέλουν βίλα στις πλαγιές της. Ο Υμηττός δε μπορεί να αντισταθεί στις πιέσεις οικονομικών συμφερόντων και οικοδομικής αδηφαγίας. Είναι πολλά τα δέντρα. Με βάση αυτή την κοινή παραδοχή πορευόμαστε. Αποτέλεσμά της όσα ζούμε επί σειρά ετών.

Ακόμα και οι σοβαρότερες οικολογικές οργανώσεις δε θέτουν ουσιαστικά στο στόχαστρο τη στρεβλή ανάπτυξη και τους θιασώτες της σε επίπεδο πελατειακής άσκησης της πολιτικής, επιχειρηματικής ασυδοσίας και μικροαστικής ή μεγαλόσχημης οικιστικής παρανομίας. Επιλέγουν μια μάλλον απολιτική καλλιέργεια θετικών αισθημάτων απέναντι στα κακόμοιρα τα δέντρα. Το ίδιο κάνουν και πολλά ΜΜΕ. Με την έννοια αυτή, η εθιμική πλέον μαυροφορεμένη διαμαρτυρία ημών των τεθλιμμένων συγγενών του δάσους κοντεύει να αποτελέσει μέρος του καλοκαιρινού φολκλόρ. Όμως, η υποθήκευση του δασικού πλούτου στο βωμό ατομικών οραμάτων ευμάρειας, επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή μεγαλομανών «εθνικών στόχων» εξελίσσεται επί δεκαετίες. Προϋπέθετε αποδιάρθρωση των τοπικών κοινοτήτων, συστηματική απαξίωση των δημόσιων αγαθών, νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας του μικροϊδιοκτήτη, νόμο της ζούγκλας για την αυθαιρεσία των ισχυρών, υπαγωγή της νομοθετικής εξουσίας στο ιδιωτικό συμφέρον.

Φτάνουν αυτά για να εξηγηθεί η καταστροφή; Όχι βέβαια. Μπορεί να εξυπηρετεί ιδεολογικές ευκολίες και εμμονές η αποκλειστική επίρριψη των ευθυνών στους «εμπρηστές οικοπεδοφάγους» αλλά δεν αρκεί. Συλλειτουργούν μια σειρά παραγόντων, κλιματικών και άλλων. Αν προσθέσουμε την ανικανότητα του κράτους το μίγμα είναι εκρηκτικό. Τρανή απόδειξη της ανικανότητας όχι τόσο η επί τριήμερο κακή διαχείριση της κρίσης όσο η προηγηθείσα παντελής απραξία. Δεν είναι τυχαίο πως όλοι επικαλούνται το ομόφωνο πόρισμα της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής του 1993 και τις προτάσεις σχετικά με τη συνολική μεταφορά της ευθύνης στην Δασική Υπηρεσία μέσω της δημιουργίας Ενιαίου Διεπιστημονικού Φορέα Πυροπροστασίας καθώς και την ενοποίηση του τριπτύχου «πρόληψη- καταστολή- διαχείριση». Τι από αυτά έγινε στα δυο χρόνια που μεσολάβησαν από τις πυρκαγιές του 2007; Απολύτως τίποτα.

Οι επικοινωνιακές πιρουέτες στα αποκαΐδια αρκούν για να μετρήσει κανείς ηθικά και πολιτικά αναστήματα. Στις ίδιες επικοινωνιακές απόπειρες εντάσσονται οι διαβεβαιώσεις «ό,τι ήταν δάσος θα παραμείνει δάσος» και «όταν σε δασική έκταση που καταστράφηκε από πυρκαγιά κτίζεται αυθαίρετο, αυτό κατεδαφίζεται αμέσως». Οι φράσεις αυτές προκαλούν πικρό γέλιο, ιδίως όταν ακούγονται από τα χείλη αρμόδιου υπουργού ο οποίος βαρύνεται με ανέγερση αυθαιρέτου. Ο συμβολισμός μιλάει μόνος του.


Οι μεγα-πυρκαγιές (mega-fires) του 2007 είχαν πολύπλευρες καταστροφικές συνέπειες. Όλα δείχνουν ότι η καταστροφή μπορεί να επαναληφθεί. Η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέδωσε μια διακηρυκτική απόφαση τονίζοντας πως η προστασία του περιβάλλοντος, η αειφόρος και βιώσιμη ανάπτυξη και γενικότερα η ισορροπία του οικοσυστήματος πρέπει να αποτελούν πρωταρχικά κριτήρια της κρατικής πολιτικής, ιδίως οικονομικής, και της συμπεριφοράς πολιτών και επιχειρήσεων. Η ΕΕΔΑ επισημαίνει ότι πρέπει να αξιοποιηθεί το ομόφωνο πόρισμα της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής του 1993 και ειδικά η επανεξέταση της ανάθεσης συνολικής ευθύνης στην Δασική Υπηρεσία μέσω της δημιουργίας Ενιαίου Διεπιστημονικού Φορέα Πυροπροστασίας. Ύψιστη ανάγκη η ενοποίηση του τριπτύχου «πρόληψη – καταστολή – διαχείριση». Η ΕΕΔΑ προτάσσει την λήψη θεσμικών μέτρων για τη διασφάλιση της δημόσιας ιδιοκτησίας, την απάλειψη παθογόνων κοινωνικών πιέσεων, την παραδειγματική τιμωρία εμπρηστών και καταπατητών δημόσιας γης, την οργάνωση ομάδων δασοπυροπροστασίας (εθελοντικών ή και υποχρεωτικών) σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον, η πρόταση για τη δημιουργία αυτόνομου Υπουργείου Περιβάλλοντος αξίζει θετικής ανταπόκρισης. Η «υπουργική συγκατοίκηση» Περιβάλλοντος και Δημοσίων Έργων προτάσσει τα έργα έναντι του περιβάλλοντος ενώ η διάχυση αρμοδιοτήτων περιβαλλοντικής διαχείρισης σε διάφορα Υπουργεία οδήγησε σε αδράνεια και αναποτελεσματικότητα. Απαιτείται διυπουργικός και διοικητικός συντονισμός, μία ενιαία περιβαλλοντική πολιτική που θα δεσμεύει Υπουργεία, Νομαρχίες και Δήμους. Αν, ωστόσο, το αυτόνομο Υπουργείο Περιβάλλοντος καταλήξει ακόμα ένας υπερτροφικός γραφειοκρατικός μηχανισμός, χωρίς αποφασιστικές αρμοδιότητες, καλύτερα να μη συσταθεί.

Πρωτίστως, η Πολιτεία οφείλει να συμμορφώνεται με τη σωτήρια για το φυσικό, δομημένο και πολιτιστικό περιβάλλον νομολογία του Συμβουλίου της  Επικρατείας. Η πάγια θέση του ΣτΕ για τη σύνταξη, επιτέλους, όπως επιτάσσει το Σύναγμα, δασολογίου πρέπει να γίνει άμεσα πράξη. Δε δικαιολογείται παρέκκλιση από τη συνταγματική επιταγή της απαγόρευσης μεταβολής της χρήσης ή του προορισμού δασών και δασικών εκτάσεων, στα οποία πρέπει, κατά το ΣτΕ, να προστεθούν τα πάρκα και οι χώροι περιαστικού πρασίνου. Ό,τι χαρακτηρίστηκε πράσινο παραμένει εσαεί πράσινο. Καμία αυθαίρετη αλλαγή της χρήσης γης. Καμία ανοχή ούτε επιείκεια στους καταπατητές, καταστροφείς και εμπρηστές.

Το περιβάλλον είναι ατομικό δικαίωμα. Η Πολιτεία οφείλει να το προστατεύει ως κοινό σε όλους αγαθό. Καθένας έχει δικαίωμα να αξιώνει την προστασία του και να την επιδιώκει ακόμη και δικαστικά. Επισημαίνει όμως η ΕΕΔΑ πως απαιτείται νέα πρόσληψη του δικαιώματος στο περιβάλλον και απαγκίστρωσή του από την ατομοκεντρική θεώρησή του που εξοπλίζει το άτομο με εξουσίες αποκλειστικής χρήσης, κάρπωσης και κτήσης του κατά το παράδειγμα της ατομικής ιδιοκτησίας. Το περιβάλλον δεν είναι κτήμα του ανθρώπου, ώστε να το εξουσιάζει και να το εκμεταλλεύεται αλόγιστα και ατιμώρητα. Είναι κοινό τοις πάσι αγαθό, δε γνωρίζει σύνορα και επικράτειες, δεν υπόκειται σε εξουσίες και εξουσιάσεις. Οι χρήστες του περιβάλλοντος δικαιούνται να ενημερώνονται και να συμμετέχουν στις αποφάσεις περιβαλλοντικής προστασίας και διαχείρισης. Το δικαίωμα στην προστασία του περιβάλλοντος είναι χωρίς αμφιβολία δικαίωμα συμμετοχής των χρηστών του στις διαδικασίες που το αφορούν, είναι δικαίωμα κατεξοχήν συμμετοχικό. Όμως, συνεπάγεται, όσο κανένα άλλο δικαίωμα, ευθύνες: ατομικές, συλλογικές, κρατικές.


Δεν κατάφερα ποτέ να συμμεριστώ τη χαρά του κυνηγού. Πρωτίστως για λόγους αισθητικούς και δευτερευόντως ιδεολογικούς. Ανήκω σε εκείνους που οι κυνηγοί εγκαλούν για εμπάθεια, αφού δεν εννοώ να καταλάβω την προαιώνια σχέση κυνηγού – θηράματος καθώς το ένα από τα δύο μέρη σε αυτή τη σχέση συμμετέχει χωρίς τη θέλησή του. Δηλώνω λοιπόν εκ των προτέρων πως μεροληπτώ. Πώς άλλωστε να διεκδικήσει κανείς εχέγγυα αμεροληψίας μπροστά στο θέαμα των πάνοπλων κυνηγών που ξεχύνονται στα δάση σα να ζουν στην κατάφυτη και γεμάτη θηράματα Ευρώπη περασμένων αιώνων; Η τεχνολογία χρησιμοποιείται απέναντι σε ζώα που δεν κατάφεραν να παρακολουθήσουν τη δική μας «εξέλιξη» και αγωνίζονται να επιζήσουν σε ένα περιβάλλον όλο και πιο εχθρικό, με τα ίδια φτωχά μέσα αιώνες τώρα. Έτσι κι αλλιώς άλλωστε, η καταναλωτική φυσιολατρία, τα υπερσύγχρονα 4X4 και η βιομηχανία των χόμπι ντύνουν την ανία της αστικής καθημερινότητας με ένα επίχρισμα περιπέτειας. Μόνο που στην περίπτωση του κυνηγιού το επίχρισμα αυτό έχει θύματα.

Αυτό όμως που υπερβαίνει την κοινή λογική είναι η συστηματική προσπάθεια να εμφανιστούν οι κυνηγοί ως διωκόμενοι, ως θύματα οργανωμένης προσπάθειας κατασυκοφάντησης και παραπληροφόρησης. Όλοι γνωρίζουν πως δεν πρόκειται για μια ανυπεράσπιστη ομάδα που πέφτει θύμα των κατηγόρων τους οικολόγων. Αντίθετα. Οι κυνηγοί αποτελούν το πιο οργανωμένο ίσως λόμπι στην ελληνική κοινωνία, με ισχυρές κομματικές διασυνδέσεις, σαφέστατη υποστήριξη από μερίδα του Τύπου, μεγάλη καταναλωτική ισχύ. Απόδειξη τρανή το ζήτημα της απαγόρευσης του κυνηγιού λόγω των πυρκαγιών. Η απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας για προσωρινή απαγόρευση έως ότου γίνουν οι απαραίτητες περιβαλλοντικές μελέτες ξεπεράστηκε αμέσως με μια «τρίπλα» του αρμόδιου Υφυπουργού. Όσοι τονίζουν πως οι επιπτώσεις των πυρκαγιών στην πανίδα δεν περιορίζονται στις καμένες μόνο εκτάσεις κατηγορούνται ως φανατικοί οικολογούντες. Η εξυπηρέτηση των συμφερόντων και ενστίκτων του κυνηγετικού λόμπι είναι πιεστικότερο αίτημα. Σαφείς οι αναλογίες με το ζήτημα της δημιουργίας Υπουργείου Περιβάλλοντος, που κατά τον κ. Σουφλιά πρέπει να ιδρυθεί αλλά … όχι ακόμα (σε πείσμα των κουτόφραγκων που το θεωρούν προϋπόθεση για τη χάραξη και εφαρμογή περιβαλλοντικής πολιτικής). Προφανώς προέχει η εξυπηρέτηση του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης με τις ολέθριες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Όπως προέχει άλλωστε και το έντονο αποτύπωμα των ταγμάτων της «οπλοφορούσας φυσιολατρίας» στον εκλογικό χάρτη. Αφελείς όσοι πίστευαν πως η περιβαλλοντική καταστροφή του καλοκαιριού θα στεκόταν εμπόδιο στις πάγιες προτεραιότητες πολιτείας και κοινωνίας. Οφείλουμε όλοι να αποδεχτούμε για άλλη μια φορά πως κυνηγοί, μεγαλοεργολάβοι, δήμαρχοι τύπου Ζαχάρως και πολιτικοί των «μεγάλων έργων» βιάζονται. Οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα προκαλούσαν αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην υλοποίηση των «μεγαλεπήβολων οραμάτων» τους!

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Άγνωστο το αποτέλεσμα των εκλογών την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές. Όλα  όμως δείχνουν ότι διαψεύστηκαν όσοι υποστήριζαν πως το συλλογικό τραυματικό σοκ από τα καμένα δάση θα ανέτρεπε τα πάντα. Το πολιτικό σύστημα ξαναβρήκε σύντομα το βηματισμό του (business as usual, όπως εύστοχα επεσήμανε ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης). Τα μεγάλα κομματικά επιτελεία ενέθεσαν στα προγράμματα της τελευταίας στιγμής ψήγματα περιβαλλοντικής πολιτικής. Ενδεχομένως ούτε καν συλλογικό τραυματικό σοκ δεν υπήρξε, ίσως μόνο μια πρόσκαιρη λυπημένη ανάπαυλα. Το σοκ μπορεί να οδηγούσε σε συλλογικό αναστοχασμό, οι συνέπειες του οποίου θα υπερέβαιναν κατά πολύ, ποιοτικά και ποσοτικά, την αναγωγή σε ελάχιστες εκατοστιαίες μονάδες στο κομματικό παίγνιο.

Το θέμα του περιβάλλοντος δεν κατάφερε λοιπόν ακόμα και σε τέτοιες συνθήκες να αναχθεί σε καίριο, καταλυτικό ζήτημα της προεκλογικής αναμέτρησης. Τρανή απόδειξη, πραγματική ύβρις, η εκχώρηση γης προς τουριστική εκμετάλλευση. Στην παραλία της Ζαχάρως! Είκοσι ημέρες μετά τις φωτιές και τέσσερις πριν από τις εκλογές! Με την εύγλωττη σιωπή του αντίπαλου κόμματος!

Πώς μπορούσαμε να ελπίζουμε υπό τέτοιες συνθήκες πως ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα έβρισκαν τη θέση τους στις προγραμματικές δεσμεύσεις των κομμάτων; Αμάχητο τεκμήριο η ανταπόκριση στο προεκλογικό ερωτηματολόγιο της Διεθνούς Αμνηστίας: απάντησαν ο ΣΥΡΙΖΑ, η Δημοκρατική Αναγέννηση και οι Οικολόγοι Πράσινοι. Με αποκλίσεις ως προς το περιεχόμενο, με θέσεις που ως επί το πλείστον συνέπιπταν με τις θέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας αλλά και με ορισμένες αποκλίσεις που έδειξαν πως οι απαντήσεις ήταν γνήσιες και ουσιαστικές.

Είναι αυτονόητο πως η σιωπή των τριών μεγαλύτερων κομμάτων, αποτέλεσμα ελπίζουμε προεκλογικής ολιγωρίας, δεν αρκεί για να εκλείψουν τα ανοιχτά θέματα δικαιωμάτων από την ημερήσια διάταξη της επόμενης μέρας. Μπροστά μας βρίσκονται οι συνέπειες του πολέμου κατά της τρομοκρατίας στο επίπεδο των ατομικών δικαιωμάτων (χωρίς διερεύνηση παραμένουν οι υποκλοπές, οι έκνομες μεταγωγές και οι 64 πτήσεις της CIA που διήλθαν από την Ελλάδα, οι απαγωγές των Πακιστανών μεταναστών). Μπροστά μας βρίσκονται τα περιστατικά χρήσης βίας από την πλευρά της αστυνομίας. Μπροστά μας βρίσκονται τα προβλήματα του σωφρονιστικού συστήματος. Μπροστά μας βρίσκεται η ένταση γύρω από τα κοινωνικά δικαιώματα. Όχι μόνο σχετικά με το ασφαλιστικό που θα βρεθεί στο επίκεντρο το επόμενο διάστημα αλλά και με τα κοινωνικά δικαιώματα ιδιαίτερων ομάδων του πληθυσμού όπως οι Ρομά και οι μετανάστες. Μπροστά μας βρίσκονται βέβαια και τα μεγάλα θέματα περιβάλλοντος, οι κοινωνικές συνέπειες από την πρόσφατη καταστροφή, η μάχη για τη σωτηρία του αστικού και περιαστικού πρασίνου. Ας ξεκινήσουμε την επόμενη μέρα με αυτή τη δική μας φανερή ατζέντα, στον αντίποδα της φημολογούμενης κρυφής ατζέντας ορισμένων υποψηφίων.


Πριν από δέκα ημέρες στάθηκα στην πλατεία της Ερμούπολης με άλλους μαυροντυμένους ανθρώπους. Μείναμε σιωπηλοί για ώρα. Αυτή η μαυροντυμένη σιωπή εξακολουθεί για πολλούς ανθρώπους γύρω μου. Έτσι μπορούμε να περπατάμε παράταιρα. Με το ένα πόδι πατάμε στην κραυγαλέα επικαιρότητα των ημερών: επικοινωνιακά παιχνίδια, κυνήγι εντυπωσιασμού, μικροπολιτικοί καιροσκοπισμοί. Με το άλλο όμως πατάμε στη μέσα μας επικαιρότητα. Εκείνη που στέκεται αμήχανη γιατί ξέρει πως τα ψέματα τέλειωσαν και δεν αρκούν πια οι εύκολες εκτονώσεις του παρελθόντος. Αν αρκούσαν, κάποιοι από τους υπεύθυνους θα είχαν σαρωθεί ήδη από ένα βουβό ποτάμι περιφρόνησης. Θα τους είχε καταπιεί η κατακραυγή για την μνημειώδη ανεπάρκεια, τις ασύμμετρες προσβολές της νοημοσύνης μας, την παντελή έλλειψη επίγνωσης ευθυνών και τον κυνισμό που αποβλέπει μόνο στη διαχείριση ή και εκμετάλλευση της καταστροφής. Η οργή θα είχε ήδη βρει τρόπο να εκδηλωθεί επί των κεφαλών τους, θα είχε επέλθει μια κάποια κάθαρση.

Η οργή όμως δεν εκτονώνεται γιατί δε φτάνει η μονοσήμαντη απόδοση ευθυνών στους κυβερνώντες, και ας δικαιούνται τα πρωτεία. Κάθε πολιτική υπεραπλούστευση συσκοτίζει τη συνολική ευθύνη ενός πολιτικού συστήματος που βασίστηκε σε αυτό το στρεβλό μοντέλο ανάπτυξης για να στήσει τους δικούς του μηχανισμούς εξαγοράς και διαπλοκής σε επίπεδο κεντρικής και περιφερειακής εξουσίας. Από την άλλη, ούτε η ανέξοδη συλλήβδην καταδίκη του πολιτικού συστήματος είναι αρκετή.  Διότι έτσι με τρόπο λαϊκιστικό αποσιωπάται η δική μας συμμετοχή σε αυτό το σκηνικό που είχε προ πολλού υποθηκεύσει την περιφέρεια και το φυσικό περιβάλλον στο βωμό ατομικών οραμάτων ευμάρειας ή μεγαλομανών «εθνικών στόχων».

Αποδιάρθρωση των τοπικών κοινοτήτων αλλά και κάθε έννοιας κοινότητας. Συστηματική απαξίωση των δημόσιων αγαθών. Ληστρική αντιμετώπιση των φυσικών πόρων. Νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας του μικροϊδιοκτήτη με την ανοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων και νόμος της ζούγκλας για την αυθαιρεσία των ισχυρών. Υπαγωγή της νομοθετικής εξουσίας στο ιδιωτικό συμφέρον. Πώς να εξηγηθούν αυτά αν εξαιρέσουμε εαυτούς από τη συνολική εικόνα; It takes two to tango.

Οι λίγοι που αντιλαμβάνονται πως έχουν συσσωρευτεί επάλληλες στρώσεις ανεπεξέργαστων ενοχών, ατομικών και συλλογικών ευθυνών και τόση τυφλή οργή οδηγούνται στη σιωπή. Θα μετατραπεί η σιωπή αυτή σε κάτι πιο απτό; Μοιάζει πολύ δύσκολο. Ήδη το πολιτικό παιχνίδι βρίσκει το βηματισμό του, σα να μη συνέβη σχεδόν τίποτα. Τα συνθήματα και τα πλαστά διλήμματα πρέπει πάση θυσία να καλύψουν τη μυρωδιά της εντός μας καμένης γης. Αν πάντως η σιωπή αποκτούσε μετρήσιμα διακριτά χαρακτηριστικά, αν εκφραζόταν πολιτικά και όχι ως άλλος ένας λόγος αποστασιοποίησης από την πολιτική, τότε οι επιπτώσεις θα ήταν πολύ μεγαλύτερες από αυτές που υποπτεύονται οι μικροπολιτικώς εκλογολογούντες, αμήχανοι εμπρός σε καθετί που τους ξεπερνά.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Ο χρόνος διεξαγωγής των εκλογών είναι δευτερεύον θέμα και το υποτιθέμενο δίλημμα Σεπτέμβριος ή Μάρτιος κακώς επιχειρείται να αναχθεί σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα. Έτσι, τα ουσιώδη ζητήματα μένουν στο περιθώριο. Οι προσκεκλημένοι στα παράθυρα των 8 δεν καλούνται να διατυπώσουν αξιολογικό ή απολογητικό λόγο για τα πεπραγμένα και προγραμματικό για τα μελλούμενα αλλά να χρησμοδοτήσουν για το χρόνο των εκλογών, ωσάν αυτός να ήταν το κρίσιμο διακύβευμα. Τούτων δεδομένων, επαφίεται στον κάθε φορέα που φιλοδοξεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ατζέντας δημόσιου διαλόγου να καταγράψει τα θέματα για τα οποία αναμένει σαφείς θέσεις των κομμάτων.

Ας επιχειρήσουμε λοιπόν μια τέτοια ενδεικτική καταγραφή από τη σκοπιά προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, καταγραφή που προφανώς δεν εξαντλεί το θέμα. Εκ των πραγμάτων, το ζήτημα των δασών και των χώρων αστικού πρασίνου αποτελεί πρώτη προτεραιότητα. Απαιτούνται ρητές δεσμεύσεις, ιδίως τη στιγμή που τα δάση καταστρέφονται και οι τελευταίες ευκαιρίες διατήρησης ή επέκτασης των υπαρχόντων χώρων αστικού πρασίνου χάνονται (στο χώρο του πρώην Κατράντζου ήδη μουγκρίζουν οι μπουλντόζες της ανοικοδόμησης). Κατά δεύτερον, η εμπέδωση της νομιμότητας και του σεβασμού στον πολίτη κατά την επιβολή της τάξης βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο. Οι εστίες σαδιστικής βίας στα σώματα ασφαλείας επιβάλλουν τομές, ένα σχέδιο ριζικών αλλαγών.  Η θεωρία του «πληγωμένου γοήτρου» των αστυνομικών  δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική και συμβάλλει στον πολλαπλασιασμό των περιστατικών κατάχρησης εξουσίας. Επιπλέον, δεν αρκούν οι γενικολογίες ως προς τις κακοδαιμονίες της Δικαιοσύνης και τις πληγές του σωφρονιστικού συστήματος. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν το απροχώρητο. Ποιες είναι οι προτάσεις των κομμάτων για να αποτραπεί ενδεχόμενη νέα έκρηξη στο χώρο των φυλακών; Σαφής θέση απαιτείται και στο τεχνητό δίλημμα μεταξύ ασφάλειας και δικαιωμάτων. Οι υποκλοπές και οι απαγωγές των Πακιστανών τεκμηριώνουν τη λειτουργία αυτονομημένων μηχανισμών εκτός λογοδοσίας και την απειλή της ανεξέλεγκτης αντιτρομοκρατίας. Απέναντί της χρειάζεται σαφής πολιτική, η οποία να μην παραγνωρίζει αλλά και να μη μυθοποιεί την απειλή της τρομοκρατίας.

Εξάλλου, στο χώρο των κοινωνικών δικαιωμάτων απαιτούνται προγραμματικές δεσμεύσεις σχετικά με τη στέγαση και την ενσωμάτωσή των ρομά που αντιμετωπίζονται σαν πολίτες τρίτης και τέταρτης κατηγορίας αλλά και ως προς τις διαδικασίες νομιμοποίησης των μεταναστών. Είναι τέλος συμβολικής σημασίας για τη δημοκρατία μας ο απόλυτος σεβασμός στην ελευθερία συνείδησης και έκφρασης. Απογοητευτική ήταν η ατολμία κατά την αναθεώρηση του συντάγματος ως προς τον απαιτούμενο χωρισμό εκκλησίας – κράτους. Απογοητευτική και η σιωπή όταν συμβαίνουν απαράδεκτα περιστατικά λογοκρισίας στο χώρο της τέχνης.

Στα θέματα δικαιωμάτων (όπως σε πολλά άλλα), είναι ανώφελη η επιμελέστατη γενικολογία των κομμάτων εξουσίας αλλά και ο ρητορικός καταγγελτικός μαξιμαλισμός της αριστεράς. Μπορούμε να ελπίζουμε σε σαφείς προτάσεις με ουσιαστικό περιεχόμενο;

Ένας πόλεμος διεξάγεται εδώ και χρόνια στους δρόμους της Αθήνας. Ένας πόλεμος καθαρά επεκτατικός. Η μια πλευρά, ας την ονομάσουμε ομάδα Ι, βρίσκεται διαρκώς στην επίθεση. Σφυροκοπά τον αντίπαλο, κερδίζει νέα εδάφη, εκμεταλλεύεται τον αιφνιδιασμό. Η άλλη πλευρά αμύνεται, κάνει μάχες οπισθοφυλακής, ανταρτοπόλεμο με πενιχρά αποτελέσματα. Η πλευρά αυτή, ας την πούμε ομάδα Π, υστερεί καταφανώς: είναι ανοργάνωτη, χωρίς τεχνικό εξοπλισμό και κυρίως χωρίς πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης. Τη μάχη της προπαγάνδας την έχει προ πολλού χάσει και όλα δείχνουν πως χάνει και τον πόλεμο. Νέα μέτωπα ξεφυτρώνουν συνεχώς: Δάσος Συγγρού, Γουδί, πάρκο Ριζάρη, Πεδίο Άρεως, Άλσος Νέας Φιλαδέλφειας. Οι πολεμιστές Ι, οι ιδιώτες, κινούνται πάντα στις παρυφές ελεύθερων χώρων πρασίνου ή σε μέρη που θα μπορούσαν να γίνουν χώροι πρασίνου (αλλά δε θα γίνουν ποτέ). Ετοιμάζουν τις πολεμικές/ εμπορικές τους επιχειρήσεις και πάντα δηλώνουν πως βρίσκονται εκεί προσωρινά. Σύντομα βρίσκονται εγκατεστημένοι στην καρδιά αυτών των χώρων και γνωρίζουν πως δε θα τους ενοχλήσει κανείς.

Ο πόλεμος για την προστασία ή την καταστροφή του αστικού πρασίνου μαίνεται στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις. Αποτελεί την πιο αδυσώπητη προσπάθεια επιβολής του  ιδιωτικού επί του δημοσίου, αν και συχνά χρησιμοποιείται το δημόσιο συμφέρον ως πρόσχημα. Οι ιδιώτες καταπατητές διαθέτουν δυο ανεκτίμητα όπλα. Το ένα όπλο τους είναι η Διοίκηση η οποία καταστρατηγεί, απροκάλυπτα ή με νομιμοφανείς τρόπους, ακόμα και τις αποφάσεις δικαστηρίων. Η Διοίκηση που θα έπρεπε να αποτελεί σύμμαχο στη μάχη για τη σωτηρία των δημόσιων χώρων κυνικά συμμαχεί με τους καταπατητές. Το παράδειγμα του Πεδίου του Άρεως είναι εξοργιστικό: οι δικαστικές αποφάσεις αγνοούνται προκλητικά και οι κατασκευές του ιδιώτη καταπατητή, υπό το μανδύα αθλητικών εγκαταστάσεων, ροκανίζουν το πράσινο. Το άλλο όπλο των ιδιωτών είναι η γενική απαξίωση προς το δημόσιο αγαθό, η παντελής αδιαφορία μπροστά στην επέλαση των καταπατητών. Συχνά χρησιμοποιούν μεθόδους μαφίας, όπως συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες με τους μπράβους της καταπατημένης παραλίας που απειλούν και δέρνουν εκλεγμένους εκπροσώπους των δημοτών. Άλλοτε πάλι η παρανομία τους καλύπτεται από την αστυνομία, όπως έδειξε ο αξιοσημείωτος ζήλος της απέναντι στην «εγκληματική» απόπειρα των πολιτών να δενδροφυτεύσουν στο Πεδίο του Άρεως.

Το δικαίωμα στο περιβάλλον είναι ατομικό δικαίωμα κατά το άρθρο 24 του Συντάγματος. Δεν είναι είδος πολυτελείας, δεν αποτελεί γενναιόδωρη παραχώρηση κανενός προς τους πολίτες. Κάθε φορά που προστατεύουν έστω και ένα τετραγωνικό μέτρο πρασίνου και εντέχνως προβάλλονται από ορισμένα ΜΜΕ ως παρανομούντες, ας θυμόμαστε πως υπερασπίζονται ένα συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα όλων μας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Την περασμένη Παρασκευή βρέθηκε στο εδώλιο ο Πρόεδρος της ομοσπονδίας ιδιωτικών εκπαιδευτικών, αφού τον μήνυσε για συκοφαντική δυσφήμηση ο ιδιοκτήτης γνωστού εκπαιδευτηρίου. Η μήνυση ήταν αντίδραση στην καταγγελία πως στο συγκεκριμένο σχολείο ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί διδάσκουν επί επταετία χωρίς νόμιμο διορισμό και, παρά ταύτα, χωρίς τα αρμόδια εποπτικά όργανα της πολιτείας να παρέμβουν εγκαίρως για την άρση της παρανομίας. Η εύλογη θέση της Ομοσπονδίας πως μη αποκατάσταση της νομιμότητας έθετε σε αμφισβήτηση την εγκυρότητα των τίτλων σπουδών του σχολείου έφερε στο εδώλιο την εκλεγμένη ηγεσία της. Δημόσια μάλιστα ο ιδιοκτήτης αξίωσε να υπηρετούν στα ιδιωτικά σχολεία αδιόριστοι εκπαιδευτικοί, χωρίς έλεγχο των τυπικών προσόντων τους από την πολιτεία. Ως εκ τούτου, η αθώωση μετά από πολύωρη διαδικασία δικαίως θεωρείται επικράτηση της κοινής λογικής και της νομιμότητας σε ένα χώρο που όλο και περισσότερο μοιάζει με ζούγκλα: κάθε γωνιά της ιδιωτικής εκπαίδευσης ταχύτατα μετατρέπεται σε ζώνη ελεύθερης επιχειρηματικής δραστηριότητας, χωρίς κανόνες και με την ανοχή ή τη στήριξη του υπουργείου.

Πέραν αυτού, γενικότερα προξενεί φόβο η επιχειρούμενη ποινικοποίηση δραστηριοτήτων που σχετίζονται με το δημόσιο συμφέρον. Δεν είναι δικαίωμα και καθήκον των εκλεγμένων συνδικαλιστικών οργάνων να καταγγέλλουν όποιες παρανομίες ή παρατυπίες διαπιστώνουν; Και όμως, οι παρανομούντες κραυγάζοντας αυτοαναγορεύονται σε καταγγέλλοντες. Μια βιομηχανία φόβου μέσω μηνύσεων και αγωγών επιδιώκει να περιορίσει την άσκηση δημοκρατικών δικαιωμάτων. Σε άλλη πρόσφατη περίπτωση, πολίτες πληροφορούνται πως ξεκινούν εργασίες για την κατασκευή εργοστασίου που με βεβαιότητα θα υποβαθμίσει ανεπανόρθωτα το περιβάλλον του τόπου τους. Αντιδρούν με τον μόνο τρόπο που διαθέτουν: διαμαρτύρονται δημόσια και προσφεύγουν στη δικαιοσύνη. Την ίδια στιγμή, ο επιχειρηματίας προσφεύγει στη δικαιοσύνη εναντίον τους διεκδικώντας μυθικά ποσά από «διαφυγόντα κέρδη». Διεκδικεί τις περιουσίες και τα σπίτια αυτών των πολιτών. Τι άλλο έχουμε αν όχι προσπάθεια τρομοκράτησης; Αναγκαία η διευκρίνιση: δεν πρόκειται για την προσφυγή στη δικαιοσύνη ενός ανίσχυρου πολίτη που αδικείται από μια ισχυρή εξουσία και αναζητά προστασία. Το αντίθετο. Ισχυροί οικονομικοί παράγοντες επιδιώκουν να φιμώσουν όσους αμφισβητούν την ασυδοσία τους. Όσο μάλιστα ο ανταγωνισμός οξύνεται, η ένταση σε εργασιακό και περιβαλλοντικό επίπεδο κορυφώνεται. Καθόλου τυχαία, η μάχη δίνεται κυρίως σε αυτά τα δύο μέτωπα: να αποσαθρωθούν οι κανόνες που προστατεύουν το δικαίωμα στην εργασία και να καταπέσουν οι τελευταίες κινήσεις σωτηρίας των ελεύθερων χώρων. Οι ενεργοί πολίτες, οι δημοσιογράφοι και οι κοινωνικοί φορείς που επιδιώκουν να προασπίσουν αυτά τα δημόσια αγαθά αντιμετωπίζουν μια σοβαρότατη απειλή και χρειάζονται την προστασία της δικαιοσύνης, ιδίως όταν βρίσκονται κατηγορούμενοι.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα