You are currently browsing the tag archive for the ‘σωφρονισμός’ tag.

FFF | «No Man’s Land: Οι «ου τόποι» του σήμερα»: Συζήτηση στο πλαίσιο της παράστασης «No Man’s Land» και του 1ου Fast Forward Festival
Τετάρτη 7 Μαΐου 2014
20:00 Κτίριο Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Ερμού 134-136

Η εκδήλωση εντάσσεται στον Κύκλο
Fast Forward Festival

Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί στο Κτίριο Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Ερμού 134-136, Πλατεία Ασωμάτων

Με αφετηρία το No Man’s Land του Dries Verhoeven, εξερευνούμε τις πολλαπλές εκφάνσεις του «ου τόπου». Τι συγκροτεί μια ζώνη αναίρεσης την βασικών λειτουργιών και εγγυήσεων της πόλης ως τόπου απόλαυσης στοιχειωδών δικαιωμάτων; Η εξάρτηση, η ψυχική νόσος, ο εγκλεισμός, η αλλοδαπότητα γίνονται πιστοποιητικά απόθεσης σε τόπους εξαίρεσης εντός ή εκτός τειχών. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Η καταδίκη για μία εγκληματική πράξη συνεπάγεται την ποινή που η Δικαιοσύνη κρίνει κατάλληλη. Μια ποινή με αρχή και τέλος. Όμως, οι διαρκείς διακρίσεις κατά πρώην κρατουμένων αποτελούν de facto ισόβια ποινή. Στην πράξη οι διακρίσεις γίνονται βαρύτερες όταν αφορούν ανηλίκους, την πιο ευάλωτη κατηγορία κρατουμένων. «Τα παιδιά κρατούμενοι δεν έχουν προσδοκίες. Δεν περιμένουν να γυρίσουν σε μια κοινωνία όπου πραγματικά θα έχουν θέση και ελπίδα» (Γ. Μόσχος, Συνήγορος του Παιδιού). Πολλοί παράγοντες συντελούν στην αποτυχία επανένταξης: έλλειψη επιμελητών ανηλίκων, μη εφαρμογή ορισμένων αναμορφωτικών μέτρων (ελάχιστες οι αποφάσεις για παροχή κοινωφελούς εργασίας), υπερβολική καταφυγή στη «λύση» της φυλάκισης. Όμως «η σύλληψη, κράτηση ή φυλάκιση ενός παιδιού πρέπει να είναι σύμφωνη με το νόμο, να μην αποτελεί παρά ένα έσχατο μέτρο και να είναι της μικρότερης δυνατής χρονικής διάρκειας» (Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού). Άλλωστε, η νεανική συμπεριφορά που αποκλίνει από κοινωνικούς κανόνες και αξίες συνιστά συχνά μέρος της διαδικασίας ωρίμανσης. Η συμπεριφορά αυτή τείνει, στις πλείστες περιπτώσεις, να εξαλείφεται χωρίς καμία εξωτερική παρέμβαση με τη μετάβαση στην ώριμη ενηλικότητα.

Το βεβαρημένο ποινικό μητρώο είναι από τους κυριότερους παράγοντες διαρκούς αποκλεισμού. Εργαζόμενοι σε καταστήματα κράτησης ανηλίκων δυσκολεύονται να πείσουν τα παιδιά να ενταχθούν στην εκπαίδευση: η φοίτηση φαντάζει άσκοπη αφού δε θα μπορούν να εργαστούν (εξ αιτίας, μεταξύ άλλων, του ποινικού τους μητρώου). Μεταξύ 1993-2000 οι τέσσερις στους πέντε πρώην κρατούμενους ανηλίκους οδηγήθηκαν κάποια στιγμή πάλι στις φυλακές. Ένας στους τέσσερις πιθανολόγησε τη διάπραξη νέων εγκλημάτων εφόσον βιώσει ματαίωση των προσπαθειών για κοινωνική επανένταξη. Και διεθνώς όμως αποδεικνύεται η άμεση σχέση μεταξύ βεβαρημένου ποινικού μητρώου και μη πρόσβασης στην αγορά εργασίας, η οποία συνήθως οδηγεί στην υποτροπή. Έρευνες στην Αυστραλία έδειξαν ότι είναι λιγότερο πιθανό να βρουν δουλειά πρώην κρατούμενοι παρά άτομα με χρόνιες ασθένειες, αναπηρίες ή επικοινωνιακές δυσκολίες. Στη Μεγάλη Βρετανία το 60% των πρώην κρατουμένων μένουν άνεργοι λόγω ποινικού μητρώου, μολονότι η εργασία μπορεί να μειώσει την υποτροπή έως 50%.

Με βάση τα παραπάνω, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου προτείνει να αναμορφωθεί πλήρως το ποινικό μητρώο ανηλίκων στην κατεύθυνση του μέγιστου περιορισμού της χρήσης του. Οι μεγάλες προθεσμίες (5 ή 8 έτη) για την καταστροφή δελτίων ποινικού μητρώου που αφορούν εγκλεισμό ανηλίκου και η πληθώρα αρχών και προσώπων που έχουν πρόσβαση στο ποινικό μητρώο ευνοούν το στιγματισμό και δυσχεραίνουν την κοινωνική επανένταξη. Ανάλογες ρυθμίσεις προτείνονται και για τους νεαρούς ενηλίκους, τους οποίους ο νομοθέτης δε θεωρεί πλήρως ώριμους. Μια νέα ρύθμιση για το ποινικό μητρώο δεν πρέπει βέβαια να βλάπτει τη δημόσια ασφάλεια. Η πολιτεία μπορεί να ορίσει με εξαιρετική φειδώ και προσοχή συγκεκριμένα σοβαρά αδικήματα που θα καταχωρίζονται στο ποινικό μητρώο γενικής χρήσης.

Συχνά οι προτάσεις φορέων προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου θεωρείται πως παραβλέπουν την κοινωνική πραγματικότητα, κινούμενες στη σφαίρα του ιδεατού. Ενίοτε δικαιολογημένη η μομφή, συχνότερα όχι. Πάντως, στην περίπτωση συγκεκριμένων, τεκμηριωμένων και εφικτών προτάσεων με ευεργετικά αποτελέσματα, όπως η συγκεκριμένη, θα πρέπει να είναι εξίσου τεκμηριωμένη η ενδεχόμενη μη υιοθέτησή τους από την πολιτεία.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Έληξε, ομαλά και συντεταγμένα όπως ξεκίνησε, η διαμαρτυρία των κρατουμένων. Η μαζική κινητοποίηση στις φυλακές δεν μπορεί εντούτοις να ιδωθεί παρά μόνο σε συνδυασμό με την εκκωφαντική σιωπή των περισσότερων ΜΜΕ. Επρόκειτο για μια συνειδητή υποβάθμιση της μεγαλύτερης διαμαρτυρίας  κρατουμένων των τελευταίων ετών. Η υποβάθμιση αυτή υπερβαίνει τα επιμέρους στοιχεία της ίδιας της διαμαρτυρίας, τα αιτήματα των κρατουμένων, τις συνθήκες κράτησης, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν, τον χειρισμό της υπόθεσης από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Έχουμε να κάνουμε πρωτίστως με μια κραυγαλέα απόπειρα χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Τα τηλεοπτικά κανάλια αποσιώπησαν το θέμα. Πολλές εφημερίδες το υποβάθμισαν. Παραγνώρισαν δεκαοκτώ ημέρες αποχής από το συσσίτιο με συμμετοχή χιλιάδων κρατουμένων σε μεγάλο αριθμό φυλακών. Προσπέρασαν την διαρκή υποβολή προτάσεων, τις παρεμβάσεις πολιτειακών και πολιτικών παραγόντων, τα δελτία τύπου, τις πορείες, τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας. Καμιά αίσθηση έκτακτης ανάγκης, επείγοντος χαρακτήρα. Η συνήθης εμπορία πόνου και απόγνωσης δε βρήκε λίγα λεπτά τηλεοπτικού χρόνου για τους εντός των τειχών. Ακόμα και τα παιδιά, το «απόλυτο τηλεοπτικό προϊόν», στη συγκεκριμένη περίπτωση έμειναν στα αζήτητα: ούτε λέξη για τις φυλακές ανηλίκων.

Επί δεκαοκτώ ημέρες πολλά ΜΜΕ εκτόνωναν την πίεση και έδιναν χρόνο στην πολιτεία αφαιρώντας τον από τους κρατουμένους. Αναπαρήγαν κατά λέξη τις επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου χωρίς να αναζητήσουν τον λόγο της άλλης πλευράς. Η είδηση περιοριζόταν συνήθως στα αναγγελλόμενα μέτρα και ακολουθούσε η μόνιμη επωδός: «ωστόσο οι κρατούμενοι συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις». Ένα «ωστόσο» που εξόριζε τους κρατουμένους στο χώρο της ανεξήγητης αχαριστίας απέναντι στη μεγαλοθυμία της πολιτείας. Το μήνυμα που εξέπεμπαν προς τις φυλακές όσοι διαχειρίζονται τη ροή πληροφόρησης ήταν σαφές: όσο η διαμαρτυρία σας μένει συντεταγμένη και χωρίς βία, θα εισπράττετε τη λελογισμένη συμπάθειά μας σε λίγες γραμμές. Με ένα «ωστόσο» πάντα να καραδοκεί στο τέλος.

Οι υπέρ των δικαιωμάτων αγώνες σημαδεύουν όχι μόνον όσους συμμετέχουν αλλά και το συλλογικό μας σώμα. Αυτός είναι άλλωστε ο μακροπρόθεσμος παιδαγωγικός τους χαρακτήρας. Η μη αποτύπωσή τους στη μνήμη μας, η αναντιστοιχία μεταξύ της δράσης που «παράγεται» και αυτής που «καταναλώνεται», συνιστά απώλεια για ολόκληρη την κοινωνία. Όταν μάλιστα έρχεται ως αποτέλεσμα της παρέμβασης του Τύπου που από διαμεσολαβητής γίνεται φίλτρο, τότε έχουμε μια συνειδητή λαθροχειρία. Τα ΜΜΕ ως παραμορφωτικός φακός και σιγαστήρας που μείωσε την ένταση των έγκλειστων κραυγών δεν έβλαψαν μόνο τους διαμαρτυρόμενους κρατουμένους αλλά όλους μας.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Η σημερινή συγκέντρωση για το Πολυτεχνείο θα έπρεπε να γίνεται έξω από τις φυλακές. Το δημοκρατικό αίτημα του χτες κινδυνεύει να μοιάζει μουσειακό αν δε μπολιάζεται από την καυτή πραγματικότητα του σήμερα. Γι’ αυτό και η διαμαρτυρία των κρατουμένων μάς θυμίζει πού στέκεται ο πήχης για μια πραγματική δημοκρατία. Οι κρατούμενοι επιμένουν, σε πείσμα της μιντιακής σιωπής που επί δυο εβδομάδες κάλυψε τη διαμαρτυρία τους. Πολλά από όσα διεκδικούν τα υποδεικνύουν εδώ και χρόνια εθνικοί και διεθνείς φορείς προστασίας των δικαιωμάτων. Η αντίδραση της πολιτείας και τα μέτρα που ανακοινώθηκαν, στη σωστή κατεύθυνση αλλά άτολμα, δείχνουν πως υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Δείχνουν δηλαδή ότι η πολιτεία μπορούσε πολλά να είχε κάνει νωρίτερα αλλά δεν τα έκανε.

Δυο παρατηρήσεις εντούτοις είναι αναγκαίες. Πρώτον, η αποσυμφόρηση των φυλακών είναι αναγκαία προϋπόθεση για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης αλλά δεν ταυτίζεται με τη λύση του προβλήματος. Η καλύτερη φυλακή περνάει βέβαια μέσα από τη λιγότερη φυλακή. Προσοχή όμως. Η αποσυμφόρηση έχει όρια, δεν μπορεί να αγγίξει τον πυρήνα της σκληρής παραβατικότητας, όσων δηλαδή έχουν καταδικαστεί για σοβαρά αδικήματα. Είναι εύκολο, σε συνθήκες έντασης όπως οι σημερινές, να πολωθούμε μπροστά σε ένα παραμορφωτικό δίπολο δαιμονοποίησης ή εξιδανίκευσης του πληθυσμού των φυλακών. Έχει λοιπόν θεμελιακή αξία και ως τέτοια πρέπει να προβάλλεται χωρίς εκπτώσεις μια βασική αρχή: οι συνθήκες κράτησης πρέπει σε κάθε περίπτωση να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένα πρότυπα. Οι συνθήκες αυτές δεν επιτρέπεται να σχετικοποιούνται συναρτώμενες με τον αριθμό των κρατουμένων ή τη βαρύτητα των αδικημάτων τους. Δεύτερον, η λύση στο πρόβλημα των φυλακών βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό έξω από τις φυλακές. Βρίσκεται εκεί που κατοικούν πληθυσμοί ευεπίφοροι στην παραβατικότητα. Συνδέεται άμεσα με τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και την απόγνωση των μεταναστευτικών ρευμάτων, αφού σε μεγάλο βαθμό τα παράγωγά τους «ξεβράζονται στα κελιά».

Οι κρατούμενοι με τη διαμαρτυρία τους επιχειρούν να εισβάλουν στο πεδίο που ορίζεται από τη σκληρή λογική πολιτικού κόστους και οφέλους. Μη διαθέτοντας στοιχειώδη δυνατότητα αποτύπωσης στο εκλογικό παιχνίδι, κατάφεραν εντούτοις (όσο μπορούμε να αντιληφθούμε οι εκτός των τειχών) με σοβαρότητα, συντονισμό και περιφρούρηση της διαμαρτυρίας τους να φέρουν το ζήτημα στο επίκεντρο. Και μόνο για τούτο αξίζουν την προσοχή όλων.

Υστερόγραφο (καθόλου αυτονόητο και αυστηρά προσωπικό): Οι δυο θλιβεροί εναπομείναντες έγκλειστοι, γηραιοί πρωταίτιοι της χούντας, δεν απειλούν τη δημοκρατία. Ο εγκλεισμός τους, 33 χρόνια μετά τη δίκη, 35 μετά το Πολυτεχνείο και 41 μετά το πραξικόπημα, έχει από καιρό απολέσει το συμβολικό του νόημα. Πολλοί αντιτείνουν: μα παραμένουν αμετανόητοι. Ε και;

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Την προηγούμενη εβδομάδα υιοθετήθηκε από τη Διάσκεψη των Εθνικών Θεσμών Προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου η Διακήρυξη του Ναϊρόμπι. Η Διακήρυξη αναφέρεται σε θέματα απονομής δικαιοσύνης και συνδέεται με τα 60 χρόνια της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μια επέτειο αφιερωμένη στην αξιοπρέπεια των κρατουμένων. Η διακήρυξη τονίζει κατ΄ αρχήν την πρωταρχική ευθύνη του κράτους να διασφαλίζει ότι η απονομή δικαιοσύνης είναι πλήρως συμβατή με τις εθνικές και διεθνείς υποχρεώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στη συνέχεια, εξειδικεύει σε επιμέρους ζητήματα που αφορούν την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, την επιβολή ποινών, τους χώρους κράτησης.

Πολλοί θα θεωρήσουν, ίσως δικαιολογημένα, πως πρόκειται για άλλο ένα διακηρυκτικό  κείμενο χωρίς πραγματικό αντίκρισμα. Η συγκυρία όμως επιτρέπει μια άλλη θεώρηση. Και η συγκυρία, σε ό,τι μας αφορά, σχετίζεται αναπότρεπτα με την εκρηκτική κατάσταση στις ελληνικές φυλακές. Την ώρα που διαβάζονται αυτές οι γραμμές εκδηλώνεται διαμαρτυρία των κρατουμένων στις περισσότερες φυλακές με αποχή από το συσσίτιο που προγραμματίζεται να εξελιχθεί σε απεργία πείνας. Ιδιαίτερα λοιπόν τώρα είναι απόλυτη ανάγκη να συνειδητοποιηθεί το πλήρες αδιέξοδο της ασκούμενης σωφρονιστικής πολιτικής: οι φυλακές μας παρουσιάζουν πληρότητα 168% και ο ένας στους τρεις ανθρώπους που συνωστίζονται εκεί είναι υπόδικος!

Κανείς δε δικαιούται να δηλώνει έκπληκτος μπροστά στην κατάσταση αυτή. Μήνες μόλις έχουν περάσει από την τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων, η οποία επεσήμανε με έμφαση τη συνεχιζόμενη αδυναμία των ελληνικών αρχών να αντιμετωπίσουν δομικά ελλείμματα φυλακών, αστυνομικών κρατητηρίων και χώρων κράτησης αλλοδαπών και διαπίστωσε την αναποτελεσματική αντιμετώπιση καταγγελιών κακομεταχείρισης. Τόνισε ακόμα τον ασφυκτικό υπερπληθυσμό, την ανεπάρκεια προγραμμάτων δραστηριοτήτων των κρατουμένων, την κακή κατάσταση της παροχής ιατρικής και υγειονομικής φροντίδας, την έλλειψη προσωπικού φύλαξης και εκπαίδευσης που αυτό λαμβάνει. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης διευκρινίσεις σχετικά με την μελλοντική χρήση μονάδων απομόνωσης και το καθεστώς επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων σε κρατούμενους, παραπέμποντας στους αναθεωρημένους Ευρωπαϊκούς Σωφρονιστικούς Κανόνες. Λίγοι μόλις μήνες έχουν περάσει και από την διατύπωση αναλυτικών προτάσεων εκ μέρους της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης σχετικά με τα δικαιώματα των κρατουμένων και τις συνθήκες κράτησης στις ελληνικές φυλακές. Δυστυχώς, η ΕΕΔΑ, το θεσμικό συμβουλευτικό όργανο της πολιτείας για ζητήματα δικαιωμάτων, δεν έλαβε ποτέ απάντηση σε αυτές τις προτάσεις και δεν της δόθηκε η ευκαιρία να τις συζητήσει με την ηγεσία του Υπουργείου.

Οι προτάσεις των εθνικών και διεθνών οργάνων ευλόγως συμπίπτουν με πολλά από τα αιτήματα των κρατουμένων και αποτελούν άξονα για τη χάραξη και εφαρμογή μιας άλλης σωφρονιστικής πολιτικής. Σε κάθε άλλη περίπτωση, στο γνωστό δίλημμα «Ή στραβός είν’ ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε» η πολιτεία θα εξακολουθεί εθελοτυφλώντας να δίνει τη λάθος απάντηση.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

«Η φυλακή αποτελεί μια ιστορία αίματος και πόνου. (…) Εκεί θα ζουν αναγκαστικά, όσο χρειάζεται, οι ‘κακοί’, οι ‘άλλοι’, για να μπορούν να ζουν ήσυχα ‘οι καλοί’, ‘εμείς’». Ι. Μανωλεδάκης.

Κόπασε η εξέγερση στις φυλακές της Κέρκυρας χωρίς αυτό να προμηνύει γενικότερη ύφεση. Τα αδιέξοδα του σωφρονιστικού συστήματος είναι χρόνια και συναρθρώνονται με την κυρίαρχη αντίληψη περί «σωφρονισμού» που βλέπει την εγκληματικότητα ως παθολογία συγκεκριμένων ατόμων ή ομάδων. Σκοπός αυτής της αντίληψης να εξουδετερωθούν οι «άτακτοι» μέσω του εγκλεισμού τους σε ένα αθέατο άβατο. Κατά συνέπεια, οι εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων αντιμετωπίζονται ως αναγκαίο κακό. Τα δικαιώματα απαξιώνονται και διαμορφώνονται οι συνθήκες για την άνθηση ενός φοβικού εγωισμού των έξω απέναντι στους μέσα. Έτσι οικοδομείται μία ευρεία συναίνεση στις πολιτικές ενίσχυσης της καταστολής και το αίτημα μείωσης του πληθυσμού των φυλακών ακούγεται «εξωτικό». Παρ’ όλα αυτά, η υπόθεση των φυλακών δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί. Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) απέστειλε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης τεκμηριωμένες προτάσεις σχετικά με τα δικαιώματα των κρατουμένων και τις συνθήκες κράτησης. Επισημαίνεται πως η κατασκευή νέων φυλακών –και η βελτίωση των υπαρχουσών- είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη, αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικά μέτρα για την μείωση του αριθμού των κρατουμένων. Με άλλα λόγια, όσες φυλακές και να χτίσουμε η παρούσα σωφρονιστική πολιτική θα τις γεμίσει σύντομα. Ειδικότερα για τους ανηλίκους, ο εγκλεισμός θα πρέπει να γίνεται με εξαιρετική φειδώ και ως έσχατη κύρωση για βαριά αδικήματα, όχι απλώς για συνήθη πλημμελήματα με περιστασιακό χαρακτήρα. Επίσης, προτείνονται επείγοντα μέτρα άμεσης εφαρμογής με κυριότερο την άρση του αποκλεισμού των φυλακών από την εποπτεία και τον έλεγχο ανεξάρτητων θεσμικών φορέων. Το «σωφρονιστικό άβατο» προβάλλεται εντέχνως ως απαραίτητο μέτρο ασφαλείας ενώ στην ουσία αποτελεί θεμέλιο του σωφρονιστικού μας αδιεξόδου. Χαρακτηριστική η προφορική απάντηση που έδωσε στον γράφοντα ο τέως Υπουργός Δικαιοσύνης αποκρούοντας το αίτημα να έχουν πρόσβαση στις φυλακές ο Συνήγορος του Πολίτη και η ΕΕΔΑ: «Μα τότε θα θέλουν να μπουν όλοι!» Οι προτάσεις αφορούν επίσης τη λήψη άμεσων μέτρων στο πεδίο της πρόληψης και των συνθηκών κράτησης. Ο επείγων χαρακτήρας των προτάσεων αυτών πηγάζει από την πεποίθηση ότι στην εφαρμογή του Σωφρονιστικού Κώδικα και των ευεργετικών μέτρων που προβλέπονται από την νομοθεσία δεν χωρούν εκπτώσεις. Ιδιαίτερα μέτρα προτείνει η Επιτροπή για ειδικότερες κατηγορίες κρατουμένων, όπως οι εξαρτημένοι από ουσίες και οι υπό απέλαση αλλοδαποί. Εν κατακλείδι, το πρόβλημα των φυλακών δεν έχει εύκολες λύσεις. Δεν μπορεί όμως η έλλειψη πόρων να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για να δικαιολογήσει το δόγμα της μηδενικής ανοχής που θέλει τις φυλακές στεγανές αποθήκες ανθρώπων

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ.


Το πρώτο περιοδικό των γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού λέγεται «Κραυγές στη σιωπή». Αποτέλεσμα ομαδικής δουλειάς των κρατουμένων με την υποστήριξη της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης «Άρσις», το περιοδικό συμπληρώνει μια σειρά δραστηριοτήτων: επαγγελματικός προσανατολισμός, προετοιμασία για την αποφυλάκιση, ενημέρωση για εργασιακά και άλλα δικαιώματα, ανάδειξη της ταυτότητας της γυναίκας κρατούμενης. Πολλά βεβαίως τα πρακτικά εμπόδια στην έκδοσή του: μεταγωγή, δικαστήριο, πειθαρχείο, απομόνωση, κάθε είδους εξαρτήσεις,  «λόγοι ασφαλείας», κρίσεις εμπιστοσύνης, φόβος της ρουφιανιάς. Οι λέξεις και οι σιωπές ανάμεσα στις λέξεις των κρατουμένων ανοίγουν χαραμάδες στο εσωτερικό της φυλακής και τις ψυχές των τροφίμων της. Τα θέματα του περιοδικού αποκαλυπτικά: σχέση φτώχειας και φυλακής, έλλειψη ιατρικής μέριμνας, συνθήκες υγιεινής, εξευτελιστικοί σωματικοί έλεγχοι, ναρκωτικά, επισκεπτήριο, έγκλειστη μητρότητα, τυφλή δικαιοσύνη.

Πώς ανοίγεις λοιπόν ρήγματα στον τοίχο της φυλακής; Αυτό είναι το ζητούμενο για όσους έχουν επίγνωση του σωφρονιστικού μας τέλματος. Η ανέγερση περισσότερων φυλακών και η ασφυκτική απομόνωσή τους από την κοινωνία οδηγούν σε αδιέξοδο. Οι αυτοκτονίες κρατουμένων είναι είκοσι επτά φορές μεγαλύτερες από τον πανελλήνιο μέσο όρο. ΜΜΕ και κοινή γνώμη ανατροφοδοτούνται γύρω από την εύπεπτη άποψη πως οι φυλακές, γεμάτες ανθρωπόμορφα τέρατα, υπάρχουν για να μην το σκάσει κανείς.

Ο πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης ήταν απόλυτα αρνητικός όταν του θέσαμε το ζήτημα της πρόσβασης της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Συνηγόρου του Πολίτη στη φυλακή. «Αν μπείτε εσείς θα ζητάνε και άλλοι» ήταν τα λόγια του. Αν αυτή είναι η επίσημη αντίδραση στην ελεγκτική λειτουργία θεσμικών φορέων (λειτουργία θεσμοθετημένη σε πολλές χώρες), πώς μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι για ένα ουσιαστικό άνοιγμα των φυλακών στην κοινωνία; Κάτι τέτοιο προϋποθέτει να μη βλέπουμε τη φυλακή σαν κοινωνική χωματερή και βασίζεται στη δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, την ενίσχυση της αυτογνωσίας και αυτοεκτίμησης των κρατουμένων, την απόκτηση δεξιοτήτων, τη διευκόλυνση της έκφρασης και επικοινωνίας τους, την ενεργό στήριξη της κοινωνικής τους επανένταξης. Βασίζεται κυρίως στην πεποίθηση πως οι κρατούμενοι δεν μπορεί να είναι αποστερημένοι από κάθε τους δικαίωμα και όσοι επιδιώκουν τη δημιουργική παρέμβαση στον πληθυσμό της φυλακής δεν είναι ταραχοποιοί ή διοργανωτές αποδράσεων.

Οι κρατούμενες με το σαρκαστικό τους χιούμορ εκφράζουν τα αισθήματά τους για όσους διαχειρίζονται τις τύχες τους, δημοσιεύοντας ένα φανταστικό διάλογο μεταξύ αρμοδίων: Δεν καταλαβαίνω γιατί δώσατε προτεραιότητα στην κατασκευή νέων φυλακών αφού υπάρχει έλλειψη σχολείων! Κύριε Πρόεδρε, απαντά ο άλλος, νομίζω πως εσείς κι εγώ έχουμε περισσότερες πιθανότητες να καταλήξουμε κάποια στιγμή στη φυλακή παρά να γυρίσουμε στα σχολικά θρανία…

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ


Τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στον Κορυδαλλό. Πέρασαν βιαστικά από τις οθόνες και ξεχάστηκαν. «Δεν κουνήθηκε φύλλο». Καμιά αξιοσημείωτη κοινωνική αντίδραση, καμία πολιτική παρέμβαση με ουσία. Οι φυλακές είναι πλέον χώρος απόλυτα στεγανός. Μόνο όταν τα εντός των τειχών συμβαίνοντα έχουν τρομακτική ισχύ, διαπερνούν την ηχομόνωση της μιντιακής πραγματικότητας. Η καθημερινότητα της φυλακής μένει στο σκοτάδι. Η έμμονη εστίαση στον εγκλεισμό έχει εδώ και χρόνια οδηγήσει σε έναν χωρίς προηγούμενο υπερπληθυσμό. 9500 κρατουμένους σε φυλακές χωρητικότητας 5500 ατόμων (170% πληρότητα), ανέφερε ο Υπουργός Δικαιοσύνης στη Βουλή. Το είδαμε κι εμείς όταν επισκεφτήκαμε τον Κορυδαλλό το 2004. Τις άθλιες συνθήκες, την αδυναμία διαχωρισμού των κρατουμένων, την ανυπαρξία οποιασδήποτε δημιουργικής απασχόλησης, τα κελιά για δύο όπου συνωστίζονται τέσσερις, με τη λεκάνη της τουαλέτας σχεδόν σε κοινή θέα (σα βωμός ενός πρωτόγονου τελετουργικού εξαχρείωσης της ανθρώπινης ύπαρξης).

Τι άλλο χρειάζεται για να αντιληφθούμε το αδιέξοδο της αντεγκληματικής πολιτικής; Οι αρμόδιοι δηλώνουν πως αν ο αριθμός των κρατουμένων παρέμενε στο σημερινό επίπεδο, το 2050 ίσως θα μπορούσαν να καλυφθούν οι ανάγκες με επάρκεια. Επιμένουμε στο οξύμωρο: ως κράτος δικαίου προσβλέπουμε στο χτίσιμο φυλακών. Εντούτοις, το Συμβούλιο Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει δώσει τις κατευθύνσεις μιας άλλης πολιτικής: 1. Η στέρηση της ελευθερίας πρέπει να θεωρείται έσχατο μέτρο και να χρησιμοποιείται μόνο όταν η σοβαρότητα του εγκλήματος καθιστά κάθε άλλη ποινή ακατάλληλη. 2. Η επέκταση των φυλακών θα έπρεπε να θεωρείται έκτακτο μέτρο, καθώς δεν πρόκειται να προσφέρει μακροπρόθεσμη λύση στο πρόβλημα του υπερπληθυσμού. 3. Χρειάζεται να προβλεφθούν κοινωνικής φύσης εναλλακτικά μέτρα και ποινές, κλιμακούμενης αυστηρότητας. Οι δικαστές πρέπει να τα χρησιμοποιούν όσο γίνεται ευρύτερα. 4. Τα κράτη πρέπει να εξετάσουν την αποποινικοποίηση ορισμένων αδικημάτων ή την διαφορετική αντιμετώπισή τους, ώστε να μην επιφέρουν ποινές στερητικές της ελευθερίας.

Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες, επιμένει στο δικό της μήκος κύματος. Οι φυλακές παραμένουν χώροι σώρευσης κοινωνικά αποβλήτων, όπου οι αδύναμες ομάδες (μετανάστες, τοξικομανείς, ρομά) υπερεκπροσωπούνται. Τον τελευταίο καιρό μάλιστα, λόγω παραδικαστικού κυκλώματος και δικαστικής ευθυνοφοβίας, η ακραία αυστηροποίηση οδήγησε την υπερσυγκέντρωση προφυλακισμένων και φυλακισμένων επίσης στα άκρα.

Κανείς μας δεν είναι αθώος. Στο όνομά μας ασκείται αυτή η πολιτική, στο όνομά μας λειτουργούν οι φυλακές. Και το μήνυμα που στέλνει η σιωπή μας στους φυλακισμένους είναι πως οι φωνές τους δεν αρκούν. Γι’ αυτό χρησιμοποιούν το τελευταίο μέσο που διαθέτουν, το σώμα τους: απέχουν από συσσίτια, εξεγείρονται, συγκρούονται, αυτοκτονούν. Ας μην υποκριθούμε τους ανυποψίαστους την ώρα της επόμενης μεγάλης κρίσης.

Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ

Τα περισσότερα κείμενα δημοσιεύονταν ως επιφυλλίδες στα ΝΕΑ μέχρι το καλοκαίρι του 13. Τα υπόλοιπα βλέπουν το φως κατευθείαν στο blog. Η πάνω φωτό είναι από την καμπάνια της Διεθνούς Αμνηστίας Use your freedom to write wrongs

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Τα καθαρά χέρια

Ας μιλήσουμε καθαρά

Λεξεις κλειδια

Άγιος Παντελεήμονας Ακροδεξιά Αριστερά Βαλκάνια Βουλή Βουλγαράκης Γάζα Δήμος Αθηναίων Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Δεκέμβριος Διεθνής Αμνηστία ΕΕΔΑ ΕΛΑΣ Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ΗΠΑ Ισλάμ Ισραήλ Κίνα Κακλαμάνης Καμίνης Καρατζαφέρης ΛΑΟΣ Λοβέρδος ΜΚΟ ΜΜΕ ΟΗΕ Ολυμπιακοί Σαμαράς ΣτΕ Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Συνήγορος του Πολίτη Χριστόδουλος Χρυσή Αυγή ανήλικοι ανθρωπισμός απαγωγές αστυνομία αστυνομική βία βία βασανιστήρια διακρίσεις διαμαρτυρία διαφάνεια διεθνή εθελοντισμός εθνικισμός εκκλησία εκλογές εκπαίδευση ελευθερία έκφρασης εργασιακά θανατική ποινή θρησκεία θρησκευτική ελευθερία ιθαγένεια κάμερες κρίση μειονότητες μετανάστες μνημόνιο περιβάλλον προσωπικά δεδομένα πτήσεις CIA ρατσισμός ρατσιστική βία ρατσιστικός λόγος σεξουαλικός προσανατολισμός σχολείο σωφρονισμός τράφικιν τρομοκρατία φυλακές φύλο χούντα όπλα