Ο έχων πολλούς χιτώνας: εκκλησία και κρίση

Σε πρόσφατη εκδήλωση παρουσιάστηκε το φιλανθρωπικό έργο της εκκλησίας. Στη συνέχεια, Αρχιεπίσκοπος και Πρωθυπουργός υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας: εκκλησία και πολιτεία θα διαγράψουν κοινή πορεία στην κατεύθυνση της αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης.

Φοβόμαστε ότι εδώ ελλοχεύει μια παρανόηση. Το φιλανθρωπικό έργο, ως έμπρακτη υλοποίηση της χριστιανικής διδασκαλίας, είναι βέβαια υπόθεση της εκκλησίας. Μπορούμε όλοι να έχουμε άποψη, αλλά πρωτίστως οι πιστοί, το πλήρωμα της εκκλησίας, δικαιούνται να αποτιμούν το έργο της. Παράλληλα όμως η εκκλησία είναι θεσμός στο πλαίσιο ενός κοσμικού κράτους. Έχει υποχρεώσεις απέναντί του. Αυτές οι υποχρεώσεις μάς αφορούν όλους, πιστούς και μη.

Τα δυο επίπεδα λειτουργίας της εκκλησίας κακώς συγχέονται. Το φιλανθρωπικό έργο δεν υποκαθιστά υποχρεώσεις έναντι της πολιτείας. Η υποχρέωση καταβολής φόρου ακίνητης περιουσίας, για παράδειγμα, δεν αναιρείται λόγω λειτουργίας συσσιτίων ή γηροκομείων. Αυτά επικαλούνται ιεράρχες όταν συζητείται το δυσάρεστο θέμα της εκκλησιαστικής περιουσίας. Ξεχνούν μάλλον πως οι φιλανθρωπικές δωρεές οποιουδήποτε εκπίπτουν από τη φορολογία του, αλλά δεν τον απαλλάσσουν συνολικά από την υποχρέωση φορολόγησης.

Φοβόμαστε πως αυτή τη στρέβλωση εννοιών επιτείνει το υπογραφέν μνημόνιο. Ακόμα και ο Αρχιεπίσκοπος, που κάνει επαινετές υπερβάσεις για να επανορθώσει τον επί του προκατόχου του εκτροχιασμό της εκκλησίας, έδειξε ότι έχουν και οι υπερβάσεις τα όριά τους.
Αυτά τα όρια είναι δυστυχώς οικονομικά. Αυτά επέβαλαν εξαίρεση της εκκλησίας από τους δεκάδες φόρους που έχουν θεσπιστεί για την ακίνητη περιουσία και τις μεταβιβάσεις ακινήτων. Αυτά δεν επέτρεψαν κανέναν έλεγχο της ειλικρίνειας των στοιχείων που δήλωνε η εκκλησία. Αυτά οδήγησαν πολλές Μητροπόλεις να τηρούν διπλά βιβλία, να αποδίδουν φόρους για το 10% των εσόδων, να βαφτίζουν στα δεύτερα βιβλία το 90% «έσοδα εκ δωρεών».


Η εκκλησία μπορούσε να αφήσει πίσω τη δεκαετία των μεγάλων εκκλησιαστικών και μοναστηριακών σκανδάλων και των θεσμικών εκτροπών. Μπορούσε να αξιοποιήσει την κρίση κάνοντας μια ουσιαστική υπέρβαση. Μπορούσε να προκαλέσει η ίδια έναν σοβαρό διάλογο με την πολιτεία μπροστά στην κρίσιμη συγκυρία. Δεν κάνει αυτή την υπέρβαση. Επιλέγει ρόλο συντεχνίας, αμύνεται για κεκτημένα προνόμια. Θα κριθεί γι’ αυτό.

Το πρόβλημα όμως είναι η κυβέρνηση των μεγάλων εξαγγελιών που τώρα αρκείται σε εκκλήσεις: «Καλό θα ήταν να δείξει η εκκλησία κάποια μεγαλοψυχία (…) Δεν είναι δυνατόν σε μια σύγχρονη κοινωνία να υπάρχει ομάδα ανθρώπων η οποία δεν υφίσταται κανέναν έλεγχο», (Θ. Πάγκαλος, 24/3). Η εκπλήρωση υποχρεώσεων επαφίεται λοιπόν στη μεγαλοψυχία. Όμως, η συντεταγμένη πολιτεία δεν παρακαλεί κανένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο να σπεύσει μεγαλόψυχα να φορολογηθεί. Η ίδια επιβάλλει αυτή την υποχρέωση, η ίδια μεριμνά για την εκπλήρωσή της. Ας κάνει το ίδιο και στην προκειμένη περίπτωση. Και αν η κυβέρνηση σκέφτεται το πολιτικό κόστος, θυμίζουμε ότι το 87% (VPRC, Μάιος 2010) και το 93% (RASS, Μάρτιος 2010) των ερωτηθέντων τάσσονται υπέρ της εκκλησιαστικής φορολόγησης.

Κάτι τελευταίο. Στην ίδια εκδήλωση η εκκλησία ανακοίνωσε την μετονομασία της εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσας «Αλληλεγγύης» σε «Αγάπη» και την ίδρυση νέας οργάνωσης, της «Αποστολής». Κάποιοι ασεβείς σχολίασαν πως η πρακτική της αλλαγής επωνυμίας λόγω χρεών θυμίζει άλλους χώρους και όχι εκκλησία. Παρά τα χρέη 13 εκ. της «Αλληλεγγύης» δεν θα προσυπογράψουμε το σχόλιο, αν μη τι άλλο λόγω εμπιστοσύνης στην εισπρακτική δεινότητα του ελληνικού δημοσίου.

Advertisements

3 thoughts on “Ο έχων πολλούς χιτώνας: εκκλησία και κρίση

  1. Αμ πες τα ντε! Που κάθε φόρα που η Εκκλησία αποφασίζει να πληρώσει φόρους (γιατί η Εκκλησία, σε αντίθεση μ’εμάς τους κοινούς θνητούς, αποφασίζει η ίδια αν και πόσο θα πληρώσει και μετά διαπραγματεύεται με το κράτος) ή να προσφέρει οτιδήποτε, το παρουσιάζει λες και μας κάνει χάρη.
    Σίγουρα έχει και η Εκκλησία πολλά εξόδα. Αλλά μπορεί να γίνει κάτι πολύ απλό: να γίνει πλήρης χωρισμός κράτους και Εκκλησίας, η Εκκλησία να πληρώνει τους λειτουργούς της και τα έξοδά της, να παρουσιάζει προϋπολογισμό και απολογισμό και να φορολογείται επί των κερδών της, όπως όλες οι εταιρείες. Αν εν τω μεταξύ μέρος των κερδών της έχει προσφερθεί σε φιλανθρωπικούς σκοπούς, ας λαμβάνει και την αντίστοιχη φοροαπαλλαγή.

    1. Απλώς, σε σχέση με τον χωρισμό που αναφέρεις, θυμίζω ότι από την αρχική (κάποτε, στο μακρινό παρελθόν που χάνεται στην αχλύ του χρόνου) θέση Παπανδρέου υπέρ του χωρισμού περάσαμε στους διακριτούς ρόλους (εδώ στο προεκλογικό πρόγραμμα του κυβερνητικού κόμματος) και βέβαια φτάσαμε γρήγορα στις παρακλήσεις Πάγκαλου για μεγαλοψυχία. Και βέβαια, έχουν πολύ ενδιαφέρον τα προπέρσινα παρασκήνια όταν ήρθε στη Βουλή η πρόταση χωρισμού Κράτους Εκκλησίας από Μάνο-Ανδριανόπουλο-ΣΥΡΙΖΑ-ΚΚΕ. Ελπίζω κάποτε να δημοσιοποιηθεί ο ρόλος πολλών δήθεν φιλελεύθερων μελών του πολιτικού μας προσωπικού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s